Емельянов, Максим Семёнович
| Максим Семёнович Емельянов | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 1927 ий 1 пургыж |
| Шочмо вер | РСФСР, Марий автоном область, Шернур кундем, Кожласола ял |
| Колымо кече | 1973 ий 23 шыжа (46 ий) |
| Колымо вер | Йошкар-Ола |
| Гражданлык |
 СССР Россий |
| Паша сомыл | серызе, почеламутчо, журналист |
Максим Семёнович Емельянов (1 пургыж 1927, Кожласола (Марийсола ял шотан илем), Марий Автоном Совет Социализм Республик — 23 шыжа 1973, Йошкар-Ола) — марий серызе, почеламутчо, журналист, СССР серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1975)[1].
Илыш корныжо
Максим Емельянов 1927 ий 1 пургыжышто Марий автоном область Шернур кундем Кожласола ялеш кресаньык ешеш шочын. 1942 ийыште, шымияш школым тунем пытарымеке, Шернур машина-трактор станций пеленсе икияш тракторист курсышто тунемын. Колхозышто трактористлан пашам ыштен. Сар деч вара Шернур педагогике училищыш тунемаш пурен, тудым 1951 ийыште тунем пытарен. Ялысе школышто туныктышылан пашам ыштен, а 1953 ийыште Казанск (Шернур) район газетын пашаеҥже лийын. 1954 ий гыч — Марий книга савыктышыште, вара лу ий наре радиошто пашам ыштен: кусарышылан, корреспондентлан, редакторлан. 1957 ийыште, паша деч кӱрылтде, Марий туныктышо институтым тунем пытарен. 1967 ий гыч илышыжын пытартыш кечыже-влак марте Марий книга савыктышыште кугурак редакторлан пашам ыштен[2].
Икымше савыкталтше произведенийже 1941 ийыште Шернур вел «Коммунар» газетын лаштыкыштыже лектын. Тиде фашизм ваштареш шыдештмыже да совет калыкын сеҥымашыжлан ӱшанмыж нерген почеламут лийын. 1950-ше ийла кыдал гыч тудо газет ден «Ончыко» журналын лаштыклаштыже, тӱшка сборниклаште чолган савыкталташ тӱҥалын. Тудын «Илаш могай сай» икымше почеламут книгаже 1960 ийыште лектын. Тудым кугырак серызе-влак шокшын вашлийыныт. «Рвезе коммунист», «Марий коммуна» газетлаште, «Ончыко» журналыште М. Казаковын, С. Вишневскийын, А. Филипповын, Б. Даниловын сай аклыме ойышт савыкталтыныт[3].
Максим Емельяновын серымаштыже политике да граждан лирике кумда верым налын. Ту ийлаште поэзийыште лениниана кугун аклалтын. Тиде шотышто тудо шуко марий поэт деч ончылно лийын. Пролетариатын онжылан почеламут цикл-влак деч посна «Ленин дене вашлиймаш» поэмымат пӧлеклен[1].
Лирике почеламутшо-влак кумылан улмышт дене ойыртемалтыт, нуно калык ойпого деке лишыл улыт. Поэтын икмыняр почеламутшылан марий композитор-влак семым возеныт. «Покто веле — корно сай» муро чынжымак калык мурыш савырнен[1].
Максим Емельянов — вич поэзий книган авторжо. 1969 ий гыч СССР серызе-влак ушемын йыжъеҥже. 1973 ийыште колен[1].
Тӱҥ произведенийже-влак
- Илаш могай сай : почеламут сб. [Жить хорошо : стихи]. Йошкар- Ола, 1960. 92 с.
- Эре ямде улына : почеламут-вл. [Всегда готовы : стихи]. Йошкар- Ола, 1964. 52 с.
- Ойып : лирика [Искра]. Йошкар-Ола, 1969. 104 с.
- Салют : почеламут ден поэма-вл. [стихи и поэмы]. Йошкар-Ола, 1971.86 с.
Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак
- Спасибо, Ильич ! : стихи и поэмы / пер. В. Новикова. Йошкар- Ола, 1974. 88 с.
- Стихи / пер. Ю. Могутина, А. Казакова, А. Мосунова, В. Панова // Соловьиный родник. Йошкар-Ола, 1984. 199—205.
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 Макс Емельянов (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 14 теле 2025.
- ↑ Макс Емельянов (Емельянов Максим Семенович), <https://marihistory.ru/2011-01-01-19-53-52/24793-maks-emelyanov-emelyanov-maksim-semenovich.html>. Тергыме: 14 теле 2025.
- ↑ Емельянов Максим Семенович (Макс Емельянов) (1927—1973) - Поэты и писатели - Знаменитые земляки - Каталог статей - Сернурская ЦБС. sernurlib.ru. Тергыме кече: 14 теле 2025.
Литератур
- Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. — Йошкар-Ола, 2007. С. 121.
- Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 223—224.
- Крылов В. Алмаз гай чапле мутым кычалаш // Ончыко. 1987. № 1 С. 83-85.
- Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар- Ола, 1988. С. 77-79.
- Артамонов Ю. «Мый почнем тугай памашым…» // Ончыко. 1997. № 1. С. 113—127.
- Поэт Максим Емельяновлан — 75 ий. Йошкар-Ола, 2002. 8 с.
- Емельянова 3. Илыш эрта, шарнымашыже кодеш… // Ончыко. 2002. № 2. С. 163—165.
- МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 121.