Иванова, Зоя Константиновна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Зоя Константиновна Иванова
Иванова, Зоя Константиновна.jpg
Шочмо кече 1942 ий 24 ӱярня(1942-03-24) (84 ий)
Шочмо вер Марий автоном область, Поранча кундем, Олор ял
Эл  СССР
 Россий
Шанче алан йылмызе
Паша вер
Образований
Шанче степень филологий шанче кандидат
Шанче званий доцент[d]
Награде ден премий-влак «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ийым палемдымылан» медаль «Йыван Кырля 1909—2009» шарнымаш медаль
Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1991), Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын сулло пашаеҥже (2002), Марий Эл Республик Виктерын Чапкагазше (1997), Марий Эл Республик Кугыжаныш Погынын Чапкагазше (2011)

Зоя Константиновна Иванова (шоч. 24 ӱярня 1942, Олор, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — марий йылмызе, шанчызе, филологий шанче кандидат (1979), доцент (1984), Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1991), Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын сулло пашаеҥже (2002)[1].

Илыш корныжо

Зоя Константиновна 1942 ийын уярня тылзын 24-ше кечынже Марий автоном область Поранча кундем Олор ялыште шочын[1].

Олор школышто шинчымашым погаш тӱҥалын, варажым Морко школышто умбакыже тунемаш тӱҥалеш. 1959 ийыште кыдалаш шинчымаш нерген аттестатым Марий Тӱрек школышто налеш. Эше школыштак тунеммыж годым туныктышо-филолог лияш шонен. Шочмо йылмын моторлыкшым, тудын кӱлешлыкшым тунамак шижын моштен. Тидланак кӧра 1959 ийыште, тунамсе шуко моло марий ӱдыр-влак семынак Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтыш йолжым виктарен. Очыни, шочмо йылмым да сылнымутым йӧратыме тудым руш-марий пӧлкашке конден. Студент жапшым, туныктышо-влакшым шокшын гына шарналта[1].

1963 ийыште институтым тунем пытарымек, Марий Тӱрек районысо Нартас кыдалаш школышто руш йылме да литератур туныктышылан пашам ышташ тӱҥалеш. 1965—1968 ийлаште Марий Тӱрек районысо образований пӧлкаште инспекторлан тырша. 1968—1975 — Марий туныктыш институтышто методистлан да директорын алмаштышыжлан ыштен[1].

1975—1978 ийыште Тарту университетыште (Эстоний) финн-угор кафедрыште аспирантурышто тунемеш. Тудын шанче вуйлатышыже академик, филологий доктор, профессор Пауль Аристэ лийын. 1979 ий 15 январьыште кандидатлык диссертацийжым «Однородные члены предложения в марийском языке» темылан арален[1].

1979 ийыште Марий пединститутышто историко-филологический факультетыште марий йылме да литератур кафедрыштыже ассистентлан, туныктышылан да варажым доцентлан ышташ тӱҥалеш.

Иванова З. К. марий йылмысе синтаксис йодышым рашемда, тыгак школышто да йочасадыште шочмо йылмым туныктымо методикылан тӱткылыкым ойыра. 70 утла шанче пашам савыктен, тӱрлӧ программе дене туныктышо дене студент-влаклан пособий-влакым ямдылен[1].

Зоя Константиновна йоча годсек марий тӱвыралан шӱмаҥше. Школыштак тунеммыж годым ик эн чолга еҥлан шотлалтын, мураш-куршташ моткоч йӧратен. Студент пагытыштыжат чыла вере шке вийжым терген.

«Марий сем» студент фольклор ансамблят Зоя Константиновнан тыршымыжлан шочын. Тылеч вара ты ансамбль ятыр уста, талантант ӱдыр-рвезе-влакым луктын. Таче мартеат тиде ансамбль пеледеш, тӱзлана, тӱрлӧ вере калыкым куандара.

2002 ий гыч — «Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын почётан пашаеҥже»[1]

2008 ий гыч — Марий кугыжаныш университетын марий йылме да литератур кафедрыште доцентлан ышташ тӱҥалеш. Тылеч посна Финно-угор институтын воспитательный паша шотышто директорын алмаштышыже лиеш. 2009 ий гыч 2011 ий мартек «Кече» йоча журналыште тырша[2].

2010 ий гычын Финно-угор институтын воспитательный паша шотышто директорын алмаштышыжлан ыштен[2].

2016 ий гыч сулен налме канышыште.

Библиографий

Суаптар

  • «РСФСР калык туныктымашын отличникше» оҥ тамга (1975).
  • «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ийым палемдымылан» медаль «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ийым палемдымылан» медаль.
  • Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1991).
  • Марий Эл Республик Виктерын Чапкагазше (1997).
  • Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын сулло пашаеҥже (2002).
  • «Йыван Кырля 1909—2009» шарнымаш медаль (2010).
  • Марий Эл Республик Кугыжаныш Погынын Чапкагазше (2011).

Палемдымаш

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Иванова З. К. (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 6 кылме 2025.
  2. 1 2 Сотрудники кафедры (руш.). Тергыме кече: 6 кылме 2025.

Литератур

  1. Марийские лингвисты: биобиблиогр. сборник / Мар. гос. ун-т; сост. И. Г. Иванов, В. Н. Васильев, В. Н. Максимов. Изд. 3-е, испр. и доп. Йошкар-Ола, 2016. C. 202—216.

Кылвер-влак