Тӱнясе тӱп калык-влакын тӱнямбал кечышт
Тӱнясе тӱп калык-влакын тӱнямбал кечышт ( ООН-ын моло официал йылмыла дене: англ. International Day of the World’s Indigenous Peoples, араб. اليوم الدولي للشعوب الأصلية في العالم, исп. Día International de las Poblaciones Indígenas, кит. 世界土著人民国际日, фр. la Journée internationale des populations autochtones ) — 9 августышто. 1994 ийыште ООН-ын Генерал Ассамблейже пунчалын (23 декабрьысе 4924-ше №-ан резолюций): Тӱнясе тӱп калык-влакын тӱнямбалсе лу ий жапыште Тӱп калык-влакын тӱнямбал кечышт ий еда 9 августышто палемдалташ тӱҥалеш, ты кечын пашаче тӱшкан икымше погынымашыже эртен.
2004 ий 20 декабрьысе 59/174-ше №-ан пунчалыштыже (Генеральный Ассамблей), тӱнясе тӱп калык-влакын кечыштын кокымшо лу ийжым увертарен да «Лу ий сай паша да поро лӱм» ӱжыкмут дене умбакыже тӱп калык-влакын тӱнямбал кечыштым пайремлаш пунчалым луктын. Ассамблей ООН-ын Генерал секретарьжылан правительстве-влак деч ты кечым калыкле кӱкшытыштӧ пайремлаш йодаш темлен.
2009 ий 22 сентябрьыште ООН-ын секретариатше ты Тӱнямбал кечылан пӧлеклалтше лӱмын ыштыме почто маркым савыктен[1].
2005-ше ийысе посланийыштыже ООН-ын Генерал секретарьже сӧраш ӱжын:
тӱп калык-влак дене иктеш улмо тӱткыш йыргекым кумдаҥдаш, нунын дене пырля тыныс илышыште ончыкыжым вияҥаш да лӱдыкшдымӧ йӧным ышташ, нунын праваштым пагалаш, тыгай праваштым, кудым пеш шуко еҥлан да пеш шуко жап пуэн огытыл.
Кечын темыже-влак
- 2021 ий — «Нигӧм шеҥгелан кодаш огыл: тӱп калык-влак да у мер договорыш ӱжмаш»
- 2020 ий — «COVID-19 да тӱп калык-влакын пеҥгыдылыкше»
- 2019 ий — «тӱп калык-влакын йылмышт»
- 2018 ий — «тӱп калык-влакын миграцийышт да куснылмышт»
- 2017 ий — «Тӱп калык-влакын правашт ООН-ын декларацийжылан 10 ий»
- 2016 ий — «Тӱп калык-влакын тунемаш правашт»
- 2015 ий — «2015 ий деч варасе паша повестке: тӱп калык-влакын тазалыкыштлан да эсенлыкыштлан йӧным ыштымаш»
- 2014 ий — «Кӱрылтышым сеҥымаш: тӱп калык-влакын праваштым шуктымаш»
- 2013 ий — «Тӱҥ калык-влакын алянсыштым ыштымаш: договорын, соглашенийын да моло сай кутырен келшымашын йӧнжым илышыш шыҥдарымаш»
- 2012 ий — «Тӱшкауверым пуымо йӧн-влак тӱп калык-влакын пашаштышт да службышто»
- 2011 ий — «Тӱп калык-влакын творчествышт: преданий ден тӱвара-влакым кӱкшын аклымаш, шкенан ончыкылыкнам ыштымаш»
- 2010 ий — «Тӱп калык-влак гыч лекше кино пашаеҥ-влак»[2]
- 2009 ий — «Тӱп калык-влак да ВИЧ/СПИД»
- 2008 ий — «Кугыжаныш ден тӱп калык дене сӧрасымаш да вашкылым ыштымаш»
- 2007 ий — «Моткоч кӱлеш тӱп калык-влакын йылмыштым арален кодаш»
- 2006 ий — «Алянс пашам ышташ да чапым аралаш»
- 2005 ий — «Тӱп калык-влакын пашашт — мемнан пашана»
- 2004 ий — «Тӱнясе тӱп калык-влакын тӱнямбалсе лу ийышт»
Палемдымаш
- ↑ Выпуск марок в 2009г. Тергыме кече: 10 кылме 2015. Архивлыме 14 ага 2015 ий.
- ↑ Из послания Генерального секретаря ООН [[Пан Ги Мун]]а по случаю Дня. Тергыме кече: 9 сорла 2010. Архивлыме 26 вӱдшор 2011 ий.
Тыгак ончо
- Тӱнясе тӱп калык-влакын тӱнямбал идалыкышт (1993 ий)
- Тӱп калык-влакын йылмыштын тӱнямбал идалык (2019 ий)