Кузнецов, Константин Васильевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Константин Васильевич Кузнецов
Константин Васильевич Кузнецов
Константин Васильевич Кузнецов
Шочмо кече 25 ӱярня (6 вӱдшор) 1886 ий(1886-04-06)
Шочмо вер Почиҥга ял,
Угарман губерний, Россий империй
Колымо кече 1943 ий 30 кылме(1943-11-30) (57 ий)
Колымо вер Моско, РСФСР, СССР
Эл
Жанр книга графике, гравюр, мультипликаций
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Константин Васильевич Кузнецов (25 март [6 апрель1886, Почиҥга ял, Марий АССР1943 ий 30 ноябрь, Моско) — руш да совет сӱретче, иллюстратор, гравёр, аниматор-сӱретче. Совет Российыште йомак-влакым сӱретлыше-влак кокла гыч иктыже[1]. Шке шонен лукмо, картонышто гравюрым ыштыме йӧн дене пайдаланен.

Илыш корныжо

Угарман губерний Васильсурск уезд Почиҥга ялыште кресаньык ешыште шочын (кызыт Юрино район, Марий Эл). Самырыкше годым Юр (Ветлуга) олаште чодыра озанлыкыште приказчиклан служитлен. Сӱретлыме пашалан тукым изажын — палыме руш сӱретче, Сымыктыш академийын  (руш.) профессоржо Леонид Овсянниковын, пашажым ончен кумылаҥын, тудын ой-каҥашыж почеш шкевуя сӱретым да гравировко йӧным кучылташ тунемын. Тыгак Сымыктышлан кумылаҥдыше Император обществе пелен сӱретлыме школышко коштын. Петербургысо гимназийын выпускникше, Психоневрологий институтышто тунемын, но тудым пытарен огыл.

1910 гыч 1913 ий марте шке кидше дене ыштыме модыш-влак эскизым сӱретлылын (барыня, казак, имне-влак), нуно Парижысе Эрыкан сӱретче-влак ушемын ончерлаштыже ончыкталтыныт. Иллюстратор семын икмыняр савыктыш изданий дене кылым кучен, нунын коклаште «У Сатирикон», «Аполлон» да «Руш юмоҥа» журнал-влак лийыныт. Театр афише да программылан шарж-влакым сӱретлен, но черлан кӧра Петербургым коден каяш да Пятигорскыш куснаш пернен, тушто телефон станцийыш пашаш пурен.

Октябрь революций деч вара «Окон РОСТА» («Окна КавРОСТа») Кавказ чоҥымаште тыршен. 1922 ийыште Москошко куснен. Варасе ийлаште «Детгиз», «ГИЗ», «Молодая гвардия», «Советский писатель» савыктыш-влаклан книга иллюстраторлан тыршен, «Красная Нива», «Весёлые картинки», «Мурзилка» журнал-влак дене кылым кучен. 1930-шо ийлаште РСФСР Калык туныктымаш тоштерын йоча книга пӧлкаште сӱретлыше йоча-влаклан кружокым вуйлатен, Моско Йоча книга тоштерыште офомительлан пашам тыршен. Тидын деч посна тудо «Акрет Русь» сӱрет циклым (1933), «Брем наизнанку» (1939—1940) да «Бабайын приключенийже» (1942—1943) мыскара серийлам, тыгак Испанийысе граждан сар да фашизм ваштареш икмыняр гравюр ден сӱретым ыштен.

Тыгодымак тудо шкенжын шонен мумо йӧн дене станок литографийым да йомак почеш гравюрым ыштен: картонышто кукшо име дене гравировкым ыштен да акварель але пастель дене чиялтен. Ксилографий, стеклографий, литографий, линогравюр да монотипий йӧн дене пашам ыштен, шуко моло йӧным кычалын. Йоча книга тоштерыште пашам ыштыме жапыште йоча кружокым почын, тушто ӱдыр-рвезе-влакым книгам ямдылаш да савыкташ туныктен. Сӱретче Екатерина Зонненштраль дене пырля школыш кайышашлык йоча да нунын ача-аваштлан «Мый печатник улам» (1932) туныктымо книгам луктын, тушто модмо семын книгам савыктыме пашан негызшым ончыктымо.

Константин Васильевичын усталыкыштыже тӱҥ верым эреак руш калык йомак-влакын иллюстрацийышт налын, мутлан, «Пире да шым казапача», «Иван-царевич да сур пире», «Самырыкым ыштыше олма да илыше вӱд нерген», «Теремок» да шуко молат, тыгак Александр Пушкинын, Сергей Аксаковын, Павел Бажовын, Самуил Маршакын, Агния Бартон да моло руш да совет писательын йомакышт. Чылаже Кузнецов кок шӱдӧ утла книгам сылнештарен, нунын кокла гыч шукыжо колымыж деч вара уэш савыкталтын[2].

1938 ий гыч тудо шке вийжым мультипликацийыште терген. Фильмым шындыше-сӱретче семын «Салтан кугыжа нерген йомак» фильмым ямдылымаште тыршен (1943), тудын эскизше-влак Кугу Ачамланде сар тӱҥалме деч ончычак ышталтыныт. Тыгак тудын фильмографийыштыже «Айболит» (1938) да «Колотушка» (1940) мультфильм-влак улыт (нуно вес лӱм денат лектын кертыныт). Режиссёр Иван Ивано-Вано шке «Кадр за кадром» книгаштыже сӱретчын усталыкше нерген тыге ойлен[3]:

«Мемнан фильм-влакым ыштымаште у тӱсан сымыктыш концепцийым шочыктымаште (поснак руш йомак негызеш чоҥымаште) кугу шӱкалтыш семын К. Кузнецовын «Салтан кугыжа нерген йомак» (1943, реж. В. да 3. Брумберг) фильмлан моткоч сылне чиян эскизше-влак лийыныт. Тудо нуным эвакуаций деч ончыч Самарканд студийыште ыштен. Нине эскиз-влакын сылнылыкышт тыгай кӱкшытыштӧ лийыныт, эсогыл «Йоча литератур» савыктыш К. Кузнецовын сӱретше дене Пушкинын йомакшым луктын. Йомаклан келшен толшо шкешотан волгыдылык ала-могай умылаш лийдыме ныжылгылык дене темын. Нуно нимогай уто вашталтыш (стилизаций) деч посна, шке чон шӱлышышт дене калыкын келге умылымашыжым почыт».

Кузнецовын пашаже-влак пӱтынь ушемысе да йот элласе ончерлаште, тыгак Лейпцигыште да Нюрнбергыште эртаралтше «Книга сымыктыш» Тӱнямбал ончерыш кышкарыште (1927), Третьяков галерейыште 1933 ийыште Анатолий Бакушинскийын чумырымо «Полиграфий сатум ыштен лукмаште кид дене печатлымашын у йӧнжӧ» ончерыште, Хельсинкиште, Таллиныште, Стокгольмышто да Гётеборгышто эртыше совет графике ончерлаште (1934), Блумсбери галерейыште (1938) да Нью-Йоркышто ончыкталтыныт (1940).

1937 ий гыч СССР Сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже.

1943 ий 30 ноябрьыште ужармужо (кукшымуж) деч колен — тиде чер дене тудо самырык годымак черланен, сар жапыште чер угыч ылыжын.

1949 ийыште Москошто Кузнецовын пашаже-влак дене мемориал ончер эртен. 1950 ийыште, сӱретчын илышыжлан да сымыктышыжлан пӧлеклалтше иканаште кок монографий лектын: сымыктышым шымлыше-влак Мария Холодовскаян «К. В. Кузнецов»[4] да Алексей Коростинын «Константин Васильевич Кузнецов» статьяже[5]. Тудын произведенийже-влак шуко тоштер чумырпогылаште (фондлаште) улыт, тыгак А. С. Пушкин лӱмеш ГМИИ-ште да Руш Кугыжаныш тоштерыште  (руш.)аралалтыт[6].

Галерейже

Библиографий

Палемдымаш

  1. Русская сказка в иллюстрациях К. В. Кузнецова. Наука и жизнь № 8 (2004). Тергыме кече: 4 шыжа 2016. Архивлыме 5 шыжа 2016 ий.
  2. А. А. Зражевский. Библиографический указатель книг с иллюстрациями Константина Васильевича Кузнецова. Тергыме кече: 4 шыжа 2016. Архивлыме 5 шыжа 2016 ий.
  3. Иванов-Вано И. П. Кадр за кадром. — М.: Искусство, 1980. — С. 132. — 240 с.
  4. Мария Холодовская. Мастера Советской графики. К. В. Кузнецов. Ozon.ru. Тергыме кече: 4 шыжа 2016. Архивлыме 10 кылме 2016 ий.
  5. Константин Васильевич Кузнецов. Google Книги.
  6. Э. Г. Коновалов. Новый полный биографический словарь русских художников. — М.: Эксмо, 2008. — С. 291. — 576 с. — ISBN 978-5-699-20636-0.

Литератур

  • Холодковская М. Об умной сказочности. [Об оформлении сборника "Гуси - лебеди" 1937 года] // Детская литература (журнал) — М.: 1938. — № 7. — С. 240—248.
  • Холодовская М. З. К. В. Кузнецов. — М.: Издательство ГМИИ им. А. С. Пушкина, 1950. — 114 с. (серия «Мастера советской графики»)
  • Коростин А. Ф. Констнантин Васильевич Кузнецов. — М: Советский художник, 1950. — 28 с.

Кылвер-влак