Иза-шольо, ака-шӱжар кече
| Иза-шольо, ака-шӱжар кече | |
|---|---|
 | |
| Тӱрлылык | тӱнямбал |
| Палемдат | ий еда |
| Кече | 10 вӱдшор |
| Пайремлымаш | лишыл еҥ-влакым саламлымаш, нуным пӧлек дене куандарымаш, еш дене пырля жапым эртарымаш |
| Кылдалтын | Клаудии Эвертын поро кумылым ончыктышо «Иза-шольо, ака-шӱжар» фонд |
Иза-шольо, ака-шӱжар кече (англ. National Siblings Day) — ий еда 10 апрельыште палемдалтше официал огыл пайрем, еш кӧргысӧ иза-шольо, ака-шӱжар кыллан пӧлеклалтын. Тиде кечын родо-тукым еҥ-влак ваш саламлат, пӧлекым кучыктат, еш кӧргыштӧ жапым эртарат: кас кочкышыш чумыргат, еш фото-влакым ончат, тӱрло модыш дене модыт, таҥасат.
Пайремым 1997 ийыште США-н меценысе Клаудиа Эверт шке родо-тукымжым шарныме лӱмеш увертарен[1][2].
Пайремын шочмыжо
Иза-шольо, ака-шӱжар коклаште родо-тукымым чеслыме йӱла шуко калыкын уло. Индийыште, мутлан, кеҥеж мучаште Ракшабандан калыкле пайрем палемдалтеш[3]. Пайремлымаш посна ритуал дене эртаралтеш: акаже изажын кидешыже пидышым але кидшолым чикта, преданий почеш, осал вий деч аралтыш. А изаже, акажлан шарнымаш пӧлекым кучыкта, тыгодым ӱмыржӧ мучко аралаш да полшен илаш сӧра. Ракшабанданхан еш поянлыкым аралыме шонымашым пеҥгыдемда, да родо-тукым айдеме-влакым йӧратыме нерген ойлаш кӱлмӧ нерген шарныкта.
10 апрельысе иза-шольо, ака-шӱжар-влакын кечыштым палемдымаш США-се меценат Клаудиа Эвертлан кӧра шочын. Изиж годым тудо шочмо изаж да акаж деч посна кодын, тидын верч чот ойгырен. Нунын нерген шарныме лӱмеш тиде пайремым эртараш шонен, тиде кечылан 10 апрельым ойырен, акажын шочмо кечыже[4][2][5].
1997 ийыште Клаудиа Эверт поро кумылым ончыктышо «Иза-шольо, ака-шӱжар кече" фондым почын. Тудын пашаже мер калыкын тӱткышыжым еш кӧргыштӧ икте-весе дене кылым кучымо йодышым тӧрлымашке виктаралтын. Проектыштыже меценат мер калыкым лишыл еҥ-влак нерген — иза-шольо ден ака-шӱжар нерген — шарнаш, шочмо айдемын шокшыжым, порылыкшым да тыршымыжым аклаш ӱжын[6][7].
1998 ийыште икымше гана эртарыме Иза-шольо, ака-шӱжар кече моло эллаштат писын чапым налын[8]. Российыште тиде пайремым тыгак 10 апрельыште палемдат. Туге гынат иза-шольым, ака-шӱжарым моло пайрем кечылаштат саламлат: мутлан Ешын тӱнямбал кечыж годым 15 майыште, Пӱтынь Российысе еш, йӧратымаш да ӱшанлык кечын 8 июльышто.
Пайрем йӱла
Иза-шольо, ака-шӱжар кече официал пайрем огыл, садлан ты пайремын посна йӱла радамже уке. Туге гынат тиде кечын шуко эллаште шке йоча шарнымашыштым ваш каласкалат, еш фотоальбомым тӱшкан ончат. Шке тукымын, ешын эртыме корныжым шымлыше-влак лишыл еҥ-влаклан архивлаште мумо документ нерген каласкалат, коча-кова, кока-чӱчӱ нерген шарналтат, тыге тукым кокласе кылым пеҥгыдемдат[7][9].
Южо элыште Иза-шольо, ака-шӱжар кечын тӱрлӧ еш фестиваль, йыгыр, тыгак йыгыр пелаш-влакын конкурсышт эртаралтыт[4][10].
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ День братьев и сестёр: традиции и истории праздника. Город Прима (6 вӱдшор 2024). Тергыме кече: 23 вӱдшор 2024.
- ↑ 1 2 Мария Годой. Национальный день братьев и сестер — праздник, рожденный из любви и горя (англ.). npr.
- ↑ Сегодня в мире отмечается семейный праздник – День братьев и сестер (10 вӱдшор 2023).
- ↑ 1 2 10 апреля - отмечаем "День братьев и сестер". polkomoda.ru (28 ӱярня 2023). Тергыме кече: 23 вӱдшор 2024.
- ↑ День брата и сестры. Какой Сегодня Праздник. Тергыме кече: 23 вӱдшор 2024.
- ↑ История и традиции праздника “День братьев и сестер” в 2024 году. Оренбургское региональное телевидение. Тергыме кече: 23 вӱдшор 2024.
- ↑ 1 2 День братьев и сестер. Централизованная библиотечная система. Тергыме кече: 23 вӱдшор 2024.
- ↑ День братьев и сестер в 2024 году: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Тергыме кече: 23 вӱдшор 2024.
- ↑ Национальный день братьев и сестер (англ.). daysoftheyear.com.
- ↑ Национальный день братьев и сестер – 10 апреля 2024 г. (англ.). National Today.
Литератур
- Иванова А.А. Взаимоотношения между братьями и сёстрами: социологический анализ // Экономика и социум. — 2014. — С. 228—229.
- Го Пинтин. Репрезентация традиционных семейных отношений между братьями и сёстрами в русской и китайской языковых картинах мира // Российский гуманитарный журнал. — 2018. — С. 305—311.
- Сергеев Сергей Михайлович. Бремя "старшего брата" // Вопросы национализма. — 2016. — С. 166—199.