Калитов, Георгий Гайниахметович

РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Калитов.

Калитов Георгий Гайнияхматович
Шочмо кече	1952 ий 7 идым(1952-09-07)
Шочмо вер	Ӱлыл Йыванай ял, Балтач район, Пошкырт АССР, СССР
Колымо кече	2021 ий 22 кылме(2021-11-22) (69 ий)
Колымо вер	Ӱпӧ, Россий
Гражданстве	СССР →  Россий
Жанр	портрет, пейзаж, радына, монументальный сымыктыш, театр сӱретче, книга автор
Тунеммаш	Ӱпӧ оласе кугыжаныш сымыктыш институт (1980)
Чаплӱм
Премий

Георгий Гайнияхматович Калитов (7 идым 1952, Йыванай, Башкир Автоном Совет Социалистик Республик — 22 кылме 2021, Ӱпӧ) — Пошкырт Республикын калык сӱретчыже (2012), Салават Юлаев лӱмеш Пошкырт Республикын Кугыжаныш премийын лауреатше (1995), Пошкырт Республикын сулло сӱретчыже (2003), Пошкырт АССР тӱвыран сулло пашаеҥже (1987). 1995 ий гыч Россий Федераций сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

Георгий Гайнияхматович Калитов 1952 ий 7 сентябрьыште Пошкырт АССР Балтач район Ӱлыл Йыванай ялыште шуко шочшан ешыште шочын (4 йоча). Кок изажым, индеш да лу ий теммекышт, йоча пӧрт пеленысе интернатыш тунемаш колтеныт. 1963 гыч 1967 ий марте Георгий Калитов Сережа изаж дене пырля Пӱрӧ оласе 1-ше №-ан йоча пӧртын воспитанникше лийыныт.

Кандаш классым тунем пытарымеке, Пӱрӧ оласе «Агидель» фирмын сымыктыш арвер фабрикыштыже ик ий наре пушеҥгым пӱчкедышылан тыршен, 1968 ийыште Георгий Калитов Ӱпӧ оласе сымыктыш училищын сылнысымыктыш пӧлкашкыже тунемаш пурен, туныктышыжо-влак Л. Н. Самарина да К. П. Чапругина, Р. М. Нурмухаметова лийыныт.

1972 ийыште Ӱпӧ училищын сылнысымыктыш пӧлкажым тунем пытарен.

Армий деч вара шочмо ялышкыже пӧртылын, клуб вуйлатышылан, сӱретчылан, спектакль ден концертым шындышылан, 1974—1975 ийлаште Иванай кыдалаш школышто туныктышылан пашам ыштен. 1975 ий гыч УГИИ-ште тунемын. 1980 ийыште дипломым визытанлан арален,— «Алкиныште шыже. Сарзе чоҥышо-влак» в. ӱ. сӱрет. 1980 гыч 1993 ий марте Пошкырт АССР Сӱретче-влак ушемын Сылнысымыктыш фондыштыжо пашам ыштен. Тудын вуйлатымыж почеш сӱретче-влак тӱшка дене икмыняр пашам шуктен (Сибайыште, Стерлитамакыште, Красноусольскышто), БГТОиБ ончышо-влаклан залын плафонжо (1987), Пошкырт кугыжаныш филармонийлан тӱрлӧ тӱсан янда дене «Пошкыртын семже» витражше (1985) (арх. Печёркин А. В.). 1985 ий гыч 2017 ий марте сымыктыш училищыште сылнысымыктыш туныктышо — Ӱпӧ сымыктыш училищыште, тунамак 1994 гыч 1997 ий марте да 2003 гыч 2005 ий марте Ӱпӧ кугыжаныш сымыктыш институтын живопись кафедрыштыже туныктен.

Станок (живопись, графике), монументальный сымыктышыште тыршен, книгам сӧрастарен, сӱретче-постановщик семын (БГТК-лан вич спектакльым, тунамак М. Каримын произведенийже почеш «Кужу-кужу йоча жап», 1999) театр сымыктыш аланыште пашам ыштен.

Ӱпӧ олаште илен да пашам ыштен.

2021 ий 22 ноябрьыште колен.

Ончерже-влак

1979 ий гыч ончерлашке ушнен, 1993 ий гыч шке пашажым тӱнямбал ончерлаште ончыктен. Шке ончерже-влак Благовещенскыште (1999), Ӱпӧ олаште (2002) да Йошкар-Олаште (2005) эртеныт.

Тӱҥ пашаже-влак

«Сибай гыч пенсионерын сӱретше» 1983, (Свердловск олаште «Социалист Урал» ончер гыч РСФСР Тӱвыра Министерстве налын), «Ушкал лӱштышӧ-влакын тӱшка портретышт» 1989, 1988; «Телымсе ял», 1989, «Верификаций», 1994, «Ава», 1993, «Марий ял ӱмбачын лудо-влакын чоҥештымышт», 1992, «Рафаил столяр» портрет, 1988, «Юмылан пӧлек», 1993. «Марий йӱла» автолитографий серий (1994—2002), «Марий мифологий персонаж-влак» линогравюр серий (2015—2017). «Мландын чонжо» триптих (1994, ПКУ, тӱҥ корпус, 4-ше пачаш), «Шӱдыръеш» сӱрет (2002, М. Гафури лӱмеш БГАТД театр тоштер.; «Темясовышто чайым йӱмаш» сӱрет (2007, М. В. Нестеров лӱмеш БГХМ) — пытартыш кум сӱретым сӱретче Р. С. Зайнетдинов дене пырля ыштен. «Кугыжан чапкагазше» сӱрет, 2007—2013, (Пӱрӧ оласе историй тоштер), «Союзник-влакалн киндзмараули» сӱрет, 2010, «Тылзе, вичкыж неран кӱкшӧ кӧршӧк да автомат» сӱрет, 2013, «Куснылшо кайык-влак чоҥештат», 2015, «Дыне дене натюрморт», 1992.

«Кандыра» этнофутурист проектын (2012) авторжо да кураторжо, (боди арт, перформанс, хеппеннинг, видео-фильм) — документалист режиссёр А. Аликов дене пырля. «Акрет марийын кидвозышыжо лийын мо?» этнофутурист проектын (2014—2015) авторжо да кураторжо, (артефакт, фотосӱретысе текст) — фотограф В. Мадияров дене пырля.

Книга-влакын авторжо: «Пошкырт живопись школ. Историй» — Ӱпӧ; Автор, 2012, — 280 л. ил.-текст; руш., «Блеск черемисской стрелы. Черемис пикшын умдыжо» Йошкар-Ола, 2016, 300 л., «Ава», Йошкар-Ола, 2017, 82 л.

Чаплӱм да суаптарже-влак

• Салават Юлаев лӱмеш Пошкырт Республикын кугыжаныш премийже (1995) — 1994—1995 ийлаште ыштыме «Преданий», «Мландын чонжо», «Кумыс» сӱрет серийлан;
• Пошкырт Республикын калык сӱретчыже (2012);
• Пошкырт АССР тӱвыран сулло пашаеҥже (1987);
• Пошкырт Республикын сулло сӱретчыже (2003);

Шарнымаш

Сӱретчын шочмо кундемыштыже, Балтач район Ӱлыл Иванай школышто тудым шарныме лӱмеш шарныктыш оҥам почыныт.

Палемдымаш

Литератур

• Валишина, Аля. «Оформитель главного спектакля» / А. Валишина // Бельские просторы. — 2007. — № 1. — С. 110—114.;
• Королевский, А. «Учителями художника стали небо и земля» / А. Королевский // Респ. Башкортостан. — 2003. — 20 февр.

240.

• Тагирова, Тамара. «Портрет учителя» / Т. Тагирова // Рампа. — 2002. — № 7-8. — С. 28.
• Мочаев В. А. Калитов Георгий Гайнияхматович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 189. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

• Калитов Георгий Гайнияхматович
• Балтачевская центральная библиотека
• Республика Башкортостан (газета)
• К. С. Ягудина. Калитов, Георгий Гайнияхматович  (неопр.). Башкирская энциклопедия. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (2013). Тергыме кече: 3 шыжа 2025. Архивировано из оригинала 26 вӱдшор 2017 ий.