Якаев, Иван Тарасович
| Иван Якаев | |
|---|---|
| | |
| Шочмо кече | 3 (16) шорыкйол 1912 |
| Шочмо вер | |
| Колымо кече | 20 кылме 1982 (70 ий) |
| Колымо вер |
|
| Гражданстве |
|
| Профессий | актёр |
| Усталык жап | 1935—1982 |
| Театр | М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театр |
| Суаптар | |
Иван Тарасович Якаев (3 [16] шорыкйол 1912, Рушплак[d], Марий Автоном Совет Социализм Республик — 20 кылме 1982, Йошкар-Ола) — совет марий театр актёр. Марий АССР-ын сулло артистше (1939), Марий АССР-ын калык артистше (1952), РСФСР-ын сулло артистше (1966).
Илыш корныжо
1912 ий 16 (3) январьыште кызытсе Марий Элын Кужэҥер районысо Рушплак ялыште йорло кресаньык ешеш шочын. Ачаже империалист сар годым колен, кум эргым аваже ончен-куштен[1].
Театр деке кресаньык самырык еҥ-влаклан Тошто Торъял школышто тунеммыж годым шӱмаҥын (1926—1929). Ты школым тунем пытарымек, Марий театр пеленысе театр студийыш пурынеже улмаш, но налын огытыл. Ик ий Йошкар-оласе педтехникумын ямдылыше пӧлкаштыже тунемын. 1931—1935 ийлаште Марий областьысе сымыктыш техникумышто актёр пӧлкаште тунемын. 1935 ийыште, драме театрын актёржо дипломым налмек, Марий кугыжаныш театрын труппышкыжо пурен. Тудын сценыштыже нылле ий утла пашам ыштен[2].
Театр тоштерын организаторжо[1].
Марий АССР Кӱшыл Каҥашын VII созывшын депутатшылан сайлалтын (1967—1971)[1].
1982 ий 20 ноябрьыште Йошкар-Олаште илыш дене чеверласен[2].
Чаплӱм ден суаптар-влак
- Марий АССР-ын сулло артистше (1939).
- Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Виктерын Чаптаныкше-влак (1945, 1954).
- Марий АССР-ын калык артистше (1949).
- Паша Йошкар Тисте орден (1951).
- РСФСР-ын сулло артистше (1966)[3][1].
Театр паша-влак
- Степан (А. Корнейчук «Платон Кречет», 1935)
- Мотыльков (В. Гусев «Слава», 1936)
- Вурм (Ф. Шиллер «Коварство и любовь», 1938)
- Судья (А. С. Пушкин «Дубровский», 1937)
- Йыван (С. Николаев «18-ше ий», 1938)
- Полатов (1938), Эчук (1939), Ози Кузи (1942), Сармаев (1956) — С. Николаев «Салика»
- Васька Пепел (М. Горький «На дне», 1941)
- Никита (Л. Толстой «Власть тьмы», 1950)
- Меркуцио (В. Шекспир «Ромео и Джельетта», 1951)
- Мачук (М. Шкетан «Ачийжат, авийжат!..» , 1952)
- Дикой (А. Островский «Гроза», 1955)
- Епсей (С. Чавайн «Мӱкшотар», 1956)
- Аргант (Мольер «Плутни Скапена», 1957)
- Доктор Василий Васильевич (Б. Полевой «Повесть о настоящем человеке», 1959)
- Подхалюзин (А. Островский «Свои люди — сочтемся», 1963)
- Достигаев (М. Горький «Егор Булычов и другие», 1968)
- Казбек (А. Хугаев «Муж моей жены», 1969)
- Пётр (А. Островский «Лес»)
- Берендей (А. Островский «Снегурочка»)
- Самырык пашазе (С. Чавайн «Чодыра завод»)
- Марий (С. Чавайн «Илыше вӱд»)
- Пекеш Сави (С. Чавайн «Акпатыр»)
- Санюк (Н. Арбан «Кеҥеж йӱд»)
- Иван Иванович (М. Рыбаков «Кок эрге»)
Шарнымаш
2024 ий 26 апрельыште Йошкар-Оласе Ленинский проспектыште верланыше 19-ше №-ан пӧртыштӧ РСФСР-ын сулло артистше, Марий АССР-ын калык артистше Ивану Якаевлан шарныктыш оҥам почыныт[4][5][6].
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 Иван Якаев. Кино-Театр.Ру. Тергыме кече: 5 ӱярня 2026.
- ↑ 1 2 Якаев Иван Тарасович – М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр, 2021-04-25, <https://shketan.ru/yakaevit/>. Тергыме: 5 ӱярня 2026.
- ↑ Мочаев, 2017, с. 518.
- ↑ Памятную доску народному артисту Марийской АССР Ивану Якаеву открыли в Йошкар-Оле (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 5 ӱярня 2026.
- ↑ В Йошкар-Оле установили доску памяти заслуженному артисту РСФСР Ивану Якаеву, <https://metr12.ru/telekanal-metr/news/31274-v-joshkar-ole-ustanovili-dosku-pamjati-zasluzhennomu-artistu-rsfsr-ivanu-jakaevu.html>. Тергыме: 5 ӱярня 2026.
- ↑ В Йошкар-Оле открыли памятную доску заслуженному артисту РСФСР Ивану Якаеву, <https://www.marpravda.ru/news/religiya/v-yoshkar-ole-otkryli-pamyatnuyu-dosku-zasluzhennomu-artistu-rsfsr-ivanu-yakaevu-/>. Тергыме: 5 ӱярня 2026.
Литератур
- Кульбаева Н. И. Якаев Иван Тарасович // Артисты марийского театра. Биобиблиографический справочник. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, МНТД им. М. Шкетана, 2005. — С. 246—249. — 288 с. — 700 экз. — ISBN 5-94950-016-4.
- Якаев Иван Тарасович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 842. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Зайниев Г. З., Айплатов Г. Н., Кутюков В. Г. Якаев Иван Тарасович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 518. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Кылвер-влак
- Шорыкйол тылзын 16 кечынже шочшо-влак
- 1912 ийыште шочшо-влак
- Кужэҥер районышто шочшо-влак
- Кылме тылзын 20 кечынже колышо-влак
- 1982 ийыште колышо-влак
- Йошкар-Олаште колышо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Алфавит почеш актёр-влак
- СССР-ысе актёр-влак
- XX курымысо актёр-влак
- РСФСР-ын сулло артистше-влак
- Паша Йошкар Тисте орден дене суапландаралтше-влак
- Марий АССР-ын сулло артистше-влак
- Марий АССР-ын калык артистше-влак
- Марий Элысе актёр-влак