Книган да авторын праваж шотышто тӱнямбал кече

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Берлиныште книга-влаклан чапкӱ

Книган да авторын праваж шотышто тӱнямбал кече ( ООН-ын моло официал йылмыла дене: англ. World Book and Copyright Day, араб. اليوم العالمي للكتاب وحقوق المؤلف, ‎исп. Día Mundial del Libro y del Derecho de Autor, кит. 世界图书与版权日, фр. Journée mondiale du livre et du droit d'auteur ) — ий еда 1996 ий гыч 23 апрельыште палемдалтеш. Тӱнямбал кече 1995 ий 15 ноябрьыште ЮНЕСКО-н 28-ше сессийыштыже (3.18-ше №-ан резолюций) увертаралтын.

Пунчалым культур йӱлам вияҥдаш да шараш шонымаш дене лукмо, тыгак книга-влак шинчымашым кумдаҥдыше да тудым аралыме эн кӱлешан, ӱшанле йӧнлан шотлалтыт. Резолюцийыште тиде кечын книга ончерым да ярмиҥгам эртарымын пайдаже палемдалтеш.

Пунчалым лукмо годым «Книга кечым» ондак эртарыше эл ден организаций-влакын моштымыш шотыш налалтын.

Мутлан, 1926 ийыште Испанийыште Альфонс XIII король Испан книган кечыжым пайремым ыштыме нерген декретеш кидпалым пыштен да, икмыняр каҥашымеке, тиде кечым 23 апрельыште — Сервантес Мигельын колымо кечыжын палемдаш пунчалыныт (чынже гын, кузе историк-влак шотлат, писатель 22 апрельыште колен, но тунамсе йӱла почеш колымо кечылан тойымо кечым возымо — 23 апрель). Барселонышто тиде кече Каталонийым аралыше Святой Георгий лӱмеш кече дене иктеш толын, тунам книгам ужалыше-влак пеш кугу книга ярмиҥгам чумыреныт. Лач тушто 1931 ийыште книгам налше еҥлан разам пӧлеклаш йӱла шочын[1].

Кечым ойыреныт, кузе ООН-ын сайтыштыже ончыкталтын, 1616 ийыште 23 апрельыште[2] Мигель де Сервантын, Уильям Шекспирын (чынжымак, писатель 23 апрель — кугу поэтын, драматургын колымо кечыже юлиан календарь почеш, вес семынже григориан кечышот почеш — 10 кечылан варарак[3]), Инка Гарсиласо де ла Веган колымо кечышт.

2002 ий гыч Москошто книга деч посна тиде кечын пӧлек шотеш розам налаш лиеш. Тиде йӱлам Сервантесын институтысо книгагудышто кучат. Книган да авторын праваж шотышто тӱнямбал кечылан 25 ий темме лӱмеш, COVID-19 пытымыжлан тамгам шындыме семын[4], Москваште кугу савыктыш пӧрт-влак икмыняр ацийым эртареныт, нуным ий еда ышташ пунчалыныт: Арбатыште, МИД полат воктене[5], гаражысе ужалымаш форматыште книга ярминга да сылнымут салонышто «Шонымашын архитекторжо-влак» пайрем[6].

Йот сылнымутын кугыжаныш книгагудышто Книган кечыже[7]

23 апрель — сылнымут тамган тӱнямбал кечыже

Тиде кечын тыгай серызе-влак шочыныт

  • Мануэль Вальехо (en:Manuel Mejía Vallejo) (1923)
  • Морис Дрюон (1918)
  • Халлдор Лакснесс (1902)

Тиде кечын тыгай серызе-влак коленыт

  • Инка Гарсиласо де ла Вега (1616)
  • Мигель де Сервантес-и-Сааведра (1616)
  • Жозеп Пла (1981)
  • Памела Линдон Трэверс (1996)
  • Уильям Шекспир (1616)

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. ↑ Feria del libro, historia del libro, historia del día del libro Архивысе копий 15 ага 2013 гыч (испан)
  2. ↑ Всемирный день книги и авторского права, 23 апреля (руш.). www.un.org. Тергыме кече: 5 пургыж 2018. Архивлыме 14 вӱдшор 2016 ий.
  3. ↑ Один день для двух гениев, <https://web.archive.org/web/20171203224418/https://newizv.ru/news/culture/21-04-2016/238389-odin-den-dlja-dvuh-geniev>. Тергыме: 5 пургыж 2018. 
  4. ↑ Вопреки всем ковидам: как прошел праздник в честь Всемирного дня книги? (Lit.Center, 2021 г). Тергыме кече: 17 ага 2021. Архивлыме 17 ага 2021 ий.
  5. ↑ Известные книжные издательства и магазины продавали свою продукцию почти за бесценок (Российская газета, 2021 г). Тергыме кече: 17 ага 2021. Архивлыме 23 теле 2011 ий.
  6. ↑ В Москве отметили Всемирный день книги (Культура.РФ, 2021 г)
  7. ↑ День книги отметили в Иностранке. Тергыме кече: 29 ага 2013. Архивлыме 14 ага 2013 ий.

Ссылки

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Книган_да_авторын_праваж_шотышто_тӱнямбал_кече&oldid=1148059" гыч налме