Визымйыр
| Ял | |
| Визимбирь | |
|---|---|
| руш. Визимбирь | |
 | |
| 56°39′32″ с. ш. 49°03′42″ в. д.GЯO | |
| Эл |
 Россий |
| Федерацийын субъектше | Марий Эл |
| Муниципал район | Кужэҥер |
| Ял шотан илем | Руш Шойысо |
| Историй да географий | |
| Шагат ӱштӧ | UTC+3:00 |
| Калык чот | |
| Калык |
|
| Официал йылме | марий, руш |
| Цифран идентификатор-влак | |
| Почто индекс | 425569 |
| ОКТМО код | 88620450111 |
| ОКАТО код (2014 ий марте) | 88220850003 |
|
|
|
Визымйыр[2] — Россий Федерацийысе Марий Эл Республикын Кужэҥер вел ял. Руш Шой ял шотан илем кышкарыш пура[3].
Калыкын чотшо — 134 еҥ (2020 ий).
Верланымыже
Визымйыр ял Руш Шой ял шотан илемын административ рӱдерже деч 5 уштыш касвелкыла, Визым эҥерын кок серыштыжат верланен.
Эртымгорно
Виче губернийын 1859 ийысе илымвер-влакын лӱмерыштышт Уржум уездысе 129 еҥ илыман ял «Визимбирь» официал лӱм дене палемдалтын[4].
1907 ийыште тыште ик классан ялысе земстве училищым почыныт (Марий автоном областьым ыштымеке — тӱҥалтыш школ)[5].
1924 ий гыч ял Визымйыр ялсоветын рӱдыжӧ лиеш, тышке Визымйыр, Мороз да кызыт уке лийше Чирпамаш, Марий Чирпамаш, Медянка, Пинжанур, Рамение, Клешнино ялла пуреныт. Ялсоветым 1954 ийыште пытареныт, Визымйыр Руш Шой ялсоветыш пурен[5].
1931 ийыште ялыште Ворошилов лӱмеш колхозым ыштыме, 1937 ийыште лудмо пӧрт почылтын, тудын пелен драме да шахмат-шашке кружок-влак пашам ыштеныт. Колхоз-влакым кугемдыме годым («Прогресс», «Ленин корно», «Знамя») Визымйыр ял йӧндартыш кумдыкыш савырнен[5].
1951 ийын кеҥежым ялыште пожар лийын, 17 пӧрт, тыгак ялсовет оралте йӱлен. Вес ийын кок пачашан пу оралтым чоҥеныт, тыште ялсовет исполком да колхоз правлений вераҥын, вара ешартыш кумдыкышто — клубым да Кульшит ял гыч кондымо куснылшо книгагудо верланен[5]. 1959 ийыште ял покшелне районысо ужалыме-налме обществе кӱ оралтым чоҥен[5].
2000 ийыште тӱҥалтыш школын оралтыштыже ял гыч лекше палыме марий серызе В. И. Чегаев (Чалай Васлий) лӱмеш тоштерым почыныт. 2002 ий гыч кажне ийын июньын икымше пелыштыже ялыште серызын усталык пашажлан пӧлеклалтше «Чалай йолгорно» районысо сылнымут пайрем эртаралтеш[5].
1999 ийыште ялыште «Прогресс-1» ялозанлык йӧндартыш кооперативым ыштыме[5].
2005 ийыште тунемше-влак шагалын улмылан кӧра тӱҥалтыш школым петыреныт, ялын йочаже-влак кызыт Руш Шой кыдалаш школышто тунемыт[5].
Калыкын чотшо
| 2002[6] | 2010[7] | 2020[8] |
|---|---|---|
| 199 | ↘152 | ↘134 |
Палыме еҥ-влак
- Чалай Васлий (1917—1979) — марий совет поэт;
- К. А. Иванов (1925—1994), шапаш подполковник, I степенян Ачамланде сар орден дене, «Почёт пале» орден дене суапландарыме;
- П. Т. Никонов ― руш совет сарзе. Икымше тӱнямбал сарын да Российысе граждан сарын салтакше. 3 Георгий ыресын кавалерже.
Каныме вер
«Марийская Швейцария» каныме вер Йошкар-Ола деч 110 уштыш тораште, Визымйыр ялыште верланен, индеш тӱрлӧ унагудым (комплекс) ик кышкарыш ушен. Икымше кышкар кумдыкышто памаш йогынышто монча, бассейн, шокшо каминан унагудо, руш коҥган, мангалан, шылым шолгым валне кӱкташ йӧнан кеҥежымсе каныме вер, кум каныш пӧрт, пӱя, лӱҥгалтыш уло. Икымше комплексын каныме вер фондшо тичмашын 17 еҥлан келыштарыме.
Кокымшо комплексын кумдыкыштыже тыгак памаш йогынышто чоҥымо монча дене пырля йӱштылмӧ, шылым кӱктымӧ, кочкаш шолташ келыштарыме коҥган каныме вер-влак, волейбол кумдык чоҥалтын. Номерысе фондшо — кандаш еҥлан илаш келыштарыме ик пӧрт.
Кумшо комплексыште чыла шотыштат йӧнан пӧртыштӧ кугу зал, кумда кочмывер, малашлан 4 посна пӧлем уло. Каныше-влаклан спутник телевидений, шокшо шондан, кочкышым ямдылаш, каналташ, жапым веселан эртараш чыла шотыштат йӧным ыштыме. Тиде комплексын кумдыкыштыжо тыгак мончалык чанан кугу монча, телымсе да кеҥежымсе мончаончыл, кеҥежым мутланен шинчылтме, шылым кӱктымӧ вер-влак улыт.
Нылымше комплексыште ик пу пӧртыштӧ 10 еҥлан келыштарыме каныме вер. Монча, мангал да 20 еҥлан кеҥеж мутвер (беседке) уло. Монча тыгак памаш йогынышто верланен, памаш вӱд мончаш йоген пура, монча гыч йӱштылмӧ верыш йога (купель).
Шошым олмапу, чиевондо, ломбо, сирень пеледеш. Кеҥежым писте да олык пеледыш там йыр шарла. Телым, мончаш пурымо да йӱмӧ-кочмо деч посна курык гыч мунчалтен жапым эртараш темлат – ялым йыр кӱкшака-влак авырен шогат. Тер, издер, снегоход дене кошташ, ече дене мунчалташ лиеш. Кеҥежым толшо-влак квадроциклым арендыш налын кертыт. Ты каныме вер гыч «Кӱ курык» пӱртӱсым аралыме верыш (заказникыш) йолгорно уло[9].
Палемдымаш
- ↑ https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya
- ↑ Перечень наименований населенных пунктов Республики Марий Эл на государственных языках Республики Марий Эл Архивысе копий 17 кылме 2015 гыч
- ↑ Закон Республики Марий Эл от 28.12.2004 № 62-З (ред. от 18.08.2014) «О составе и границах сельских, городских поселений в Республике Марий Эл». Тергыме кече: 17 ӱярня 2017. Архивлыме 2 шыжа 2015 ий.
- ↑ X. Вятская губерния // Списки населённых мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. — Санкт-Петербург: изд. Центр. стат. ком. Мин. внутр. дел, 1876.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Деревня ВИЗИМБИРЬ (ВИЗЫМЙЫР) (руш.). Информационный ресурс Республики Марий Эл «12rus.ru». Тергыме кече: 17 ӱярня 2017. Архивлыме 20 сӱрем 2017 ий.
- ↑ http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11&docid=10715289081460.
- ↑ http://statmari.gks.ru/VPN2010/infobull/Forms/web.aspx.
- ↑ https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya.
- ↑ alean.ru