Ашкенази, Марк Борисович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Марк Борисович Ашкенази
Ашкенази, Марк Борисович.jpg
Шочмо кече 1887 ий 17 теле(1887-12-17)
Шочмо вер Бобруйск, Бобруйск уезд, Минск губерний, Россий империй
Колымо кече 1981 ий 27 вӱдшор(1981-04-27) (93 ий)
Колымо вер Угарман, РСФСР, СССР
Гражданлык  Россий империй →  СССР
Паша сомыл журналист, кӱым пӱчкедыше

Марк Борисович Ашкенази (чын лӱмжӧ — Мордух Синаев-Бор) (17 теле 1887, Бобруйск[d], Бобруйск уезд[d], Минск губерний[d], Россий империй — 27 вӱдшор 1981, Угарман, РСФСР[d], СССР) — совет журналист. «Нижегородская коммуна» газетын пӧлка вуйлатышыже, муткучышо редакторын пашажым шуктышо (врио) (1925—1929). «Марийская деревня» (Марий ял) / «Марийская правда» газетын (1929—1931) да «Горьковский рабочий» газетын (1934—1938) муткучышо редакторжо лийын. 1925 ий гыч ВКП(б) йыжъеҥ.

Илыш корныжо

1887 ий 17 декабрьыште Бобруйскышто (кызыт Белоруссийын Могилёв областьышкыже пура) кӱм пӱчкедышын ешыштыже шочын[1][2].

Кыдалаш шинчымашым налын[2].

Эр пашам ышташ тӱҥалын. Революций толкыныш ушнен, тидлан полиций тудым йышт эскерен[2].

1915 ийыште Икымше тӱнямбал сарлан кӧра, куржшо-влак дене пырля Угарманыш логалын. 1915—1919 ийлаште тыште кӱм пӱчкедыше лийын[2].

1918—1922 ийлаште «Поалей-Цион»  (руш.) (мар. еврей партийын пашаштыже тыршен. 1925 ийыште ВКП(б)-ш пурен, троцкист-влаклан лишыл лийын[2].

РОСТ-ын губернийысе пӧлкаштыже, «Кооперативное дело» газетыште журналист лийын, 1925 ий гыч — «Нижегородская коммуна» газетыште хронике, пашазе илыш пӧлка-влакын вуйлатышыже, муткучышо редакторын пашажым шуктышо[2][3].

1929 ий декабрьыште Марий автоном область Йошкар-Олаш колтымо: «Марийская деревня» газетын муткучышо редакторжо. Тудын вуйлатымыж почеш ты савыктыш пужен-уэмдалт чоҥалтын: 1931 ий 25 январь гыч «Марийская правда» лӱмым налын да кече еда лекташ тӱҥалын, тыгак, М. Б. Ашкеназин шке аклымыж почеш, газет «автоном областьын ойыртемалтше калыкле йӧнжылан келшышын шке тӱсшым» вашталтен. 1931 ий 16 октябрьыште МАО гыч вес пашаш налме[4].

1931—1934 ийлаште — Угарман крайысе газетын пашаеҥже, 1934—1938 ийлаште — «Горьковский рабочий» газетлан негызым пыштен да муткучышо редакторжо лийын[2][3].

1938 ийыште паша гыч кораҥденыт, ВКП(б) гыч луктыныт, 28 майыште арестоватленыт да «терроризм да контрреволюций пашам эртарымылан» титакленыт. Тюрьмаште шинчен. 1940 ий 11 майыште Москосо сар йырвелын  (руш.) (мар. Сарысе трибуналже титакдымылан шотлен, эрыкыш луктын, «Горьковский рабочий» газетыш пашаш пӧртылтен. 1957 ийыште КПСС йыжъеҥ лӱмжым уэш пӧртылтеныт[5].

Тюрьма гыч лекмеке, Угарман оласе тойымо асулыкым пуышо трестыште кӱм пӱчкедыше гравёрлан ыштен[3].

М. Б. Ашкеназин шӱгар ӱмбалне памятник.

1981 ий 27 апрельыште Угарманыште илыш дене чеверласен. Угарманысе «Марьина Роща» шӱгарлаште тоеныт (6-шо квадрат, 8-ше радам, 524-ше кумдык)[6].

Журналист пашаже

1910 ий гыч Бобруйскысо («Бобруйский еженедельник») да Одессысе («Жизнь») демократий койышан савыктышлаште пӱсӧ, илышйӧн дене кылдалтше фельетон-влакым савыкташ тӱҥалын[2].

«Мыйын показанийем» («Мои показания») документ хроникын, шуко очерк да шарнымаш-влакын авторжо семын палыме. 1962 ийыште «Новый мир» журналын редакцийже тудын шарнымаш рукописьшым савыкташ тореш лийын. 1991 ийыште Угарманыште тудын «Да тудо кечылаште лийын…» («И было в те дни») шарнымаш книгаже лектын[2][3][7].

Еш

Ешан лийын, кок эргыже — Моисей (1941 ийыште фронтышто сусырген колен) да Израиль (1917—2001), совет да российысе сӱретче (живописец), СССР сӱретче-влак ушемын йыжъеҥже, Кугу Ачамланде сарын салтакше, гвардий майор[8].

Палемдымаш

  1. ↑ Мочаев, 2017, с. 38.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 BOBR АШКЕНАЗИ Марк Борисович :: Бобруйск - писатели (руш.). BOBR.BY. Тергыме кече: 13 пургыж 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 Ашкенази Марк Борисович. www.names52.ru. Тергыме кече: 13 пургыж 2026.
  4. ↑ Ашкенази Марк Борисович (руш.). ubiley. Тергыме кече: 13 пургыж 2026.
  5. ↑ Ашкенази Марк Борисович - Воспоминания о ГУЛАГе и их авторы (неопр.). Тергыме кече: 13 пургыж 2026.
  6. ↑ Ашкенази Марк Боисович, Нижний Новгород, Кладбище Марьина Роща (неопр.). Toldot.com — Иудаизм и евреи. Тергыме кече: 13 пургыж 2026.
  7. ↑ Марк Борисович Ашкенази, И. М. Ашкенази, Дмитрий Сергеевич Лихачев. И было в те дни: Очерки, воспоминания. — Н. Новгород: Волго-Вят. кн. изд-во, 1991. — 173 с. — ISBN 978-5-7420-0397-7.
  8. ↑ Израиль Ашкенази вошел в историю как незаурядный пейзажист - Нижегородские новости. nnews.nnov.ru. Тергыме кече: 13 пургыж 2026.

Литератур

  • Колесников А. Ю. Ашкенази Марк Борисович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 36. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Колесников А. Ю. Ашкенази Марк Борисович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 38. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Кучин В. Десять веков Нижегородского края. Том первый. А — Л. — Н. Новгород: ООО «Издательские решения», 2018. — 366 с.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Ашкенази,_Марк_Борисович&oldid=1233181" гыч налме