Мурашко, Михаил Петрович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Мурашко.
Михаил Петрович Мурашко
Михаил Мурашко
Мурашко М.П.jpg
Шочмо кече 1941 ий 16 шорыкйол(1941-01-16) (85 ий)
Шочмо вер Громыки ял, Почепский район, Орлов область, РСФСР, СССР
Гражданлык  СССР→ Россий
Паша сомыл
хореограф, балетмейстер, педагог, тӱвыра организатор, шымлыше
Награде да премий

Заслуженный деятель искусств РСФСР — 1985
Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1973)
Марий Эл Республикын калык артистше (2011)
Марий АССР-ысе Кугыжаныш премийын лауреатше (1974)
О. Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1982)
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотыжо (1971)
Мордва АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотыжо (1973)

Михаил Петрович Мурашко (шоч. 1941 ий 16 январьыште, Брянск область Почепский районысо Громыки ял) — совет да Российысе хореограф-балетмейстер, педагог, тӱвырам вораҥдарыше, шымлызе. «Марий Эл» кугыжаныш куштышо ансамбльын художественный вуйлатышыже да тӱҥ балетмейстерже (1969—1975, 1978—1991). Марий куштымаш школым ыштыше, марий калык-сценысе хореографийын негызлышыже[1]. Белорус ССР-ысе куштышо ансамбльын художественный вуйлатышыже да тӱҥ балетмейстерже (1975—1977)[2]. Москосо тӱвыра да сымыктыш кугыжаныш университетысе хореографий факультетшын деканже, профессор, калык куштымаш кафедрым вуйлатыше. МГИК-ыште Российысе национальный куштымаш театрым ыштыше да вуйлатышыже (1991—1995). Российысе хореографий ассоциацийын калык куштымаш секцийжын председательже[2].

РСФСР искусствын сулло пашаеҥже (1985). Марий Эл Республикын калык артистше (2011). Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1973). Марий АССР Кугыжаныш премийын лауреатше (1974), О. Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1982).

Биографий

1941 ий 16 январьыште Брянск область Почепский районысо Громыки селаште шочын. 1965—1970 ийлаште Москосо кугыжаныш тӱвыра институтышто «балет режиссур» специальность дене тунемын. Институтым пытарымек, Марий АССР-ыш каен, 1969—1975 ийлаште — Марий АССР-ысе «Марий Эл» Кугыжаныш ансамбльын тӱҥ балетмейстерже[2].

1975 ийыште Белорус ССР-ыш куснен, 1975—1977 ийлаште Белоруссийысе куштышо ансамбльын художественный вуйлатышыже да тӱҥ балетмейстерже лийын[2].

1977 ийыште угыч Йошкар-Олаш пӧртылын, 1977—1978 ийлаште — Марий музык театрын балетмейстер-шындышыже. 1978—1991 ийлаште «Марий Эл» куштышо Кугыжаныш ансамбльын художественный вуйлатышыже да тӱҥ балетмейстерже лийын[2].

1991 ий гыч — Москосо тӱвыра да сымыктыш кугыжаныш университетын (кызыт — МГИК) хореографий факультетшын доцентше, профессор, калык куштымаш кафедрым вуйлатыше, деканже[2].

Кызыт Моско областьысе Химки олаште ила да пашам ышта. Ватан, пелашыже — Натэлла Николаевна Мурашко (1945 ийыште шочын), ӱдыржӧ — Валерия Михайловна Мурашко (шоч. 1971)[2].

Хореографий паша

1969 гыч 1990 ий марте М. Мурашко «Марий Эл» ансамбльыште икмыняр концерт программым, М. Шкетан лӱмеш Марий драме театрын шуко оперыштыже, опереттыштыже, мюзиклыштыже, спектакльыштыже, любительский манме, профессионал коллективлаште, пайремлаште, фестивальлаште да т. м. куштымашым шынден[1]. 1978 ий 4 майыште Марий музык театрын балетмейстер-шындышыже семын А. Лупповын семжылан «Кӱрылтшӧ чоҥештымаш» балетым шынден. Тиде кокымшо национальный марий балет («Чодыра легенде» балет деч вара)[2][3].

Хореограф-возышо семын М. П. Мурашкон усталыкше Белоруссийысе Кугыжаныш куштышо ансамбльын художественный вуйлатышыжлан паша ыштымыж годым (1975—1977) почылтын. Ансамбльын историйыштыже икымше гана сценыште куштымашын фольклор формыжым пуртымашке моткоч шкешотан йӧным ончыктышо белорус калык куштымашын программыже шындалтын. Тидыже семым, вургемым да хореографийым ойырен налмаште да интерпретацийыште койын. Балетмейстер Михаил Мурашкон у йӧнжым Белоруссийысе критик да ончышо-влак кӱлеш семын акленыт да хореограф-влак кумдан авалтеныт[1].

МГУКИ-се хореографий кафедрын студентше-влак гыч 1991 ийыште тудо Российысе калык куштымаш театрым вораҥдара, тушто Российысе тӱрлӧ калыкын куштымашышт гыч программым шында. Кугу событий семын «Русич-влак» программым ыштымаш лийын, тудо рушла куштымашла гыч шоген да Российысе тӱрлӧ регионын фольклор йӱдлажым почын пуэн. «Русич-влак» программым тӱрлӧ областьысе путырак шкешотан рушла куштымашын энцклопедийже манаш лиеш. Театр кӱчык жапыште палыме усталык коллектив лийын да кугыжаныш кӱкшытысӧ «Икоян улмына да йӧратымаш дене ме утаралтына», «Российын Кугыжаныш Суверенитетше нерген Деклараций», «Славян возыктышын пайремже», «Москолан 850 ий», «Самырык-влакын Тӱнямбал модмашыштым почмаш», «Тиде Сеҥымаш Кече», «Ныл ияш кужытан эшелон», «Чыла жаплан Моско», «Моско — Русьын илыше чонжо», «Келшымаш шӱдыръеш», «Йошкар площадь», «Российын шӧртньӧ куполжо-влак», «Руш теле» гай да шуко моло представленийыште участвоватлен. М. П. Мурашко театр дене пырля Европо эл-влакын тӱнямбал фестиваль да конкурслаш миен коштын: Францийыш, Голландийыш, Бельгийыш, Чехийыш, Италийыш, Испанийыш, Германийыш, Австрий, Польшыш, Венгрийыш, Словакийыш. Тиде таҥасымаште театр эн кӱкшӧ наградым, тыштак «Фольклор Оскарым» (Италий), «Шӧртньӧ багетым» (Франций), Россий калык куштымаш театрлан поснак пеҥгыдемдыме фестивальын 38 ияш историйыштыже икымше гана налын.

1997 ийыште Москон негызлалтмылан 850 ий теммылан пӧлеклалтше «Чыла жаплан Москва» спектакль-дивертисментын балетмейстер-постановщикше лийын (7 сентябрь, Лужники)[1].

Балетмейстер кугыжаныш театрлаште, куштымаш ансамбльлаште да тӱрлӧ республикын муро да куштымаш ансамбльлаште куштымашым шынден: Чуваший, Мордовий, Йӱдвел Осетий, Коми, Сибирь руш калык хорышто, «Россий» Москосо кугыжаныш куштымаш ансамбльыште, Саратовысо хореографий училищыште, Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрыште, Костромасе драме театрыште, «Миорица» Молдавий куштымаш ансамбльште, Я. Купала лӱмеш Белорусский театрыште, «Бахор» Узбекистан куштымаш ансамбльыште, Москосо «Шӧртньӧ оҥго» муро театрыште да шуко молыштат[1].

М. Мурашко тӱнямбал фестивальлаште программе ден спектакль-влакын режиссёр-шындышыже семын шкенжым ончыктен: «Курымаш тарванылмаш» (Конфолан, Франций), «Славян йӱд» (Олорон, Франций), «Ареныште куштымаш» (Хихон, Испаний), «Телымсе фантазий» (Интернациональный куштымаш театр, Амстердам, Голландий), «Гала-концерт» (Сас ван Гент, Голландий), «Руш фестиваль» (Голландий), «Фестивальын пытартыш представленийже» (Коррополь, Италий), «Гала-концерт» (Коли, Италий).

Российысе да тӱнямбал хореографий конкурс ден фестивальлаште жюри председатель. Российысе хореографий ассоциацийын калык куштымаш секцийжын председательже[1].

2011 ий гыч «Михаил Мурашко йолташ-влакым ӱжеш» Тӱнямбал хореографий фестиваль-конкурс эртаралтеш. Фестиваль-конкурсышто йӱла почеш профессионал да любительский манме хореографий коллектив, мурышо да куштышо ансамбль-влак, посна тыршыше, хореограф-шындыше-влак участвоватлат. Конкурсын жюришкыже Российын калык да сулло артистше, профессор, академик, искусствоведений доктор да кандидат, тӱнямбал классан хореограф-эксперт-влак пурат[4].

Хореографий сымыктышым вияҥдымашке пыштыме надырлан 1973 ий 16 августышто М. Мурашко «Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже» чап лӱмым сулен налын. «Марий Эл» Кугыжаныш куштышо ансамбльын программыжым шындымылан 1974 ий 31 декабрьыште Марий АССР Кугыжаныш премийым сулен налын. 1985 ийыште тудо РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже лийын[2]. 2011 ийыште «Марий Эл Республикын калык артистше» чап лӱмым пуымо.

Тӱҥ балет да куштымаш постановко-влак

Умбакыже М. П. Мурашкон тӱҥ балет да куштымаш постановкыжо-влакын спискыштым ончыктымо[1].

Балет-влак

  • «Кӱрылтшӧ пайрем» (1978)
  • «Шорыкйол»

Рушла куштымаш постановко-влак

  • Белгород областьын «Ярило» ритуал хороводшо
  • «Йӱштӧ теҥыз воктене» помор сюите
  • «Рязаньысе товатлымаш» ӱдыр куштымаш
  • «Сибирьысе каче-влак» пӧръеҥ куштымаш
  • «Брянскысе чашма» пӧръеҥ куштымаш
  • «Уралысе визыт» пӧръеҥ куштымаш
  • «Смоленскысе изи узыгомбо» пӧръеҥ куштымаш
  • «Курскысо Тимоня» пӧръеҥ куштымаш
  • «Юлысо гоч тӧрштылмаш» пӧръеҥ куштымаш
  • «Кузеракын Дон эҥер вес велне казак-влак келанен коштыт!» хореографий сӱрет
  • «Куэм кудыртымаш» Псковысо хоровод
  • «Егорий вашеш» Владимир велнысе кӱтӱчӧ-влакын мыскара куштымашышт
  • «Полесьесе кас-влак» куштымаш
  • «Москосо ӱчашен куштымаш»

Марий куштымаш постановко-влак

Олык марий-влакын куштымашышт

  • «Шӱвыр»
  • «Ой, луй кузе модеш!»
  • «Юл серыште»
  • «Чоя Миклай»
  • «Морко сӱан куштымаш»
  • «Упшым налат мо, ӱдыр?»
  • «Шошымсо йӱк-влак»
  • «Ялысе музыканче-влак»

Курыкмарий-влакын куштымашышт

  • «Ӱдырсий»
  • «Курык пӱркыт-влак»
  • «Курыкмарий калык модыш-влак»

Эрвелмарий-влакын куштымашышт

  • «Латкокыт»
  • «Вич мужыр»
  • «Ныргында оръеҥ-влак»
  • «Элнет вел йыр куштымаш»
  • «Радам»

Марий хореографий сюите-влак

  • «Марий Эл»
  • «Пеледыш пайрем»
  • «Марий сӱан»

Марий хореографий сӱрет-влак

  • «Шарнымаш»
  • «Акпарсын эргыже-влак»

Шанче-педагогике паша

Москосо кугыжаныш тӱвыра институтышто (кызыт — Москосо тӱвыра да сымыктыш кугыжаныш университет) ыштыме жапыште М. Мурашко тӱҥалтыште студент курсым, вара кафедрым, а вара шкенжынак ыштыме хореографий факультетым вуйлатен. Тыште тудо «Балетмейстерын усталыкше» предмет дене у программым ямдылен. Профессийым келгынрак пален налашлан «Этнографий», «Тошто руш литератур» гай у дисциплине-влакым тунемме планыш пуртен, а «Руш куштымаш» предметым тӱҥ профессионал дисциплине-влак радамыш кусарен. Кажне студент курсым мастаргудыш савырен, тудын ончылно мастар — курсын (мастаргудын) сылнышотан вуйлатышыже — шоген[1].

Марий республикыште усталык пашам шуктымо жапыште 3 сборникым савыктен луктын: «Марий Элын куштымашыже» (1981), «Марий кундемын куштымашыже» (1995), «Марий сюжетан куштымаш» (1997)[2]. Тиде марий калык-сценысе куштымашын антологийже[1].

Тыгак тудо рушла куштымаш нергенат книга ден статья-влакын авторжо: «Куштымаш — тиде калыкын чонжо», «Туныктышын да хореографын мастарлык урокшо», «Калыкын шергылыкше пӧртылшаш», «Рушла куштымаш ансамбльын кризисше», «Рушла куштымашын формыжо. I ужаш», «Рушла куштымашын формыжо. II ужаш», «Рушла куштымаш», «Рушла куштымашын классификацийже» да молат.

Тӱҥ шанче пашаже-влак

Ӱлно М. П. Мурашкон тӱҥ шанче пашаже-влакын спискыштым пуымо[1].

  • Мурашко М. П. Танцы Марий Эл. — Йошкар-Ола, 1981.
  • Мурашко М. П. Танцы Марийского края / М. Мурашко; М-во культуры Респ. Марий Эл, Центр нар. творчества. — Йошкар-Ола: Марийское кн. изд-во, 1995. — 293 с.
  • Мурашко М. П. Марийские сюжетные танцы: В 2 ч. / М. Мурашко; М-во культуры Респ. Марий Эл, Центр нар. творчества. — Йошкар-Ола, 1995. — 239 с.
  • Мурашко М. П. Формы русского танца. Кн. 1, ч. 1: Пляска / М. П. Мурашко. — М.: Один из лучших, 2006. — 122, [1] с.
  • Мурашко М. П. Формы русского танца. Кн. 1, ч. 2: Пляска / М. П. Мурашко. — Москва : Один из лучших, 2007. — 111 с.
  • Мурашко М. П. Русская пляска: учебное пособие. — М.: Изд. дом МГУКИ, 2010. — 487 с.
  • Мурашко М. П. Классификация русского танца. — М.: Изд. дом МГУКИ, 2012. — 552 с.
  • Мурашко М. П. Русская кадриль: исследование форм русского танца. — М.: Изд. дом МГУКИ, 2013. — 552 с.
  • Мурашко М. П. Русский перепляс. — М.: Изд. дом МГУКИ, 2014.
  • Мурашко М. П. Русский хоровод. — М.: Изд. дом МГУКИ, 2015. — 552 с.

Хореограф нерген шымлымаш

  • Балетмейстер Михаил Мурашко. — М.: Диамант, 2011. — 364 с.[5]

Чап лӱм да награде-влак

  • РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже (1985)[6]
  • Марий Эл Республикын калык артистше (2011)[6]
  • Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1973)[6]
  • Марий АССР Кугыжаныш премийын лауреатше (1974)[6]
  • О. Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1982)[6]
  • Профессор (1993)
  • Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотыжо (1971)[6]
  • Мордва АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотыжо (1973)[6]

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Борзов А. А. Творческий путь Михаила Петровича (руш.). Планета талантов. Тергыме кече: 29 кылме 2020.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Мурашко Михаил Петрович (руш.). Международный объединённый биографический центр. Тергыме кече: 29 кылме 2020.
  3. ↑ Вехи истории Марийского государственного ансамбля танца «Марий Эл» (руш.). FILMARIEL.RU. Тергыме кече: 29 кылме 2020.
  4. ↑ В Йошкар-Оле провели хореографический конкурс-фестиваль «Михаил Мурашко приглашает друзей» (руш.). Информационный центр "Финно-угория (9 вӱдшор 2013). Тергыме кече: 29 кылме 2020.
  5. ↑ Балетмейстер Михаил Мурашко (руш.). Библиотека ЛГАКИ им. М. Матусовского. Тергыме кече: 29 кылме 2020.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Мочаев, 2017, с. 295.

Литератур

  • Мурашко Михаил Петрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 247. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Мурашко Михаил Петрович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 561. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Мочаев В. А. Мурашко Михаил Петрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 295. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Мурашко,_Михаил_Петрович&oldid=1196249" гыч налме