Иванов, Никифор Иванович

Никифор Иванович Иванов
Никифор Иванович Иванов
Марий АССР-ын 1-ше тӱвыра министрже
	1953 — 1958
Шочын	27 пеледыш 1908; Олыкъял, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй;
Колен	25 ӱярня 1989 (80 ий); Йошкар-Ола, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР[d], СССР;
Партий	КПСС
Шинчымаш	КПСС ЦК пеленысе Кӱшыл партий школ

Ники́фор Ива́нович Ивано́в (27 пеледыш 1908, Олыкъял, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 25 ӱярня 1989, Йошкар-Ола, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР^[d], СССР) ― марий совет кугыжаныш пашаеҥ, вуйлатыше. Марий АССР-ын икымше тӱвыра министрже (1953―1958). Кугу Ачамланде сарын участникше. ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1908 ий 27 июньышто кызытсе Морко район Олыкъялысе^[1] кресаньык ешеш шочын^[2].

1933―1935 ийлаште РККА-ште служитлен.

1938 ийыште Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтын историй факультетысе 3-шо курсшо гыч тудым пашашке ӱжыныт. 1938―1939 ийлаште ― Марий АССР-ысе сылнымут да савыктыш паша шотышто тӱҥ виктемын начальникше, а 1940―1942 ийлаште ― Марий АССР-ысе Радиовещаний да радиофикаций комитетын председательже^[2].

1942 ийыште Йошкар-Ола гыч Йошкар Армийыш каен. Кугу Ачамланде сарын участникше: 1-ше Украин фронтышто 225-ше стрелок-влак дивизийын 1347-ше стрелок-влак полкын да 59-ше армийын 892-ше посна линейный кыл батальонын парторгжо, капитан. Выборг да Краков ола-влакым утарымаште, Сандомир плацдармыште ойыртемалтын. Ик гана веле огыл сусырген. 1946 ий февральыште армий гыч демобилизоватлалтын. II степенян Ачамланде сар, Йошкар Шӱдыр орден да медаль-влак дене палемдалтын. Йот элысе суаптаржат уло ― Польшысо V клаcсан Возрождений орден^[2]^[3].

1946―1948 да 1951―1953 ийлаште ― Марий АССР-ысе Министр-влак Каҥаш пелен тӱвыра-сотемдарыше тӧнеж-влакын пашашт шотышто виктемын начальникше. 1951 ийыште ВКП(б) ЦК пеленысе Кӱшыл партий школым тунем лектын. 1953―1958 ийлаште ― Марий АССР-ын икымше тӱвыра министрже. У министерстве республикысе чыла сымыктыш пашам вуйлатен: савыктыш паша, книгам ужалымаш, полиграфий йӧнозанлык да тӱвыра-сотемдарыше тӧнеж-влак^[4]. 1958―1969 ийлаште ― МАССР Совмин пелен Савыктышыште сарзе да кугыжаныш секретым аралыме шотышто виктемын начальникше^[2].

1947―1951 ийлаште Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥашын (руш.) (мар. 2-шо созывшын^[2]^[5] да Йошкар-Оласе ола каҥашын 4-ше созывшын депутатшылан сайлалтын^[6].

Марий йылме дене кок пьесын авторжо улеш^[2].

Медаль-влак да кум гана Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше дене палемдалтын^[2].

1989 ий 25 мартыште Йошкар-Олаште колен, туштак тойымо^[2].

Чаплӱм ден суаптар-влак

Пашалан

«Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш. Чапле пашалан» лӱмгече медаль (1970);
Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1951, 1957, 1968)^[2];
ССКП-н Марий обкомжын да Марий АССР министр-влак Каҥашын Чаптаныкше^[6].

Сарысе

II степенян Ачамланде сар орден (16.02.1945)^[2]^[7];
Йошкар Шӱдыр орден (27.09.1944)^[2]^[8];
Польшысо V клаcсан Возрождений орден (1945)^[2];
«1941―1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (09.05.1945).

Шарнымаш

Республикын икымше тӱвыра министрже Н. И. Иванов нерген материал-влак кызыт Марий Элын Морко районысо Олыкъял ялыште, Н. С. Мухинын тоштер-пӧртыштыжӧ, аралалтыт.

Палемдымаш

↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Моркинский район (неопр.). www.12rus.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 15 ага 2024 ий.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² Мочаев, 2017, с. 170.
↑ Подвиг народа (неопр.). podvignaroda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 4 шыжа 2018 ий.
↑ Минкультуры празднует юбилей (неопр.). gsmari.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 15 ага 2024 ий.
↑ Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл (неопр.). old.gsmari.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 1 идым 2022 ий.
↑ ¹ ² Иванов Никифор Иванович (неопр.). kidsher.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 15 ага 2024 ий.
↑ Подвиг народа (неопр.). podvignaroda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 4 шыжа 2018 ий.
↑ Подвиг народа (неопр.). podvignaroda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 4 шыжа 2018 ий.

Литератур

Мочаев В. А. Иванов Никифор Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 146. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Мочаев В. А. Иванов Никифор Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 170. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

[1] Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Моркинский район (неопр.). www.12rus.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 15 ага 2024 ий.

[_d8abd2506f0f73f8-2] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² Мочаев, 2017, с. 170.

[3] Подвиг народа (неопр.). podvignaroda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 4 шыжа 2018 ий.

[4] Минкультуры празднует юбилей (неопр.). gsmari.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 15 ага 2024 ий.

[5] Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл (неопр.). old.gsmari.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 1 идым 2022 ий.

[:0-6] ¹ ² Иванов Никифор Иванович (неопр.). kidsher.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 15 ага 2024 ий.

[7] Подвиг народа (неопр.). podvignaroda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 4 шыжа 2018 ий.

[8] Подвиг народа (неопр.). podvignaroda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 4 шыжа 2018 ий.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]