Шарпатов, Владимир Ильич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Владимир Ильич Шарпатов
Vladimir Sharpatov.jpg
Шочмо кече 21 ӱярня 1940(1940-03-21) (86 ий)
Шочмо вер
Паша сомыл
Тюмень кундемысе Думын депутатше,
ондакше Pilot Captain, Gold Strips Epaulettes, Pilot Airline, Merchant Marine First Officer 4 Bars.jpg граждан авиацийын юж суднын командирже.
Сарзе званий
Погон подполковника ВКС с 2010 года.png
подполковник (отставкыште)
Награде да премий
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Влади́мир Ильи́ч Шарпа́тов (шоч. 21 ӱярня 1940, Красногорский, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — совет да российысе граждан авиацийын лётчикше, канаш колтымо подполковник, Россий Федерацийын Талешкыже (1996)[1].

Афганистаныште Кандагар ола лишне аэродромыш ӧкымеш шындыме ИЛ-76 самолётын командирже. Ик ий гыч, 1996 ий август тылзыште самолётын экипажше плен гыч утлен.

Илыш корныжо

Тӱжвал сӱрет-влак
Владимир Ильич Шарпатов

Владимир Шарпатов 1940 ий 21 мартыште Марий АССР Провой кундемысе Красногорский посёлкеш шофёрын ешыштыже шочын. Школ деч вара чоҥештылме училищыш пураш тӧчен, но эртен огыл. Столярлан, шофёрлан пашам ыштен[2][3][4], Озаҥысе авиаций институтын кечывалым тунемме пӧлкашке тунемаш пурен. Аэроклубыш коштын, планерист лийын. Институтын кумшо курсшо деч вара, граждан авиаций дене Краснокутскысе чоҥештылме училищыш тунемаш пурен.

1965 ийыште училищым тунем пытарен да колтымо почеш Тюменьыш логалын, тыште шуко ий пашам ыштен, тӱнямбал маршрутлаштат чоҥештылын.

Руалтыме Ил-76ТД борт RA-76842

1971 ийыште Ленин орденан Ленинградысе граждан авиаций академийыш тунемаш пурен. 1976 ийыште инженер-пилот специальность дене тунем лектын.

1995 ий 3 августышто «Аэростан» (Озаҥ) компанийыште улшо Ил-76 самолётшым Кандагар ола лишне улшо аэродромышкыжо ӧкымеш шынденыт. Юж суднын командирже Владимир Шарпатов лийын. Самолётын экипажше пленыш логалын. Ик ий да 13 кече гыч, 1996 ий 16 августышто самолётын экипажше плен гыч утлен кертын.

Российын Талешкыже лӱмым Россий президентын 1996 ий 22 августысо 1225-ше №-ан кӱштыкшӧ почеш пуымо. Россий Талешкын шӱдыржым В. И. Шарпатовлан Премьер-министр В. С. Черномырдин кучыктен[2].

В. И. Шарпатов плен гыч пӧртылмек, ик жап «Аэростан» компанийыште пашам ыштен, но 1998 ий 1 декабрьыште 58 ияш «штатым шагалемдыме шот дене» паша гыч кораҥдалтын. Пашашке уэш пӧртылаш тыршымыже арам лийын, эсогыл суд гочат[2].

Тюмень олаш куснен, тыште Тюменьысе губернаторын кӱштымыж почеш В. И. Шарпатовлан ола покшелне кугу пачерым пуэныт. Лётчик уэш «Тюменьавиа» авиакомпанийын Ил-76 штурвал воктеке шинчын. Тыгеракын Турцийыш, ОАЭ чоҥештылын. 62 ияш улмыж годым чоҥештылме паша гыч каен[2].

2010 ийлан, В. И. Шарпатов — Тюмень кундемыште илыше Россий Талешке шкетын лийын[2].

2010 ий 21 мартыште Россий президент Дмитрий Медведев Владимир Ильич Шарпатовым 70 ий темме дене саламлен:

«Авиаций дене пӱрымашдам кылден, те кӱкшӧ классан лётчик лийында, пырля пашам ыштыше-влак ончылно кугун шотлымым да нунын пагалымашыштым суленда.

Лӱддымӧ айдеме, Эл деч ӧрдыжтӧ лӱдыкшӧ верыште улмыда годым, Те шкем кучен моштымашым, лӱддымылыкым да чын профессионализмым пеш кугун ончыктенда, Россий Талешкыже лӱмым сулен налында»

— Дмитрий Медведев[5]

2014 ий декабрьыште Владимир Шарпатов 1996 ийыште чылалан палыме Кандагар гыч Ил-76 утаралтме самолётшо дене угыч вашлийын[6].

2015 ий 26 февральыште «Ямал» авиакомпанийын Airbus A320 самолётшылан (борт номерже VP-BHX) Владимир Шарпатовын лӱмжым пуымо[7].

Кызыт — пенсийыште. Политике илышыште шкенжым чолган ончыкта. Тюмень кундемысе «Чын Россий» партийын кундемысе пӧлкажын йыжъеҥже[2].

Политике пашаже

Тюмень кундемысе Думын V созывысе депутатше, Тюмень кундемысе Думын илышйӧн политике шотышто комитетын йыжъеҥже, «Чын Россий» партийын йыжъеҥже[8].

РФ Федерал Собранийын Кугыжаныш Думышкыжо VII созыв (2016 ий) сайлымаште шке вийжым терген, Тюмень областьын 186 номеран Заводысо ик мандатан сайлалтме округ гыч темлалтын[9][10], 13,6 % йӱк дене кокымшо верым айлен.

2021 ийыште «Чын Россий» партий деч Кугыжаныш Думыш депутатлан сайлымашке лектын.

Суапландарымаш

СССР ден Россий Федерацийын суаптарышт:

  • «Россий Федерацийын Талешкыже» чаплӱм — Афганистан мландыштысе ӧкымлен кучымо гыч утаралтме годым ончыктымо талылык, патырлык да пеҥгыдылыкшылан (РФ президентын 1996 ий 22 августысо 1225-ше №-ан кӱштыкшӧ, 334-ше №-ан медаль);
  • «Чапле Пашалан» медаль.
  • «Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль (СССР, 1970);
  • «Российын патырже» медаль (РФ Виктер пеленысе Росвоенцентр);
  • «Афганистаныште сар пашам пытарымылан 25 ий темме лӱмеш» медаль (Российысе оборономин);
  • «Уверым аралыме шотышто кугыжаныш кышкарым пеҥгыдемдымылан» медаль (Россий ФСТЭК);
  • «Россий ЭПМ-лан 200 ий» медаль (Россий ЭПМ);
  • «ЧС-ын кышажым пытарымаште лийшылан» (Россий МЧС);
  • «Сарзе-интернационалистлан» оҥпале;
  • Россий Минтрансын ведомствысо палыже-влак: Аварийжыме шагат-влакым чоҥештыл ситарымылан" I степень да «Юж транспортын отличникше»;
  • КПРФ-ын ятыр медаль ден суаптарже.

Йот элысе суаптар-влак:

  • «Афганистан калык деч сарзе-интернационалистлан» медаль (Афганистан);
  • «Беларусь Республикым немыч фашист руалтыше-влак деч утарымылан 60 ий» медаль (Белоруссий).

Чаплӱм-влак:

  • «Марий Эл Республикысе Провой кундем Красногорский посёлкын Чапланыше гражданже» чаплӱм;
  • сарзе чаплӱм: подполковник (РФ обороно министрын 150-ше №-ан кӱштыкшӧ)[11].

Моло чапландарымаш-влак:

  • Российын Ташлешкыже В. И. Шарпатовын лӱмжым, талешкын тунемме, Красногорский посёлкысо 1-ше №-ан кыдалаш школлан пуымо[12];
  • Талешкын лӱмжым Марий Эл Республикын Провой кундемысе Кожласола селан уремжылан пуымо[13];
  • Ямало-Ненец АО-н Новый Уренгой олаште «Россий Федерацийын Талешыже В. И. Шарпатов лӱмеш кыдалаш шинчымашым пуышо кадет школ» МБОУ[13].

Сымыктышыште

«Кандагар» российысе фильмыште Шарпатовын рольыштыжо Александр Балуев модын (фильмыште экипаж командирын фамилийже — Карпатов, а ачалӱмжӧ — Иванович). 2010 ий 4 майыште да 2017 ий 15 ноябрьыште Владимир Ильич Шарпатов Граждан авиаций университетын студентше, туныктышыж-влак дене вашлийын, тыште кок шагат жапыште кузе да мо лийме нерген чыным каласкален да иктешлен: илышыште лийше чыным фильмыште пеш шагал ончыктымо.

Палемдымаш

  1. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 22.08.1996 г. № 1225, <http://www.kremlin.ru/acts/bank/9965>. Тергыме: 24 шыжа 2025. 
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Владимир Ильич Шарпатов (руш.). Сайт «Герои страны».
  3. ↑ Шарпатов Владимир Ильич (руш.). Тергыме кече: 24 шыжа 2025. Архивлыме 15 вӱдшор 2021 ий.
  4. ↑ 100 лет Марий Эл. Герой России из Красногорска. (руш.). Национальная библиотека им. С. Г. Чавайна Республики Марий Эл (25 ӱярня 2020). Тергыме кече: 24 шыжа 2025. Архивлыме 14 вӱдшор 2021 ий.
  5. ↑ Президент России. Тергыме кече: 24 шыжа 2025. Архивлыме 15 теле 2014 ий.
  6. ↑ Вести. Ru: Владимир Шарпатов и Ил-76. Встреча спустя 10 лет. Тергыме кече: 24 шыжа 2025. Архивлыме 9 теле 2014 ий.
  7. ↑ Воздушному судну авиакомпании «Ямал» Airbus А-320 присвоено имя Владимира Шарпатова. Тергыме кече: 24 шыжа 2025. Архивировано из оригинала 12 вӱдшор 2015 ий.
  8. ↑ Тюменская областная Дума: Шарпатов Владимир Ильич. web.archive.org. Тергыме кече: 24 шыжа 2025.
  9. ↑ Сведения о проводящихся выборах и референдумах. web.archive.org. Тергыме кече: 24 шыжа 2025.
  10. ↑ Список кандидатов в депутаты Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации седьмого созыва по одномандатным избирательным округам 27 июня 2016. Справедливая Россия (14 сӱрем 2016). Тергыме кече: 24 шыжа 2025.
  11. ↑ О присвоении В. И. Шарпатову воинского звания — «подполковник» / газета «Тюменская Губерния». Тергыме кече: 11 шорыкйол 2020. Архивлыме 11 шорыкйол 2020 ий.
  12. ↑ Школа в Красногорском теперь носит имя Героя России Владимира Шарпатова. Тергыме кече: 24 шыжа 2025. Архивлыме 11 шорыкйол 2020 ий.
  13. ↑ 1 2 100 лет Марий Эл. Герой России из Красногорска. | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл (руш.). nbmariel.ru. Тергыме кече: 24 шыжа 2025.

Литератур

  • Шарпатов Владимир Ильич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 400—401. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Шарпатов Владимир Ильич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 820. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Мочаев В. А. Шарпатов Владимир Ильич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 495. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Шарпатов,_Владимир_Ильич&oldid=1231513" гыч налме