Никеев, Дмитрий Ильич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Дмитрий Ильич Никеев
Изисӱретым ыштыме годым йоҥылыш: Ончыктымо верыш изисӱретым арален кертме огыл
Шочын 1907 ий 23 шыжа(1907-10-23)
Внуковичи ял, Смоленск губерний, Россий империй
Колен 1978 ий 8 пургыж(1978-02-08) (70 ий)
Руэм пос., Марий АССР, СССР
Шинчымаш К. А. Тимирязев лӱмеш Москосо ялозанлык академий (1939)
Награде
Герой Социалистического Труда — 1973
Ленин орден — 1971 Ленин орден — 1973 Орден Отечественной войны II степени  — 1946
Орден Трудового Красного Знамени — 1951 Орден «Знак Почёта»  — 1965 Медаль «За трудовую доблесть» — 1959
Заслуженный агроном РСФСР.png

Дмитрий Ильич Никеев (1907—1978) — советысе партий пашаеҥ, шанчызе-агроном да ялозанлык пашам виктарыше. Марий АССР Кӱшыл Каҥашын депутатше (1947—1963). РСФСР-ын сулло агрономжо (1968). Социалист Пашан Талешкыже (1971).

Илыш корныжо

1907 ий 23 октябрьыште Смоленск губернийысе Рославль уезд Внуковичи ялын пашазе ешыштыже шочын.

1917 ий гыч лу ияшак верысе кулак-влак дене тарзылан пашам ышташ тӱҥалын. 1922 ий гыч 1925 ий марте верысе колхозышто пашам ыштен. 1925 ий гыч 1934 ий марте Липовысо ялсоветын йыжъеҥже лийын, тиде жапыштак кӱртньӧ корнышто да кочкыш йӧнозанлык кышкарыште пашам ыштен, кӱшыл шинчымашым пуышо тунемме верыш пураш манын, пашазе факультетыште тунемын[1].

1934 ий гыч 1939 ий марте К. А. Тимирязев лӱмеш Москосо ялозанлык академийыште тунемын. 1939 ий гыч 1941 ий марте Марий АССР Калык комиссариат кышкарыште тӱҥ агрономын олмыштыжо пашам ыштен. Кугу Ачамланде сар жапыште, 1941 ий гыч 1942 ий марте, Пашазе-кресаньык Йошкар армийыште служитлен. 1942 ий гыч 1948 ий марте — Марий АССР Кужэҥер кундемысе партий комитетын икымше секретарьже. 1948 ий гыч 1950 ий марте — Марий кундемысе ялозанлык комитетын пӧлкажым вуйлатыше. 1950 ий гыч 1962 ий марте, латкок ий жапыште Д. И. Никеев Марий Автоном Совет Социалист Республикын ялозанлык министрже олмышто пашам ыштен. 1951 ий 20 июньышто СССР Кӱшыл Советын Президиумын кӱштыкшӧ дене Дмитрий Ильич Никеев Пашасе Йошкар Тисте орден дене суапландаралтын[1].

1962 ий гыч 1978 ий марте, латкуд ий, Д. И. Никеев ВАСХНИЛ-ын Марий республикысе кугыжаныш ялозанлык опыт станцийжым вуйлатен. Д. И. Никеевын вуйлатымыж почеш опыт станций В. И. Ленин лӱмеш Ушемгӧргысӧ ялозанлык шанче академийын кышкарыштыже вӱдышӧ шанче-йӧндартыш ыштыквер лиеш[2].

1971 ий 8 апрельыште СССР Кӱшыл Канаш Президиумын кӱштыкшӧ дене «ялозанлыкым вияҥдымаште кугу сеҥымашлан» Дмитрий Ильич Никеев Ленин орден дене суапландаралтын[1].

СССР Кӱшыл Канаш Президиумын 1973 ий 11 декабрьысе кӱштыкшӧ дене «Ушемгӧргысӧ социалист таҥасымашыште шумо кугу сеҥымашлан да 1973 ийыште эллан пырчым да моло мланде сатум ыштен лукмым кугемдымылан да ужалыме шотышто сӧрымым шуктымылан» Дмитрий Ильич Никеев Социалист Пашан Талешкыже чаплӱмым сулен, Ленин орденым, «Сорла ден Чӧгыт» шӧртньӧ медальым кучыктымо[1].

Д. И. Никеев тӱҥ паша деч посна мер-политик пашам шуктен: 1947 ий гыч 1963 ий марте Марий АССР Кӱшыл Каҥашын депутатше да 1971 ийыште КПСС-ын XXIV погыныштыжо делегат лийын[1].

1978 ий 8 февральыште колен.

Шарныктыш

  • Марий Элысе Медведево вел Руэм посёлкышто Д. И. Никеевын бюстшым шогалтыме. Марий Эл Республикын Медведево вел Руэмысе ялозанлык опыт станцийын оралте пырдыжыштыже Д. И. Никеев нерген шарныктыше мемориал оҥа вераҥдалтын[3].
  • Тыште тыге серыме: «Тыште, Марий кугыжаныш ялозанлык опыт станцийыште, 1962 ий апрель гыч 1962 ий февраль марте директор олмышто Социалист Пашан Талешкыже, КПСС погынын делегатше, РСФСР-ын сулло агрономжо Никеев Дмитрий Ильич пашам ыштен»[4].
  • Марий Элысе Медведево вел Руэм кыдалаш общеобразовательный школ Социалист Пашан Талешкыже Д. И. Никеевын лӱмжым нумалеш[5].

Суаптар

Тӱҥ важ: [1]
  • «Сорла ден Чӧгыт» медаль (11.12.1973)
  • Ленин орден (08.04.1971; 11.12.1973)
  • 2-шо степенян Ачамланде сар орден (21.06.1946)
  • Пашан Йошкар Тисте орденже (20.06.1951)
  • «Почёт знак» орден (26.11.1965)
  • «Пашаче патырлык» медаль (25.12.1959)
  • Марий АССР-ын Кӱшыл Совет Президиумын Чапкагазше (1943, 1946, 1957, 1977)[6]

Чаплӱм

  • РСФСР-ын сулло агрономжо (29.01.1968)

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 С. Кузоватов. Никеев, Дмитрий Ильич (руш.). Сайт «Герои страны». Тергыме кече: 2 идым 2020.
  2. ↑ История института. МарНИИ сельского хозяйства. Тергыме кече: 2 идым 2020. Архивлыме 30 сӱрем 2020 ий.
  3. ↑ [http://parlament.mari.ru/2012/10/233102012.html К 75-летию законодательной власти Марий Эл Листая страницы истории]. Официальный сайт Государственного Собрания Республики Марий Эл (23 шыжа 2012). Тергыме кече: 26 кылме 2020. Архивлыме 5 сорла 2019 ий.
  4. ↑ Мемориальная доска Д. И. Никееву. 2GIS.RU.
  5. ↑ К 75-летию законодательной власти Марий Эл. Листая страницы истории. Официальный сайт Государственного Собрания Республики Марий Эл (23 шыжа 2012). Тергыме кече: 26 кылме 2020. Архивлыме 5 сорла 2019 ий.
  6. ↑ МБЭ. — 2017. — 606 с. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Литератур

  • Марийская биографическая энциклопедия / авт.-сост. Мочаев В. А.; науч. ред. Сануков К. Н. - Йошкар-Ола : Марийский биогр. центр, 2007 г. — 486 с. — ISBN 5-87898-357-0
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Никеев,_Дмитрий_Ильич&oldid=1170904" гыч налме