Швед, Александр Спиридонович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Александр Спиридонович Швед
Швед Александр Спиридонович.jpg
Шочмо кече 19 шорыкйол 1957(1957-01-19) (69 ий)
Шочмо вер
Гражданстве  СССР →  Россий
Профессий
актёр, опер мурызо
Усталык жап 1985 — к. ж. марте
Театр Эрик Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театр
Суаптар Марий Эл Республикын калык артистше (2007)
Марий Эл Республикын сулло артистше (1998)

Александр Спиридонович Швед (шоч. 19 шорыкйол 1957, Белоречка[d], Свердловск область) ― совет да российысе тенор, театр артист. Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын солистше (1985—2012). Марий Эл Республикын сулло артистше (1998). Марий Эл Республикын калык артистше (2007).

Илыш корныжо

1957 ий 19 январьыште Свердловск кундем Кировоград вел Белоречка посёлкышто шочын[1][2]. Ачаже — шочын Украинысе Днепропетровск кундем гыч, аваже — кубаньысе казак ӱдыр[3].

1976 ийыште Урал политехник техникумым тунем лектын, «техник-электрик» специальностьым налын.

1976—1978 ийлаште Совет армийыште служитлен, тушто Урал сарзе округын мурышо да куштышо ансамбльыште мурен[3].

1985 ийыште М. П. Мусоргский лӱмеш Урал кугыжаныш консерваторийым (профессор К. М. Родионован классше) тунем пытарен[1][2].

1985 ийыште Марий АССР-ысе Йошкар-Олаш толын: 2012 ий марте — Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын солистше[1][2][4].

2012—2014 ийлаште — Астрахань опер ден балет театрын солистше. Тыгак Ижевск, Волгоград, Саратов, Чебоксар да Саранск театрлаште пашам ыштен[4].

Кызыт Йошкар-Олаште ила да пашам ышта. Ватан, пелашыже ― Нонна, эргыже-влак ― Евгений ден Владимир музыкант улыт.

Сем усталык пашаже

Техникумышто тунеммыж годымак семлан шӱмаҥын: мурышо-семӱзгар ансамбльыште гитарым шоктен, А Малинин дене пырля Уралысе хорын студийыштыже мурен[4].

Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын историйыштыже ик эн сай тенор улеш[1][2]. Театр сценыште тудын дебютшо СССР Кугу театрын солистше А. Эйзен дене пырля П. Чайковскийын «Иолантыштыже» ик партий лийын. Тӱҥалтыш ийлаште тудын репертуарже поян да пеш шуко сынан лийын: П.Чайковскийын «Иолантыште» Водемонжо лирике-драмысе партийже да Ленскийын «Евгений Онегиныште», Д. Вердин «Травиатыштыже» Альфред, Ж. Бизен «Карменыштыже» Хосе, Р. Леонковаллын «Паяцаште» Канио, П. Масканьин «Сельский честьыште» Туррида, Ш. Гунон «Фаустыштыже» Фауст, тыгак ятыр опереттыште мурен[4].

Камер мурызо семынат калык ончык лектеш. Репертуарыштыже оперысе арий деч посна — руш да йот эл композитор-влакын романсышт, руш калык муро, неаполитан сем-влак, тыгак калыкыште чапланыше муро-влак улыт. Артистын пытартыш концертше-влак эстраде мурызын амплуаж деке лишыл улыт: М. Магомаевын, В. Ободзинскийын, Ю. Антоновын, Г. Лепсын, Н. Басковын да моло эстраде мурызо-влакын репертуарышт гыч муро-влак йоҥгат. Руш калык мурымат (у сынаным ыштен), тошто руш романсымат мура[4].

2002 ийыште «Кум тенор» программын участникше лийын, тушто Марий театрын солистше-влак О. Логинов да Ю. Пичугин дене пырля мурен. Концерт С. Элембаевын вуйлатыме «Марий кундем» калык семӱзгар-влак оркестр почеш эртен[4].

2007 ий гыч икмыняр концерт программын авторжо да мурызыжлан шотлалтеш: «Йӧратыме оперетте гыч йӧратыме сем», «Курымын шӧртньӧ хитше», «Бельканто шӱдыр йымалне», «Мыйын илыш серем», «Йӧратымаш шӱдыр», «Йӧратымаш шошо», «Рошто Рушэл» да тулеч молат[5][6] и др[1][2][7].

1998 ийыште тудлан «Марий Эл Республикын сулло артистше» лӱмым, а 2007 ийыште «Марий Эл Республикын калык артистше» чаплӱмым пуымо[1][2]. Российысе театр пашаеҥ-влак ушемын йыжъеҥже[4][8].

Ешыже

  • Пелашан, кок эргыже уло. Ешыштыже чылан музыкант улыт. Евгений Урал кугыжаныш педагогике университетын пучан да перкалыме семӱзгар кафедрым тунем лектын. Владимир музыко шинчымашым Н. А. Римский-Корсаков лӱмеш Санкт-Петербург консерваторийыште налын[9].

Тӱҥ роль-влак

Тенор А. С. Шведын тӱҥ рольжо-влак[1][2][3][4]:

  • Ленский («Евгений Онегин» П. Чайковский)
  • Камилл де Росильон («Весёлая вдова» Ф. Легар)
  • Эдвин («Королева чардаша» И. Кальман)
  • Парис («Прекрасная Елена» Ж. Оффенбах)
  • Самозванец («Борис Годунов» М. Мусоргский)
  • Герман («Пиковая дама» П. Чайковский)
  • Герцог («Риголетто» Дж. Верди)
  • Альфред («Травиата» Дж. Верди)
  • Канио («Паяцы» Р. Леонковалло)
  • Левко («Майская ночь» Н. Римский-Корсаков)
  • Хозе («Кармен» Ж. Бизе)
  • Водемон («Иоланта» П. Чайковский)
  • Фауст («Фауст» Ш. Гуно)
  • Туридда («Сельская честь» П. Масканьи)
  • Староста Сави («Акпатыр» Э. Сапаев)
  • Граф Люксембург («Граф Люксембург» Ф. Легар)
  • («Король вальса» И. Штраус)

Чаплӱм

  • Марий Эл Республикын сулло артистше (1998)[1][2][4]
  • Марий Эл Республикын калык артистше (2007)[1][2][4]

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Мочаев, 2017, с. 496.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 821.
  3. ↑ 1 2 3 Жить не по лжи (руш.). Важные новости дня. Марий Эл. Йошкар-Ола. Тергыме кече: 27 кылме 2024.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Марийский государственный академический театр оперы и балета им. Эрика Сапаева. operaballet.net. Тергыме кече: 27 кылме 2024.
  5. ↑ «Рождественская Русь» Александра Шведа - Официальный сайт администрации городского округа "Город Йошкар-Ола". i-ola.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2024.
  6. ↑ Александр Швед (руш.). МариМедиа (27 шорыкйол 2017). Тергыме кече: 27 кылме 2024.
  7. ↑ «Марийский соловей» – послушать Александра Шведа собралось немало йошкаролинцев (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл» (2 пургыж 2017). Тергыме кече: 27 кылме 2024.
  8. ↑ Союз театральных деятелей. Марийское отделение. - Швед Александр Спиридонович. std-mari.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2024.
  9. ↑ Народный артист Марий Эл Александр Швед: «Я двадцать лет был графом Люксембургом…», <https://www.marpravda.ru/news/yvlechenija/narodnyy-artist-mariy-el-aleksandr-shved-ya-dvadtsat-let-byl-grafom-lyuksemburgom-/>. Тергыме: 4 шыжа 2025. 

Литератур

  • Швед Александр Спиридонович // Кто есть кто в Марий Эл / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2002. — С. 589. — 2000 экз. — ISBN 5-87898-197-1.
  • Кныш-Ковешникова Г. Александр Швед нежный // Марийская правда. ― 2007. ― 23 января.
  • Швед Александр Спиридонович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 821. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Воронов М. Жить не по лжи // Ваш Новый День. ― 2015. ― 9 февраля.
  • Бандурина А. В., Мочаев В. А. Швед Александр Спиридонович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 496—497. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: |К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — 259 с.: ил., портр.
  • Момзякова Т. Народный артист Марий Эл Александр Швед: «Я двадцать лет был графом Люксембургом…» // Марийская правда. ― 2024. ― 27 июня.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Швед,_Александр_Спиридонович&oldid=1232152" гыч налме