Яраҥ (эҥер)

Яраҥ
Яраҥ
	руш. Ярань
Сынже
Кужыт	151 км
Бассейн	2220 км²
Вӱд йогымаш
Вӱдшинча
• Кӱкшыт	150,7 м
• Координат	57°08′48″ с. ш. 48°12′38″ в. д.GЯO
Аҥ	Пижме
• Верланымаш	аҥ деч 91 км пурла сер дене, Устье ял
• Кӱкшыт	81,8 м
• Координат	57°35′37″ с. ш. 48°15′39″ в. д.GЯO
Верланымаш
Вӱд системе	Пижме → Виче → Чолман → Юл → Каспий теҥыз
Эл	Россий;
Регион	Киров область, Марий Эл
Район-влак	Яраҥ район, Тужа район, У Торъял район
ГВР код	10010300412111100036931
	вӱдшинча аҥ
	РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Тиде мутын вес ыҥже-влак улыт. Яраҥ (ыҥ-влак) ончал.

Яраҥ (йӱдв.-касв. мар. Йӓрӓҥ, руш. Ярань) — Российысе эҥер, Пижымын пурла изэҥерже (Юл вӱдкучемыште). Тӱҥ шотышто Виче кундемын кумдыкыштыжо йога (Яраҥ да Тужо район мучко). Кӱшыл йогыныштыжо 1,5 уштыш наре Виче кундем да Марий Эл Республик коклаште чекым ышта. Эҥерын аҥже Пижме эҥерын аҥже деч 91 уштыш тораште пурла серыштыже верланен. Эҥерын кужытшо 151 уштыш, вӱд погымо вӱдкучем кумдыкшо 2220 км²^[2].

Аҥжын кӱкшытшӧ — теҥыз деч 81,8 м кӱшнӧ. Вӱдмучаш кӱкшытшӧ — теҥыз деч 150,7 м кӱшнӧ.

Яраҥ эҥерын кок серыштыжат Яраҥ (руш. Яранск) ола верланен.

Вичын вӱдкучемже

Эҥерын вӱдмучашыже Виче Кӱкшакан коремла коклаштыже, Сушинцы ял воктене, Яранск деч 28 уштыш кечывалвел-эрвелне, Марий Эл Республикын чекше воктене верланен. Вӱдмучаш деч вара эҥер 1,5 меҥге наре кужытышто Виче кундем ден Марий Эл коклаште чекым ышта. Кӱшыл да кыдал йогынжо Яраҥ район дене, а ӱлылжӧ — Тужа район кумдыкышто эрта. Кӱшыл йогыныштыжо кечывалвел могырыш йога, вара эҥер касвел могырыш савырна, кыдал да ӱлыл йогыныштыжо йӱдвел да йӱдвел-эрвел могырыш савырна.

Эҥер серыште эн кугу илем — Яранск ола, тулеч посна эҥерыште Солабеляк (Церкансола, Солабеляк ял шотан илемын рӱдерже), Шкаланке (Шкаланке ял шотан илемын рӱдерже), Знаменка (Знаменка ял шотан илемын рӱдерже), Опытное Поле (Опытнопольский ял шотан илемын рӱдерже), Греково (Греково ял шотан илемын рӱдерже) да Пачи (Пачи ял шотан илемын рӱдерже) ял-влак да посёлко-влак; тыгак эше икмыняр изи ял-влак верланеныт. Солабеляк ял деч ӱлнӧ эҥерыште пӱя да изирак вӱдкучымо вер уло.

Яраҥ Пижымыш Устье ял воктене, Арбаж посёлко деч 10 уштыш кечывалвелне пура.

Изэҥер-влак

Аҥ гыч вӱдмучаш марте шотлымо.

18 уштыш: Немдеж (руш.) (мар. эҥер (шола)
Ныр эҥер (шола)
Пац эҥер (пурла)
31 уштыш: Люмжа эҥер (пурла)
Ныровка эҥер (шола)
41 уштыш: Руй корем (пурла)
48 уштыш: Чодырасе Шошма эҥер (шола)
50 уштыш: Комужа эҥер (пурла)
Индюшерка эҥер (шола)
Куреш эҥер (пурла)
67 уштыш: Шошма (Шошо ошма) эҥер (шола)
Ниликша эҥер (шола)
72 уштыш: Пиштӓҥ эҥер (пурла)
76 уштыш: Уртма эҥер (шола)
81 уштыш: Ламба эҥер (шола)
Шувыр эҥер (пурла)
Яблонка эҥер (шола)
Шувыр эҥер (шола)
98 уштыш: Ламба эҥер (шола)
Арламба эҥер (шола)
107 уштыш: Липянка (Люпянка) эҥер (шола)
108 уштыш: Лум эҥер (пурла)
Красная эҥер (шола)
Вицура эҥер (шола)
Шкаланке эҥер (шола)
Елганке эҥер (пурла)
Ер-Яраҥ эҥер (шола)
Долгань эҥер (пурла)
Кугэҥер эҥер (шола)
Усла эҥер (пурла)

Палемдымаш

↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 11. Средний Урал и Приуралье. Вып. 1. Кама / под ред. В. В. Николаенко. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 324 с.
↑ Ярань : [руш.] / textual.ru // Государственный водный реестр : [арх. 2013 ий 15 октябрь] / Минприроды России. — 2009. — 29 март.

Кылвер-влак

Прогулка по осенней Ярани

[1] Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 11. Средний Урал и Приуралье. Вып. 1. Кама / под ред. В. В. Николаенко. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 324 с.

[ГВР-2] Ярань : [руш.] / textual.ru // Государственный водный реестр : [арх. 2013 ий 15 октябрь] / Минприроды России. — 2009. — 29 март.

[1]

[2]