Ковальчук, Андрей Николаевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Андрей Николаевич Ковальчук
Andrey Kovalchuk.jpg
Шочмо лӱм руш. Андре́й Никола́евич Ковальчу́к
Шочмо кече 7 идым 1959(1959-09-07) (66 ий)
Шочмо вер
Эл
Жанр скульптур
Тунеммаш Москосо кӱшыл художественно-промышленный училище
Награде
Чаплӱм
Премий
Сайт studiokovalchuk.ru
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Андре́й Никола́евич Ковальчу́к (шоч. 7 идым 1959, Моско) — совет да Российысе скульптор, туныктышо, профессор. 2004 ий гыч — Российысе сӱретче-влак ушем правленийын икымше секретарьже, 2009 ий гыч — председательже. Россий Федераций президент пеленысе тӱвыра да сымыктыш шотышто Каҥашын йыжыҥъеҥже[1].

Россий Федерацийын калык сӱретчыже (2003). Россий Сӱретсымыктыш академийын академикше (2011; 2001 ий гыч член-корреспондент). Россий Федерацийын Совет Ушем Маршал Г. К. Жуков лӱмеш Кугыжаныш премийжын (2021), Россий Федераций Кугыжаныш премийын (2007) да Россий Федераций Правительствын премийжын (2005) лауреатше.

Илыш корныжо

Тверь олаште Михаил Ярославичлан чапкӱ
Ливадийский полатын паркыштыже (Крым, Ялта) Александр III-лан чапкӱ
«Мамонт-влак» скульптур композиций (Ханты-Мансийскысе Археопарк комплексын ужашыже) почто маркыште. Россий, 2012 ий.
Российын Президентше
Владимир Путин дене. Ялта, 2017 ий

1959 ийыште архитектор Н. А. Ковальчукын ешыштыже шочын. Шинчымашым профессор Г. А. Шульцын вуйлатымыже почеш Москосо кӱшыл художественно-промышленный училищын архитектур-сылныктыш пластике пӧлкаштыже налын. 1981 ийыште институтым тунем пытарымеке, изи пластике аланыште пашам ыштен да ончерлаште чолган участвоватлен.

1988 ийыште Москошто Чернобыль олаште колышо-влаклан чапкӱн проектлажын конкурсыштышт икымше премийым налын. 1993 ийыште Москосо Митино шӱгарлаште Чернобыльысо трагедийыште колышо-влакым шарныме лӱмеш Мемориал почылтын, тудо А. Н. Ковальчукын сӱретче-монументалист семын усталык корныжын тӱҥалтышыже лийын.

Российын историйыштыже лийше икмыняр персонажын — поэт, артист, кугыжаныш да религий пашаеҥ-влакын — образыштым ыштен. 2014—2015 ийлаште Российын калык артистше Святослав Бэлзалан чапкӱм ыштен, тудым 2016 ий 2 сентябрьыште почыныт.

2017 ий мартыште Россий Федерацийын Мер палатышкыже  (руш.) (мар. пурен[2].

2025 ий майыште Россий Сӱретсымыктыш академийын йыжыҥъеҥже-влакын 586-шо Тӱшка погынымашын иктешлымашыж дене Россий Сӱретсымыктыш академийын вице-президентшылан сайлалтын[3].

Пашаже-влак

  • Чернобыльысо трагедийыште колышо-влакым шарныме лӱмеш Мемориал, Моско, 1993
  • Адмирал Фёдор Ушаковлан чапкӱ, Моско, 1998
  • Александр Пушкинлан чапкӱ, Нур-Султан, Казахстан, 1999
  • Москошто Сергей Рахманиновлан чапкӱ (скульптор Олег Комов дене пырля), 1999
  • Махмуд Эсамбаевын шӱгар ӱмбалысе чапкӱ, Моско, 2001
  • Моско — Минск корнын шымлымше километрыштыже сарзе-корнычоҥышо-влаклан чапкӱ, 2002
  • Фёдор Тютчевлан чапкӱ, Брянск, 2003
  • Гумилёвмыт ешлан (Николайлан, Лев Гумилёвлан да Анна Ахматовалан) чапкӱ, Бежецк, 2003
  • Фёдор Тютчевлан чапкӱ, Мюнхен, 2003
  • Алексей Ивановлан чапкӱ, Бежецк, 2004
  • Преподобный Савва Сторожевскийлан да князь Юрий Звенигородскийлан чапкӱ, Звенигород, 2005
  • Ола вуй Иван Милютинлан чапкӱ, Череповец, 2005
  • Йошкар-Олан икымше воеводыжо Иван Ноготков-Оболенскийлан чапкӱ, Йошкар-Ола, 2007
  • Пётр Великийлан чапкӱ, Астрахань, 2007
  • Александр Пушкин ден Наталья Гончаровалан чапкӱ, Ханты-Мансийск, 2007
  • «Нормандия — Неман» авиаполкын лётчикше-влаклан чапкӱ, Моско, 2007
  • Михаил Тверской Великий князьлан чапкӱ, Тверь, 2008
  • Марий епископ, священномученик Леонидлан чапкӱ, Йошкар-Ола, 2008
  • Александр Зиновьевлан чапкӱ, Кострома, 2009
  • Ярославльлан 1000 ий темме лӱмеш чапкӱ, Ярославль, 2010
  • «Фашизм ваштареш кучедалмаште ме пырля лийынна» сарзе чап мемориал, Моско, Поклонный курык, 2010
  • Москосо да уло Русьын Патриархше Алексий II-лан чапкӱ, Йошкар-Ола, 2010
  • Ханты-Мансийскыште шанчызе да краевед Хрисанф Лопаревлан чапкӱ, 2010[4]
  • Француз модельер Пьер Карденын скульптур портретше, Париж, Елисей пасу, 2011
  • Императрице Мария Александровналан чапкӱ, Мариехамн, Финляндий, 2011
  • «Самырык вате-марий» скульптур композиций (тӱҥалтыш образ — Грейс Келли ден Ренье III принцын сӱанышт), Йошкар-Ола, 2012
  • Император Александр I-лан да Швецийын кронпринцше Карл Юханлан чапкӱ (1812 ий августысо историеш кодшо вашлиймашлан пӧлеклалтеш), Турку, Финляндий, 2012
  • «Флоренцийын синьоржо чапле Лоренцо ди Пьеро де Медичи» скульптур композиций, Йошкар-Ола, 2012[5]
  • Рембрандтлан чапкӱ, Йошкар-Ола, 2013
  • Ӱпӧ олаште Башкортостанын калык поэтше Мустай Каримлан чапкӱ, 2013 ий 10 октябрьыште почылтын[6]
  • Икымше тӱнямбал сарын геройжо-влаклан чапкӱ, Моско, Поклонный курык, 2014
  • Кирилл ден Мефодийлан чапкӱ, Йошкар-Ола, 2014
  • Сыктывкарыште Сыктывкар кугыжаныш университет ончылно Питирим Сорокинлан чапкӱ, 2014 ий 22 августышто почылтын[7]
  • Белградыште Николай II-лан чапкӱ, 2014 ий 16 ноябрьыште почылтын
  • Красноярскыште Енисей губернийын икымше губернаторжо Александр Степановлан чапкӱ, 2016 ий 7 декабрьыште почылтын (А. А. Миронов дене пырля)[8]
  • Москошто Остоженкыште Павел Фитинлан чапкӱ, 2017 ий 10 октябрьыште почылтын
  • Ӱпӧ олаште Пошкырт кугыжаныш университетын пӧртыштыжӧ Мустай Каримлан мемориал оҥа, 2017 ий 20 октябрьыште вераҥдыме[9]
  • Ливадийыште Александр III-лан чапкӱ, 2017 ий 18 ноябрьыште почылтын
  • Москошто Александр Солженицынлан чапкӱ, 2018 ий 11 декабрьыште почылтын
  • Шайхзада Бабичлан чапкӱ, 2019 ий 28 июньышто почылтын
  • Мустай Каримлан чапкӱ (Озаҥ)
  • Колышо студент ден педагог-влаклан — Керчьыште Керчь политехник колледжыште еҥ-влакым тӱшкан пуштмаште пытыше-влаклан чапкӱ, 2021 ий 17 октябрьыште почылтын[10]
  • Граждан сарыште кредалше Российын эргыже-влаклан чапкӱ, 2021 ий 22 апрельыште почылтын
  • Тверьыште Степан Разин лӱмеш эҥерӱмбалне Андрей Дементьевлан чапкӱ, 2021 ий 16 июльышто почылтын[11].

Сӱретче тыгак изи пластике да портрет аланыште пашам ышта, шке усталыкшым реалист школ йӱла негызеш чоҥа[12].

Мер паша

2012 ий 6 февральыште РФ Президентыш кандидат да пашам ыштыше премьер-министр Владимир Путинын ӱшанъеҥже семын официальнын регистрироватлыме лийын[13].

2014 ий 11 мартыште Россий Федерацийысе тӱвыра пашаеҥ-влакын Россий Президент Владимир Путинын Украине ден Крымыште политикым сайлан шотлаш ӱжшӧ серышеш кидпалым пыштен[14].

2016 ий гыч Россий Федерацийысе Тӱвыра министерстве  (руш.) (мар. пеленысе Мер каҥашын йыжъеҥже, каҥаш председательын алмаштышыже[15].

2023 ий декабрьыште 2024 ийысе президент сайлымаште Владимир Путинын ӱшанъеҥже-влак радамыш пурен[16].

Суаптар ден чаплӱм-влак

А. Н. Ковальчук ден Д. А. Медведев 2008 ий 12 июньышто РФ Кугыжаныш премийым налме годым
  • 1995 ий 28 декабрь — Россий Федерацийын сулло сӱретчыже — сымыктыш аланыште суаплан[17];
  • 1995 — Российысе сӱретсымыктыш академийын ший медальже;
  • 2000 — Российысе сӱретсымыктыш академийын шӧртньӧ медальже (Александр Пушкинлан да адмирал Фёдор Ушаковлан чапкӱ-влаклан);
  • 2002 — «Чекын шӧртньӧ аршашыже» премий — адмирал Ушаковлан чапкӱм да Совет Ушем Герой, армий генерал Вадим Матросовлан бюстым ыштымылан[18];
  • 2003 ий 1 сентябрь — Россий Федерацийын Калык сӱретчыже — сымыктыш аланыште кугу суаплан[19];
  • 2006 — Россий Федераций Правительствын 2005 ийысе тӱвыра да сымыктыш аланыште премийже;
  • 2006 — Россий Федераций Президент пеленысе тӱвыра да сымыктыш аланыште каҥашын членже[20];
  • 2007 — Россий Федераций Президент пеленысе тӱвыра да сымыктыш шотышто каҥашын президиум членже;
  • 2008 ий 19 май — Россий Федерацийын 2007 ийысе сылнымут да сымыктыш аланыште Кугыжаныш премийже — кӱлешан патриот сынан скульптур образ-влакым чоҥымылан, шочмо элысе пластике культурын йӱлажым вияҥдымашке надырлан;
  • 2010 ий 19 апрель — Почёт орден — шочмо элысе тӱвырам да сымыктышым вияҥдымаште суаплан, шуко ияш лектышан пашалан[21];
  • 2013 — Россий СВР-ын премийже — Троекурово шӱгарлаште Совет Ушем Герой Геворк Вартанянлан чапкӱлан;
  • 2013 — «Ренессанс Франсез» шӧртньӧ медаль — Лефортовышто (Моско) «Нормандия — Неман» чапкӱм да Парижыште Пьер Карденлан чапкӱм ыштымылан;
  • 2016 ий 18 август — «Чечен Республик ончылно суаплан» медаль — сымыктышым вияҥдымаште суаплан, Чечен Республикыште пагалымашым да кумда палымашым сулышо шуко ияш усталык пашалан[22];
  • 2016 ий 26 октябрь — Келшымаш орден — шочмо элысе тӱвырам да сымыктышым вияҥдымаште кугу суаплан, шуко ияш лектышан пашалан[23];
  • 2017 — Россий СВР-ын премийже — Павел Михайлович Фитинлан чапкӱлан;
  • 2022 ий 27 апрель — Россий Федерацийын Совет Ушем Маршал Г. К. Жуков лӱмеш Кугыжаныш премийже — Магадан олаште 1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сар жапыште сарзе-влакын геройлыкыштым, патырлыкыштым да сарзе иза-шольылыкым ончыктышо «АЛСИБ-ын геройжо-влаклан» мемориаллан[24].
  • 2023 ий 27 февраль — «Ачамланде ончылно суаплан» IV степенян орден — шочмо элысе тӱвырам да сымыктышым вияҥдымашке надырлан, шуко ияш лектышан пашалан[25].

Ончер-влак

  • 1989 — Скульптур биеннале. Равенна, Италий
  • 1992 — «Cite Internationale des Arts» персональный ончер. Париж, Франций
  • 1993 — Персональный ончер. «Финляндий полат». Хельсинки, Финляндий

АРТ-МИФ 3. Рӱдӧ ончер зал. Манеж, Моско

  • 1996 — АРТ-МАНЕЖ'96. Моско
  • 1997 — Москон 850 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше Россий кӱкшытан ончер. Рӱдӧ сӱретче пӧрт, Моско
  • 1998 — АРТ-САЛОН 98. Рӱдӧ сӱретче пӧрт, Моско
  • 1999 — А. С. Пушкинын 200 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше Россий кӱкшытан ончер. Рӱдӧ сӱретче пӧрт, Моско

РОССИЯ — 9 Россий кӱкшытан художественный ончер. Рӱдӧ ончер зал. Манеж. Моско

  • 2000 — Христианствын 2000 ияш лӱмгечыжлан «Тыйын Лӱметлан» Россий кӱкшытан ончер
  • 2002 — Российын Кугыжаныш премийжым налаш ончер-влак. ГТГ, Моско
  • 2004 — РОССИЯ-10 Россий кӱкшытан художественный ончер. Рӱдӧ ончер зал. Моско
  • 2005 — Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашын 60 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше Россий кӱкшытан художественный ончер. Рӱдӧ сӱретче пӧрт. Моско
  • 2006 — Скульптур дене Россий кӱкшытан ончер. Липецк
  • 2007 — «Шочмо эл» Россий кӱкшытан художественный ончер. Рӱдӧ сӱретче пӧрт. Моско
  • 2009 — XI Россий кӱкшытан художественный ончер. Рӱдӧ сӱретче пӧрт. Моско

Палемдымаш

  1. ↑ Структура ∙ Президент России (руш.). Президент России (15 шыжа 2024). Тергыме кече: 23 идым 2025.
  2. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 20.03.2017 № 116 ∙ Официальное опубликование правовых актов (руш.). publication.pravo.gov.ru. Тергыме кече: 23 идым 2025.
  3. ↑ По итогам 586-го Общего собрания членов Российской академии художеств Председатель ВТОО СХР Андрей Николаевич Ковальчук был избран вице-президентом Российской академии художеств (англ.). shr.su. Тергыме кече: 23 идым 2025.
  4. ↑ Памятник Лопареву Хрисанфу Мефодьевичу (руш.). admhmansy.ru (2010). Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 25 вӱдшор 2021 ий.
  5. ↑ Итальянский парк - еще одна достопримечательность Йошкар-Олы. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 26 шорыкйол 2016 ий.
  6. ↑ В Уфе открыли памятник Мустаю Кариму (руш.). www.bashinform.ru. Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 26 ага 2019 ий.
  7. ↑ Долгожданный памятник Питириму Сорокину открыли в Сыктывкаре в День республики // Республика : газета. — 26.8.2014. — № 103 (5178). Архивлыме 27 пургыж 2017 ий.
  8. ↑ В Красноярске открыли памятник первому губернатору. Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 13 ага 2022 ий.
  9. ↑ На здании Башкирского государственного университета появилась мемориальная доска Мустаю Кариму (руш.). www.bashinform.ru. Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 5 шыжа 2018 ий.
  10. ↑ В Керчи открыли мемориал погибшим в политехническом колледже. Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 17 шыжа 2021 ий.
  11. ↑ В Твери открыли памятник Андрею Дементьеву. ТАСС (16 сӱрем 2021). Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 16 сӱрем 2021 ий.
  12. ↑ Ковальчук Андрей Николаевич - Российский Скульптор - Биография (неопр.). rus.team. Тергыме кече: 23 идым 2025.
  13. ↑ Постановление ЦИК РФ № 96/767-6, 6 февраля 2012. Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 28 кылме 2012 ий.
  14. ↑ Деятели культуры поддержали позицию президента по Украине и Крыму, 2014-03-11, <https://iz.ru/news/567299>. Тергыме: 23 идым 2025. 
  15. ↑ При Минкультуры избрали новый состав Общественного совета, 20161006T1607, <https://ria.ru/20161006/1478649745.html>. Тергыме: 23 идым 2025. 
  16. ↑ Сведения о доверенных лицах кандидата на должность Президента Российской Федерации: Путин Владимир Владимирович (руш.). www.cikrf.ru. Тергыме кече: 23 идым 2025.
  17. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 28 декабря 1995 года № 1325 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 16 шорыкйол 2021 ий.
  18. ↑ Учительская газета. Информационный сайт "Учительской газеты". web.archive.org. Тергыме кече: 23 идым 2025.
  19. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 1 сентября 2003 года № 1018 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 16 сӱрем 2019 ий.
  20. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 15 февраля 2006 г. № 118.
  21. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 19 апреля 2010 года № 472 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 1 идым 2019 ий.
  22. ↑ Указ Главы Чеченской Республики от 18.08.2016 № 119 - Сейчас.ру. web.archive.org. Тергыме кече: 23 идым 2025.
  23. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 26 октября 2016 года № 572 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 27 шыжа 2016 ий.
  24. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 27 апреля 2022 года № 241 «О присуждении Государственной премии Российской Федерации имени Маршала Советского Союза Г.К.Жукова в 2022 году». Тергыме кече: 23 идым 2025. Архивлыме 18 ага 2022 ий.
  25. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 27.02.2023 № 123 ∙ Официальное опубликование правовых актов (руш.). publication.pravo.gov.ru. Тергыме кече: 23 идым 2025.

Литератур

  • А. Ковальчук (каталог). 2-е изд. М., 2004;
  • Орлов С. Диапазон портрета // Художник. 2007. № 2.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Ковальчук,_Андрей_Николаевич&oldid=1233256" гыч налме