Соколова, Лелия Ивановна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Соколов.
Лелия Ивановна Соколова
Соколова, Лелия Ивановна.jpg
Шочмо кече 26 пургыж 1938(1938-02-26)
Шочмо вер
Колымо кече 7 сорла 2017(2017-08-07) (79 ий)
Колымо вер
Гражданлык  СССР →  Россий
Награде да премий

Заслуженный врач Российской Федерации  — 1993
Орден «Знак Почёта»  — 1986 II степенян «Марий Эл Республик ончылно суаплан» орден Медаль ордена «За заслуги перед Марий Эл» «Чапле пашалан (Сарзе патырлыклан) лӱмгече медаль. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий лӱмеш палемдалтын» «Пашан ветеранже» медаль
Марий АССР-ын сулло эмлызыже (1988)
Йошкар-Олан чапланыше гражданинже (1998)
Марий Эл Республикын Чапкагазше (1998)

Ле́лия Ива́новна Соколо́ва (26 пургыж 1938, Йошкар-Ола — 7 сорла 2017, Йошкар-Ола) — совет да российысе эмлызе-педиатр, мер пашаеҥ. Марий Элыште Йошкар-Оласе йоча эмлымверын тӱҥ эмлызыже (1981—2017). Россий Федерацийын сулло эмлызыже (1993), Марий АССР-ын сулло эмлызыже (1988). Йошкар-Олан чапланыше гражданинже (1998). Тудын лӱмжым «Лучшие люди России» энциклопедийыш пуртымо (2006).

Илыш корныжо

1938 ий 26 февральыште Марий АССР-ын рӱдолаштыже — Йошкар-Олаште — шочын. 1955 ийыште Йошкар-Оласе 9 №-ан ӱдырамаш школым тунем пытарен. Аважын темлымыж почеш Озаҥысе медицине институтыш  (руш.) (мар. тунемаш пурен, тудым 1961 ийыште тунем пытарен[1][2].

1961—1968 ийлаште Челябинск областьысе Миасс олан йоча эмлымверыштыже врач-педиатрлан пашам ыштен. Йошкар-Олаш пӧртылын, тушто 1972 ий марте Оласе йоча эмлымверыште тыршен. 1972—1974 ийлаште Озаҥ олаште педиатрий дене клинике ординатурышто тунемын[1][2].

1981—2017 ийлаште — Йошкар-Оласе йоча эмлымыверын тӱҥ эмлызыже[2].

2017 ий 7 августышто Йошкар-Олаште колен[3].

Профессионал паша

Йошкар-Оласе йоча эмлымверыште пашам ыштымыж годым тудын вуйлатымыж почеш оласе тазалык аралтыш тӧнеж-влакын тичмаш кышкарже чоҥалтын: 4 №-ан да 5 №-ан йоча поликлинике-влак, 1 №-ан да 4 №-ан шӧр кухньо-влак, уэш ыштыме эмлыме пӧлка, йоча больницын лӱмын ыштыме пӧлкаже-влак. 2015 ийыште 3 №-ан йоча поликлиникын у оралтыже чоҥалтын да пашаш колталтын, йоча-влаклан лӱмын ыштыме да диагностике полышым пуымо дене негыз поликлинике улеш[2].

Кызытсе технологий-влакым шыҥдараш, стационар службым кумдаҥдаш да лӱмын ыштыме пӧлка-влакым чоҥаш, эмлымверлан кызытсе аппаратурым ситараш, пайдале, тунамак у, йӱладыме, эмлыме да диагностике йӧн-влакым погаш, йоча-влаклан лӱмын ыштыме да социал полышым пуаш, медицине пашаеҥ-влакым ямдылаш кугу тӱткышым ойырен[2].

Тазалык аралтыш аланысе кугу надырлан, йоча-влакын тазалыкышт верч шкем чаманыде тыршымылан, чолга мер илышлан, поро шӱм да полшаш ямде улмылан, 2006 ийыште тудын лӱмжым «Лучшие люди России» энциклопедийыш пуртымо[1].

Мер паша

  • 1985 ий гыч ик гана веле огыл Йошкар-Оласе Ленинский район Калык депутат-влак Каҥашын да Йошкар-Оласе депутат-влак Каҥашын депутатшылан сайлалтын[1].
  • 1990—1993 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын XII созывшын депутатше, председательын алмаштышыже, Тазалык аралтыш пашаеҥ-влак профушемыште Реском Президиумын йыжыҥъеҥже лийын[2].
  • 1996—2000 ийлаште кокымшо созыв Йошкар-Оласе Погынын депутатше лийын[1].

Шарнымаш

  • 2018 ий 26 февральыште Йошкар-Оласе йоча эмлымвер оралтын пырдыжышкыже шуко ий тӱҥ эмлыше Л. И. Соколован шарныктыш оҥам вераҥдыме[4][5].
  • 2018 ий сентябрьыште ончысо тӱҥ эмлыше Л. И. Соколован лӱмжым Йошкар-Оласе йоча эмлымыверлан пуымо[6].

Чаплӱм ден суаптар-влак

  • Россий Федерацийын сулло эмлызыже (1993)[1];
  • Марий АССР-ын сулло эмлызыже (1988)[1];
  • «Россий Федерацийысе тазалык аралтышын отличникше» оҥпале[1];
  • Йошкар-Олан почётан гражданинже (1998)[3];
  • «Почёт Пале» орден (1986)[7];
  • II степенян «Марий Эл ончылно суаплан» орден (2015)[2];
  • «Марий Эл ончылно суаплан» орденын медальже (2008)[2];
  • «Владимир Ильич Ленинлан 100 ий темме лӱмеш пашаште ойыртемалтмылан» лӱмгече медаль (1970);
  • «Пашан ветеранже» медаль[3];
  • Марий Эл Республикын Чапкагазше (1998)[7].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Йошкар-Ола, Республика Марий Эл, Сайт газеты Марийская правда, Правительство Марий Эл глубоко скорбит о смерти великого врача-педиатра Лелии Ивановны Соколовой. web.archive.org. Тергыме кече: 2 теле 2025.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Лелия Ивановна Соколова (1938-2017) - Официальный сайт администрации городского округа "Город Йошкар-Ола". i-ola.ru. Тергыме кече: 17 кылме 2025. Архивлыме 11 идым 2019 ий.
  3. ↑ 1 2 3 Лелия Ивановна Соколова (руш.). marpravda.ru. Тергыме кече: 17 кылме 2025. Архивлыме 20 шорыкйол 2019 ий.
  4. ↑ В Марий Эл открыли мемориальную доску детскому доктору – Лелии Соколовой, <https://www.marpravda.ru/news/zhizn-v-mariy-el/v-mariy-el-otkryli-memorialnuyu-dosku-detskomu-doktoru-lelii-sokolovoy/>. Тергыме: 25 кылме 2025. 
  5. ↑ Памятная доска Л.И. Соколовой, Йошкар-Ола — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  6. ↑ Йошкар-Олинской детской горбольнице присвоено имя Лелии Соколовой, <https://www.marpravda.ru/news/gorod/yoshkar-olinskoy-detskoy-gorbolnitse-prisvoeno-imya-lelii-sokolovoy/>. Тергыме: 25 кылме 2025. 
  7. ↑ 1 2 Мочаев, 2017, с. 413.

Литератур

  • Александров Н. А., Мочалов С. Г. Развитие здравоохранения в Марийской АССР. ― Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1980. ― 216 с.: ил.
  • Соколова Лелия Ивановна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 340. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Соколова Лелия Ивановна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 722. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Рыбакова Т. Л., Мочаев В. А., Яналова Н. А. Соколова Лелия Ивановна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 413. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Соколова,_Лелия_Ивановна&oldid=1231648" гыч налме