Денисова, Татьяна Яковлевна

Татьяна Денисова
Татьяна Денисова
	Татьяна Яковлевна Денисова
Тӱҥ увер
Тичмаш лӱм	Татьяна Яковлевна Денисова
Шочмо кече	1965 ий 10 сорла (60 ий)
Шочмо вер	Масканур, Волаксола ял шотан илем[d], Морко кундем, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР[d], СССР;
Профессий	мурызо
Ыштыме жап	1983 — кызытсе жап марте
Жанр	калык, поп
Награде	Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже; Марий Эл Республикын сулло артисткыже
	РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Татья́на Я́ковлевна Дени́сова (шоч. 10 сорла 1965, Масканур, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — совет да российысе мурызо, артистке.

Илыш корныжо

Усталык шӱлышан ешеш шочын: кочаже кӱслем шоктен, ачаже — гармоньым, аваже мураш йӧратен. Татьяна Денисова изиж годсек сем дене кылым кучен: мурен да гармоньым шокташ тунемын. Тыгак школ самодеятельностьын чолга участницыже лийын, концертлаште выступатлаш йӧратен. Весшӱргӧ кандашияш школым тунем пытарымеке, 1983 ийыште Моркысо СПТУ-ш тунемаш пурен, вара Морко посёлкышто штукатур-малярлан пашам ыштен. Тунеммыж годымак «Рвезылык» ансамбльын солисткыже лийын^[1].

1985 ийыште Йошкар-Олашке илаш куснен, тушто ӱптӱредшылан (руш.) (мар. пашам ыштен. Вучыдымын «Марий памаш» ансамбльыш мурышо-влакым погымо нерген пален налын, шке вийжым тергаш толын. Ансамбльын вуйлатышыже Виктор Петрович Данилов (руш.) (мар., Татьяна Денисован мурымыжым колын, тудым коллективыш вигак налын. «Марий памаш» ансамбль дене пырля республик мучко да тудын деч ӧрдыжтӧ гастроль дене коштын. Тудым чыла вере яндар йӱкан мурызо семын паленыт. Марий радиошто «Яндар-яндар» мурыжым чӱктеныт, тиде муро тудым кумдан палыме у мурызым ыштен. Варажым композитор Вениамин Александрович Захаровын мурыжо-влакым мурен: «Вучыдымо вашлиймаш», «Изи кайык», «Ош йолгорно» да молат.

1993 ий гыч, «Марий памаш» ансамбль гыч кайымеке, шкет мурымаште вияҥын. Кумда репертуаран концерт-влак дене калык ончыко лектын.

2006 ийыште Озаҥысе тӱвыра да сымыктыш университетым тунем пытарен. Варажым «Яндар» вокал студийым вуйлатен, тушто Марий кугыжаныш университетын студентше-влакым мураш туныктен.

Татьяна Денисова — Смоленскыште эртыше «Голоса России» пӱтынь Российысе конкурсын дипломантше (1990); Нитра олаште (Словакий) эртыше Самырык-влаклан тӱнямбал фестивальын участникше (1994); «Чолга шӱдыр» регионысо телевидений эстраде муро фестивальын участникше. 2015 ийыште Йошкар-Олаште эртыше «Идалыкысе муро» кундемысе эстраде фестивальыште 1-ше верым налын^[2].

Еш

Эргыже — Иван Денисов, шорт-трек дене Российын спорт мастерже, тренер. 2023 ий 25 октябрьыште СВО кумдыкышто колен. Колымекыже, Патырлык орден дене палемдалтын. 2024 ий 26 мартыште Йошкар-Оласе администрацийыште колышо талешке-влакын ешыштлан суаптарым кучыктеныт. Татьяна Денисова тыгак геройла колышо эргыжын Патырлык орденым налын^[3].

Уныкаже-влак улыт: Виктория ден Ярослав.

Суаптар-влак

Дискографий

Шкет мурымаш
№	Вуймут	Жап
1.	«Авай-ачайлан»	3:14
2.	«Акамлан»	3:02
3.	«Ала куку муралтен»	3:33
4.	«Ах, шовырем»	3:50
5.	«Вучыдымо вашлиймаш»	5:29
6.	«Гармонетым кидыш нал»	2:10
7.	«Изи кайык»	2:46
8.	«Илыш икте»	2:34
9.	«Ит ончал»	3:15
10.	«Ит чамане»	4:28
11.	«Каенат»	4:51
12.	«Кум корно»	4:08
13.	«Локама»	3:56
14.	«Ломбо»	3:42
15.	«Ломбо кыша»	4:47
16.	«Лӱҥгалтыш (RMX)»	3:49
17.	«Марий ӱдыр»	2:26
18.	«Марий Элем»	3:17
19.	«Молан?»	3:42
20.	«Молан (ныжыл)»	4:13
21.	«Морко вел кундемем»	2:51
22.	«Муро — пиалем»	2:47
23.	«Ну молан тый вараш кодынат?»	3:53
24.	«Омо»	3:50
25.	«Ондале мыйым»	4:03
26.	«Оршанка велысе такмак-влак»	1:47
27.	«Пеледын ош ломбо»	3:48
28.	«Пеледыш пайрем»	2:27
29.	«Таҥем-таҥем»	3:33
30.	«Тошкемыштет пеледын ломбо»	3:42
31.	«Тошто таҥ»	3:40
32.	«Тулото»	4:13
33.	«Тый кӱлат»	4:20
34.	«Тыяк веле»	3:26
35.	«Тыланет»	3:26
36.	«Ӱдыр-ӱмыр»	4:36
37.	«Ужарге лай шовыран»	3:17
38.	«Чон мура»	3:07
39.	«Чонем тынаре ноймыжым»	3:19
40.	«Шапалга-шапалга»	2:46
41.	«Шарнымаш ломбо»	4:43
42.	«Шкет гармоньчо»	3:43
43.	«Шонышо мый лийым»	3:20
44.	«Шочмо суртышто»	4:35
45.	«Шуанвондо»	2:25
46.	«Юмо деч йодам йӧратымашым»	2:50
47.	«Яндар-яндар^[4]»	2:36

Дуэт
№	Вуймут	Жап
1.	«Таҥем-таҥем (RMX)» (& Олег Славин)	2:30
2.	«Йӧратымаш верч» (& Слава Сладков)	2:56
3.	«Вучыдымо вашлиймаш (RMX)» (& Иван Соловьёв)	5:31
4.	«Чонемын киндыже» (& Иван Соловьёв)	3:37

Палемдымаш

↑ Известные земляки (руш.). Моркинская централизованная библиотечная система. Тергыме кече: 29 идым 2025.
↑ Яркая звезда марийской эстрады: (к 55-летию со дня рождения Татьяны Яковлевны Денисовой (1965), певицы, заслуженного работника культуры Республики Марий Эл, заслуженной артистки Республики Марий Эл) | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл (руш.). nbmariel.ru. Тергыме кече: 29 идым 2025.
↑ Заслуженной артистке Марий Эл Татьяне Денисовой передали орден Мужества ее погибшего на СВО сына, <https://www.marpravda.ru/news/zhizn-v-mariy-el/zasluzhennoy-artistke-mariy-el-tatyane-denisovoy-peredali-orden-muzhestva-ee-pogibshego-na-svo-syna/>. Тергыме: 29 идым 2025.
↑ ВКонтакте | ВКонтакте (руш.). vk.com. Тергыме кече: 29 идым 2025.

Литератур

Денисова Татьяна Яковлевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 107. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.

Кылвер-влак

Союз театральных деятелей. Марийское отделение. - "Монолог певицы" (неопр.). std-mari.ru. Тергыме кече: 29 идым 2025.

[1] Известные земляки (руш.). Моркинская централизованная библиотечная система. Тергыме кече: 29 идым 2025.

[2] Яркая звезда марийской эстрады: (к 55-летию со дня рождения Татьяны Яковлевны Денисовой (1965), певицы, заслуженного работника культуры Республики Марий Эл, заслуженной артистки Республики Марий Эл) | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл (руш.). nbmariel.ru. Тергыме кече: 29 идым 2025.

[3] Заслуженной артистке Марий Эл Татьяне Денисовой передали орден Мужества ее погибшего на СВО сына, <https://www.marpravda.ru/news/zhizn-v-mariy-el/zasluzhennoy-artistke-mariy-el-tatyane-denisovoy-peredali-orden-muzhestva-ee-pogibshego-na-svo-syna/>. Тергыме: 29 идым 2025.

[4] ВКонтакте | ВКонтакте (руш.). vk.com. Тергыме кече: 29 идым 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]