Таныгин, Сергей Иванович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Таныгин.
Сергей Иванович Таныгин
Таныгин Сергей Иванович (г. Йошкар-Ола).jpg
Шочмо кече 7 сорла 1968(1968-08-07) (58 ий)
Шочмо вер Старсела, Куженер район, Марий АССР, РСФСР, СССР
Гражданлык  СССР →  Россий
Награде да премий

Золотая маска
Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (2015)
Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийже (2009)
Йыван Кырла лӱмеш калыкле театр премий (2008)

Сергей Иванович Таныгин (шоч. 7 сорла 1968, Кӱшыл Ӱшӱт, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — россий да марий театр сӱретче, сӱретче-постановщик, 1997 ий гыч Российысе сӱретче-влакын ушемыштын еҥже. М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрын тӱҥ сӱретчыже (1996—2002, 2008 ий гыч). Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (2015). «Шӧртньӧ маске» Российысе калыкле театр премийын лауреатше (2020), Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийжын (2009) да Йыван Кырла лӱмеш калыкле театр премийын лауреатше (2008).

Илыш корныжо

1968 ий 7 августышто Марий Элысе Кужэҥер районын кызытсе Старсела селаште ялысе туныктышо-влакын ешыштышт шочын[1]. 5 класс гыч уста йоча-влаклан Йошкар-Оласе 1-ше №-ан Калыкле школ-интернатын воспитанникше лийын[2].

1987 ийыште Йошкар-Оласе художественный училищым тунем пытарен, 1993 ийыште — ВГИК-ым (фильм сӱретче-постановщик-влакын факультетышт)[3]. «Война и мир», «Гусарская баллада», «Невероятные приключения итальянцев в России» палыме фильм-влакын сӱретче-постановщикышт М. А. Богданов да Г. А. Мясников дене тунемын[2].

ВГИК-ым тунем пытарымеке 3 ий Свердловскысо киностудийыште кинохудожниклан тыршен. 1993—1996 ийлаште — Марий самырык театрын тӱҥ сӱретчыже. 1996—2002 ийлаште да 2008 ий гыч — М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрын тӱҥ сӱретчыже[2].

Кызыт Йошкар-Олаште ила да пашам ышта[2].

Еш

Пелашыже — актрисе, режиссёр-педагог Светлана Кельдышева[4].

Изаже — палыме сӱретче-этнофутурист Ю. И. Таныгин[1].

Художественный усталык

1997 ий гыч Российысе сӱретче-влакын ушемыштын еҥже[2].

Художественный усталыкын тӱҥ направленийлаже — театр да декораций-влак, кинематограф, станковой живопись ден книга графике[3]. Акварель йӧн дене пашам ышта, пейзаж, натюрморт да портрет-влакын авторжо[1][2].

Сӱретче-статановщик семын Марий Элысе театрлаште 80 утла спектакльым шынден, 30 наре спектакльым — М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле театрыште[5][1]. «Питер FM» (Москва, 2004), «Ведьма» (Москва, 2006), «Небесные жёны луговых мари» (Москва, 2012), «Дарима» (Улан-Удэ, 2013) тичмаж метражан художественный фильмлаште сӱретчын ассистентшылан тыршен[5]. Мурызо Владимир Пресняковын музык клипше-влакын художникше лийын[4].

2006-2007 ийлаште Т. Евсеев лӱмеш Республикысе калыкле тоштерын пӱртӱс да этнографий пӧлка-влакын диорамыштын авторжо[6]. 2007 ийыште «Миф» этнофутурист серийын авторжо лийын[7].

2013 ийыште Уренгойышто «Газпром добыча Уренгой» тоштерын диорамыжым ыштен. 2014 ийыште Петергофын заповедник тоштержылан оласе палыме еҥ-влакын 16 портретшым сӱретлен[7].

Тыгак Марий сылнымут идалыкын, «Пеледыш Пайрем» марий калык пайремын, марий автономийлан 100 ий ий темме лӱмеш эмблеме-влакын авторжо семын палыме[1].

Верысе, Российысе да йотэл ончер-влакын участникше[3].

С. И. Таныгинын пашаже-влак Марий Эл Республикын, Йошкар-Олан, Российын моло олаштыже улыт, Российыште да йотэлыште посна коллекцийлаште аралалтыт[5].

2009 ийыште М. Шкетан лӱмеш Марий калык театрыште М. Шкетанынак «Ачийжат-авийжат» (2008) драмыже почеш шындыме спектакль дене Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийжын лауреатше лӱмым сулен[2].

2020 ийыште Республикысе курчак театрыште «Йӱд орол» («Ночной караул») спектакль дене «Шӧртньӧ маске» Российысе калыкле театр премийын лауреатше лийын[8].

Тыгай фильмлаште художник-постановщик лийын: «Йыван огыл, але кузе Патырым туныкташ» (2021), «Ирга» (2023), «У ЕҤ» (2023), «Чоткар» (2023), «Марий йомак-влак» (2025) — режиссёр Денис Шаблий[9]; «Марий Эл. Югыпого» (2020) — режиссёр Юрий Жиров, Андрей Огородников; «Евсеев: признание ценою в жизнь» — режиссёр Андрей Огородников (2022).

2025 ий 7 апрельыште Россий президент Владимир Путинын указше дене «тӱвыраште да сымыктышыште тыршымылан»орденын медальже дене суапландаралтын[10].

Чаплӱм ден суаптар-влак

  • Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (2015)[11];
  • «Тӱвыраште да сымыктышыште пашалан» медаль (2025 ий 25 март) — ачамландысе тӱвыра ден сымыктышым вияҥдымаште надырлан, шуко ий тыршен пашам ыштымылан[12];
  • «Шӧртньӧ маске» Российысе калыкле театр премий (2020)[8]
  • Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийже (2009)[2]
  • Валентин Колумб лӱмеш самырык-влаклан премий (2009)[2]
  • Йыван Кырла лӱмеш калыкле театр премий (2008)[2]

Литератур

  • Таныгин Сергей Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 355. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Прокушев Г. И., Мочаев В. А. Таныгин Сергей Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 432—433. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Главный художник Марийского театра драмы имени Шкетана о работе с Владимиром Пресняковым и съемках в фильме "Питер-FM". www.marpravda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 21 ага 2021 ий.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Таныгин Сергей Иванович. sdm-gallery.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 21 ага 2021 ий.
  3. ↑ 1 2 3 Таныгин Сергей - Художник в галерее искусства АРТ Витрина г. Йошкар-Ола, <https://web.archive.org/web/20210521074619/https://artvitrina.com/ourartists/tanygin-sergej/>. Тергыме: 27 кылме 2025. 
  4. ↑ 1 2 Главный живописец театра Шкетана по профессии кинохудожник, 2009-10-20, <https://web.archive.org/web/20210521074623/https://mariuver.com/2009/10/21/shketan-kinohudozh/>. Тергыме: 27 кылме 2025. 
  5. ↑ 1 2 3 Куженерский районный музейно-выставочный центр | Таныгин Сергей Иванович (07.08.1968). muzei-kuzhener.mari-el.muzkult.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 21 ага 2021 ий.
  6. ↑ Национальный музей РМЭ им. Евсеева (руш.). Национальный музей РМЭ им. Евсеева. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 10 ага 2020 ий.
  7. ↑ 1 2 Мочаев, 2017, с. 433.
  8. ↑ 1 2 Художник Сергей Таныгин стал лауреатом театральной премии «Золотая маска». mari-el.gov.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 21 ага 2021 ий.
  9. ↑ Сергей Таныгин. Кино-Театр.Ру. Тергыме кече: 27 кылме 2025.
  10. ↑ Путин подписал указ о награждении Сергея Таныгина высокой государственной наградой (неопр.). МариМедиа. Тергыме кече: 27 кылме 2025.
  11. ↑ Таныгин Сергей Иванович • Марийский национальный театр драмы им. М.Шкетана (неопр.). Марийский национальный театр драмы им. М.Шкетана (2 ӱярня 2012). Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 21 ага 2021 ий.
  12. ↑ Указ Президента РФ №163 от 25 марта 2025 года — Президент России (руш.). prezident.org. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 25 вӱдшор 2025 ий.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Таныгин,_Сергей_Иванович&oldid=1232617" гыч налме