Хабибрахманова, Манзура Искаковна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Манзура Искаковна Хабибрахманова
Хабибрахманова, Манзура Искаковна.jpg
Шочмо кече 15 шыжа 1935(1935-10-15) (90 ий)
Шочмо вер
Гражданлык  СССР →  Россий
Паша сомыл педагог, депутат
Награде да премий

Крупская медаль
Марий ССР-ын калык туныктышыжо (1991)
Марий АССР школын сулло туныктышыжо (1967)
Марий Эл Республикын чаптаныкше (2000)

Манзура Искаковна Хабибрахманова (шоч. 15 шыжа 1935, Йошкар-Ола, Марий автоном область, Горький край, РСФСР[d]) — совет да российысе педагог. Йошкар-Оласе 17-ше №-ан кыдалаш общеобразовательный школын тӱҥалтыш класслам туныктышыжо (1960―2000). Марий ССР-ын калык туныктышыжо (1991). Марий АССР школын сулло туныктышыжо (1967).

Илыш корно

Тӱҥалтыш ийла да шинчымаш

1935 ий 15 октябрьыште Йошкар-Олаште шочын[1][2][3]. Ачажым Кугу Ачамланде сар ийлаште фронтыш налыныт да тудо пӧртылын огыл, аваже шкетын вич икшывым ончен куштен. 1943 ийыште Лесозаводской (кызыт Соловьёв) уремысе 3-шо №-ан школын икымше классышкыже каен[4].

Йошкар-Оласе 3-шо №-ан кыдалаш школым, 1954 ийыште — Йошкар-Оласе педагогике училищым тунем пытарен, тудо ийынак Йошкар-Оласе 2-шо №-ан кыдалаш школын тӱҥалтыш класслам туныктышыжо лийын, тушто 1960 ий марте пашам ыштен[1][2].

1962 ийыште Н. К. Крупская лӱмеш марий кугыжаныш педагогике институтын тӱҥалтыш класс факультетшын кас пӧлкажым тунем пытарен (факультетын икымше выпускшо)[3].

Туныктымо паша

1960―2000 ийлаште Йошкар-Оласе 17-ше №-ан кыдалаш школышто тӱҥалтыш класслам туныктышылан тыршен[5]. Педагог-новатор да туныктышо-методист семын палыме лийын[1][2]. Кӱшыл категориян туныктышо[3].

1966―1969 ийлаште ныл ияш тӱҥалтыш школым у программе почеш кум ияш тунеммашке кусарыме шотышто экспериментыште участвоватлен. Эксперимент 17-ше №-ан школ негызеш эртен, тушто М. И. Хабибрахманова тӱҥ рольым модын. 1969 ийыште СССР-ыште тӱҥалтыш школ образованийым реформироватленыт, тудын лектышыже почеш тӱҥалтыш школышто тунеммашым ныл ий гыч кум ий марте кӱчыкемденыт[4].

1982―1986 ийлаште куд ияш йоча-влакым туныктымо шотышто экспериментыште участвоватлен. Ноль класс посна программе почеш тунемын: урок-влак 35 минут шуйненыт, мӧҥгысӧ пашам пуэн огытыл, оценкым шынден огытыл[4].

Школ туныктышо-влаклан методике пособий да ямдылымаш-влакын (разработко-влакын) авторжо улеш, мутлан, «Куд ияш йоча-влакым туныктымо годым дидактике модыш да оҥай упражнений-влак» («Дидактические игры и занимательные упражнения при обучении шестилетних детей») пособий (Йошкар-Ола, 1987)[6][7].

Мер паша

Мер паша дене шогылтын: 1990―1993 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын  (руш.) (мар. депутатше лийын[1][2][3]. Йоча-влакым школыш ямдылыме йодыш-влак почеш «ӱшан телефоным» эреак вӱден, «Марийская правда» газетын еш лаштыкшын штатыште шогыдымо корреспондентше лийын[3].

Пенсийыш лекме деч вара

2000 ийыште пенсийыш лекмеке, М. И. Хабибрахманова школ дене кылым ок кӱрл, мероприятийлаште чӱчкыдын уна улеш. Школ тоштерыште тудлан ик стендым пӧлекленыт. Ийготым ончыде, чолга илышвиктышым куча: почеламут-влакым воза, волонтёр пашам вӱда — 2024 ийыште лӱмын эртарыме сар операцийын участникше-влакын кӱлешлыкыштлан маскировко сетьым пидмаште участвоватлен[4][8].

2025 ий 15 октябрьыште М. И. Хабибрахмановалан 90 ий темын. Лӱмгечыже дене тудым Йошкар-Оласе туныктыш виктемын начальникшын пашажым шуктышо Роза Чемекова саламлен[4].

Шарнымаш

Йошкар-Оласе 17-ше №-ан кыдалаш школышто 2015 ийыште М. И. Хабибрахманова лӱмеш кабинет почылтын[9].

Пагалымаш

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Мочаев, 2007, с. 381.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 791.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Газета «Марийский университет» № 12 (847) от 28 апреля 2012 г. Храните в себе искорку любви (руш.). newspaper.marsu.ru. Тергыме кече: 8 вӱдшор 2026. Архивлыме 9 пеледыш 2022 ий.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Доброта дана ей от рождения. Заслуженный педагог Марий Эл готовится отпраздновать 90-летний юбилей (руш.). Марийская правда (10 шыжа 2025). Тергыме кече: 8 вӱдшор 2026.
  5. ↑ Учителя (руш.). school17-ola.narod.ru. Тергыме кече: 8 вӱдшор 2026. Архивлыме 29 вӱдшор 2010 ий.
  6. ↑ Манзура Искаковна Хабибрахманова, Тамара Венедиктовна Николаева. Дидактические игры и занимательные упражнения при обучении шестилетних детей: Пособие для учителя. — Йошкар-Ола: Марийское кн. изд-во, 1987. — 99 с. Архивысе копий 9 пеледыш 2022 гыч
  7. ↑ Дидактические игры и занимательные упражнения при обучении шестилетних детей — Хабибрахманова Манзура Искаковна. — 1987. Архивысе копий 9 пеледыш 2022 гыч
  8. ↑ 90 лет Народному учителю Республики Марий Эл Манзуре Исхаковне Хабибрахмановой! (руш.). Лента новостей Марий Эл (15 шыжа 2025). Тергыме кече: 8 вӱдшор 2026.
  9. ↑ Кабинет имени Хабибрахмановой Манзуры Искаковны (руш.). edu.mari.ru. Тергыме кече: 8 вӱдшор 2026. Архивлыме 9 пеледыш 2022 ий.

Литератур

  • Опарина Т. Т. Хабибрахманова Манзура Искаковна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 381. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Хабибрахманова Манзура Искаковна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 791. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Опарина Т. Т. Хабибрахманова Манзура Искаковна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 468. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Хабибрахманова,_Манзура_Искаковна&oldid=1227019" гыч налме