Шӱкшан (эҥер)
| Шӱкшан | |
|---|---|
| руш. Шукшан | |
 У Торъялыште эҥер сӱрет | |
| Сынже | |
| Кужыт | 23 км |
| Вӱд йогымаш | |
| Вӱдшинча | Марий Эл |
| • Координат | 57°00′13″ с. ш. 48°26′42″ в. д.GЯO |
| Аҥ | Лемде |
| • Верланымаш | У Торъял |
| • Координат | 57°00′29″ с. ш. 48°44′11″ в. д.GЯO |
| Верланымаш | |
| Вӱд системе | Лемде → Пижым → Виче → Чолман → Юл → Каспий теҥыз |
|
|
|
| Эл | |
| Регион | Марий Эл |
| ГВР код | 10010300412111100037303[1] |
| ГКГН номер | 0219106 |
|
|
|
 — исток,  — устье |
|
 |
|
Шӱкша́н[2] (руш. Шукшан) — Марий Эл Республикыште (У Торъял кундем) йогышо эҥер, Лемде вӱдын шола йогынжо.
Эҥерын кужытшо 23 уштыш[3]. Кылме тылзе тӱҥалтыште кылма, вӱдшор тылзын кокымшо пелыштыже ий кая. Тӱҥ шотышто лум вӱд дене темеш. Эҥер вӱдшор да ага тылзе тӱҥалтыште лийше кугу вӱдташлымаш, кеҥежым да телым вӱд пучымо дене ойыртемалтеш. Вӱд кучышо кумдык тӱҥ шотышто ялозанлык мланде дене айлалтын, 1 пӱя уло. Эҥерын вӱдшӧ озанлык кӱлешлан, колым кучымылан, канашлан да тул ваштареш кучедалмаште кучылталтеш.
Шӱкшан Лемде вӱдыш йоген пурымо верыште район рӱдер — У Торъял посёлко — верланен.
Изэҥер-влак (вӱдмучаш деч уштыш)
- Ексей (3,8 уштыш, шола).
- Шуй (4,7 уштыш, пурла)
- Исӱй (Исюйка) (пурла)
- Урека (пурла)
Вӱд реестрын данныйже-влак
Россий кугыжаныш вӱд реестрын данныйже почеш Чолманысе вӱдкучыш йырвелыш пура, эҥерын вӱдозанлык кумдыкшо — Виче эҥер Котельнич ола гыч Аркуль ола сынан посёлкын вӱд висыше постшо марте, эҥерын вӱд погымо кумдыкшо — Виче. Эҥерын бассейнже — Чолман[3].
Кугыжаныш вӱд реестрыште эҥерын кодшо — 10010300412111100037303[3].
Эҥер историйыште
Икымше гана эҥер нерген Адам Олеарийын «Описание путешествия в Московию» книгаштыже возымо, тудыжо 1634—1636 ийлаште Шернур кундемыште лийын, Шокшем шнуй эҥер семын палемдалтеш[4].
Палемдымаш
- ↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 11. Средний Урал и Приуралье. Вып. 1. Кама / под ред. В. В. Николаенко. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 324 с.
- ↑ Посёлок Новый Торъял (руш.). toryal.ru. Тергыме кече: 28 шыжа 2025.
- ↑ 1 2 3 Шукша : [руш.] / textual.ru // Государственный водный реестр : [арх. 2013 ий 15 октябрь] / Минприроды России. — 2009. — 29 март.
- ↑ Олеарий А. Описание путешествия в Московию. — СПб., 1906.
Литератур
- Энциклопедия Республики Марий Эл / отв. ред. Н. И. Сараева.- Йошкар-Ола, 2009.- С.61