Кичиер
| Ер | |
| Кичиер | |
|---|---|
 Кичиер 2006 ийыште | |
| Морфометрий | |
| Кумдык | 0,86 км² |
| Эн кугу келгыт | 16 м |
| Икмарда келгыт | 7 м |
| Бассейн | |
| Йоген лекше эҥер | Югудем |
| Верланымаш | |
| 56°04′10″ с. ш. 48°20′47″ в. д.GЯO | |
| Эл | |
| РФ субъект | Марий Эл |
 | |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Кичиер — Элнет эҥерын шола серыштыже, Марий Эл Республикысе Ялчык ер деч йӱдвел-касвелнырак улшо ер. Тиде 2,5 уштыш кужытан, 400 метр лопкытан карст ер. Тудын келгытше 16 метр марте шуэш, кокла келгытше — 9 метр. Ервӱд республикысе эн кугу лу ер радамыш пура, тудын кумдыкшо — 86 гектар[1].
Верланымыже
Кичиер Россий Федерацийысе Марий Эл Республикын Юлсер кундемыштыже «Марий Чодыра» калыкле паркын кумдыкыштыжо верланен.
Лӱмын шочмыжо
Лимнонимже тӱрыснек марла, кок мутан, кок марий мут гыч шога: кӱчык + ер, вес семынже, «Кӱчык ер». Ерын лӱмжӧ эше 1906 ийыштак Кучигер семын палемдалтын. Кызытсе лӱмжӧ руш йылмылан келыштаралтын: Кӱчык ер > Кӱчик ер > Кӱчигер > Кичиер[2].
Кичиерыште каныш
Марий йылме гыч кусарымаште «Кичиер» «кечан ер» манмым ончыкта, туге гынат, лӱмжӧ, очыни, ервӱдын пӱнчеран чодыраште, волгыдо модо-пӧчыжан яктерыште верланымыж дене кылдалтын. Ер кугу ола-влак деч тораште, кугорно деч ӧрдыжтӧ верланен, садланак сай каныме вер семын аклалтеш. Тыште пӱртӱс сылне: якте пӱнчер да изишак лышташан чодыра, шуэн вашлиялтше кушкыллан, саскалан, янлыклан, кайыклан, коллан поян ужар олык. Ервӱд деке тӱрлӧ шонымаш дене толыт:
- Палатке дене каналташ: тӧр сер да кӱкшӧ пушеҥге-влакын ӱмылышт ер воктенысе пӱртӱсыштӧ палатке лагерьым чоҥаш йӧным ыштат, тыште пуат, вӱдат, эсогыл поҥго ден саскамат погаш лиеш.
- Ервӱд йӱштылаш келшен толеш — ошман пляж ден ошман ервундаш, лапка тӧр сер.
Ерыште кол кучымаш
Кол кучаш йӧратеда гын, шӱлыкаҥаш жап ок лий. Кичиерыште кол кучымаш тендам ловал, карака, шереҥге дене куандара. Тыга ваклешка, туршо (тумыгол, айзагол), тото (шемгол) логал кертыт. Колым сер гычат, пуш гычат кучаш лиеш. Кичиерыште телымат колым кучаш лиеш. Телым ийын кӱжгытшӧ мормышко дене лӱдде канаш йӧным ышта[3].
«Кичиер» санаторий
Ер воктене «Кичиер» да «Строитель» санаторий-влак[4], тыгак Тазалыкым тӧрлатыше республикысе эмлымвер верланеныт.
«Кичиер» санаторий 1967 ийыште почылтын, тушто верысе сульфидан лавыра дене шуко тӱрлӧ черым эмлаш лиеш: шӱлымӧ-логар органым, коштмо-тарваныме, кочкышым шулыктарыме, нерв, шондо-пӧле системым, тыгак могырысо веществан вашталтмашыжын пужлымым. Кичиер каныме верыште 274 еҥлан ситыше кок пачашан административ-эмлыме оралте уло. «Кичиер» санаторийын кумдыкшо пӱртӱсысӧ кугу чодыра да газон ден пеледыш йыраҥын шаланымыштлан кӧра кугорно деч тораште улеш[5].
Тыште тӱрлӧ черан пациент-влакым эмлат, тыгодым пӱртӱс йӧн денат — тысе кугун сероводород дене темше сульфидан лавыра дене[6]. Санаторийын ойыртемже тыгай: пациент шкеак ойырен налеш — эмлалтын канаш але тыглай пансионатысе семын эмлалтде канаш.
Кузе миен шуаш
Ер сер деч 500—700 метр тораште А-295 автотрассе верланен, тудо Марий Элын рӱдолажым, Йошкар-Олам, Озаҥ дене уша. Сандене, мландӱмбалсе транспорт дене миен шуаш эн куштылго. «Кичиер посёлко» чарналтышыште лекташ кӱлеш, ты чарналтышын ойыртемже — шордым ончыктышо скульптур. Тышеч пляж марте 500—700 метр лиеш[7].
Галерей
Палемдымаш
- ↑ Озеро Кичиер, <https://www.tourister.ru/world/europe/russia/city/yoshkar-ola/lakes/38083>. Тергыме: 2 сӱрем 2025.
- ↑ Воронцова, 2002.
- ↑ Отдых на озере Кичиер, Марий Эл, <https://tor-info.ru/articles/pro-m-e/808-oz-kichier.html>. Тергыме: 2 сӱрем 2025.
- ↑ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 428.
- ↑ Санаторий Кичиер (неопр.). kurortix.ru. Тергыме кече: 2 сӱрем 2025.
- ↑ Кичиер - читайте на Сatcher.fish, 2017-06-06, <https://catcher.fish/enciklopedia/vodoemy/pfo/kichier/>. Тергыме: 2 сӱрем 2025.
- ↑ Парк Марий Чодра в Марий Эл, как добраться и где переночевать, <https://chemodan-tour.ru/obzor/park-marij-chodra-ozero-kichier/>. Тергыме: 2 сӱрем 2025.
Литератур
- Озёра среднего Поволжья / Под ред. И. Н. Сорокина и Р. С. Петровой. — Ленинград: Наука, 1976. — 236 с. — 1300 экз.
- Воронцова О. П., Галкин И. С. Кичиер // Топонимика Республики Марий Эл : Историко-этимологический анализ. — Йошкар-Ола: Издательство Марийского полиграфкомбината, 2002. — С. 115. — 1000 экз. — ISBN 5-87898-208-0.
- Кичиер // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 428—429. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.