Фадеева, Маргарита Андреевна
| Маргарита Андреевна Фадеева | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 1927 ий 2 ӱярня |
| Шочмо вер | РСФСР, Чуваш АССР, Чебоксар ола |
| Колымо кече | 2022 ий 23 идым (95 ий) |
| Колымо вер | Йошкар-Ола |
| Гражданлык |
 СССР Россий |
| Паша сомыл | серызе |
| Награде да премий |
Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1980), Марий АССР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1970) |
Маргарита Андреевна Фадеева (Смирнова; 2 ӱярня 1927, Чебоксар — 23 идым 2022, Йошкар-Ола) — руш серызе, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1980)[1].
Илыш корныжо
Маргарита Фадеева 1927 ийын ӱярня тылзын 2-шо кечынже Чуваш АССР Чебоксар олаш шочын. 1945 ийыште кыдалаш школым шӧртньӧ медаль дене тунем пытарен. Чуваш республикын серызе-влак ушемже тудым Сылнымут институтыш тунемаш колтен. Москошко толмеке, Москосо полиграфий институтын редакций-савыктыш факультетышкыже тунемаш пурен. 1951 ийыште, институтым тунем пытарымеке, Чуваш книга савыктышын редакторжылан пашам ыштен.
1954 ийыште марлан лектын да Йошкар-Олаш куснен. «Молодой коммунист» газет редакцийыште ончыч корректорлан, вара серыш да самырык-влак пӧлкаште да 20 ий наре — муткучышо секретарьлан пашам ыштен.
Школ годсек тудын йӧратыме сомылжо сылнымутым возымаш лийын. Тудо мыскара почеламутым, эпиграммым, туныктышо-влаклан да эсогыл шке пырля тунемме йолташыже-влак нерген «Кумло коктанын ончыкылыкше» поэмым возен. Выпускной экзаменыште тудын «Йолташем, Ачаэллан пӧлеклена…» сочиненийже моло-влак кокла гыч ойыралтын, верысе прессыште савыкталтын да радио дене йоҥген.
Тудын сылнымут пашаже марийже Анатолий Иванович Смирновын творчествыж дене чак кылдалтын[2]. Нунын пырля лукмо «Самое важное» / «Эн кӱлешан» икымше ойлымаш сборникышт 1957 ийыште ош тӱням ужын. Вара 1959 ийыште «Дружная семья» / «Келшыше еш» йомак савыкталтын. Но садак эн кумдан палыме кӱлешан произведенийжылан, 1963 ийыште лекше, шукыштын йӧратыме «Приключения Петрушки» / «Петрушкан приключенийже» повесть-йомак лийын. Вара тиде повесть «Друзья растений: Петрушка в стране Трафарета» / «Кушкыл-влакын йолташышт: Петрушка Трафарет элыште», «Волшебная книга : Петрушка у людей» / «Юзо книга: Петрушка еҥ-влак коклаште» да т.м. книгалаште умбакыже шуялтын[3].
Тиде книга-влак тӱнямбалне тӱрлӧ йылмылашке — немыч, молдаван, узбек — кусаралтыныт.
Лӱмгече медаль-влак, ВЛКСМ ЦК-н «Пашазе чап» тамгаже, МАССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше дене (1970) палемдалтын. МАССР тӱвыран сулло пашаеҥже (1980).
2022 ий идым тылзын 23 кечынже тудын шӱмжӧ кырымым чарнен[4].
Тӱҥ произведенийже-влак
- Катина кукла ; Праздничный фартук ; Самое важное : рассказы // Дружба. Йошкар-Ола, 1956. С. 115—118.
- Самое важное : рассказьи Йошкар-Ола, 1957. 104 с.
- Дружная семья : сказка. Йошкар-Ола, 1959. 144 с.
- Приключения Петрушки : повесть-сказка. Йошкар-Ола, 1963. 184 с.; М., 1971. 160 с.; М., 1975. 160 с.; М., 1994. 160 с.
- Друзья растений. Петрушка е стране Трафарета : сказка-повесть. Йошкар-Ола, 1965. 176 с.
- Волшебная книга. Петрушка у людей : повесть-сказка. Йошкар-Ола, 1969. 160 с.; 1970. 160 с.; 1990. 154 с.
- Митькина любовь: рассказ // Дружба. Йошкар-Ола, 1976. С. 204—205.
- И солнце снова в небе : повесть-сказка. Йошкар-Ола, 1978. 112 с.
- Приключения Петрушки. Друзья растений : повесть-сказка. Йошкар-Ола, 1987. 240 с.
- Приключения Петрушки и Аленин : по мотивам сказки «Приключения Петрушки». М., 1991. 16 с.
- Приключения Петрушки : сборник сказочных повестей / сост. Д.Исаков // М., 1995. 448 с.
- Приключения Петрушки : повесть-сказка /Авт. М. Фадеева, А. Смирнов, Круковский, Ю. Олеша // Ю. Олеша. Три толстяка. М., 1996. 448 с.
- Приключения Петрушки : отрывок из повести // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 77—85.
Вес йылмылаш кусарыме
- Тӧрлатен ; Шӧртньӧ перо ; Шудо йомын : ойлымаш-вл. / пер. на мар. М.Емельянова // Ончыко. 1956. № 6. С. 80—84.
- Приключения Петрушки : повесть-сказка / пер. на нем. яз. Х. Гутше. Берлин, 1977. 136 с.
- Приключения Петрушки : повесть-сказка / пер. на узб. яз. // Ташкент, 1988. 400 с.
- Приключений Петрушки : повесть-сказка / пер. на молдав. яз. Р. Сокиркэ. Кишинев, 1989. 176 с.
Суаптар
- ВЛКСМ ЦК-н «Трудовая доблесть» чап тамгаже;
- Марий АССР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1970);
- Марий АССР тӱвыран сулло пашаеҥже (1980).
Палемдымаш
- ↑ Маргарита Фадеева (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 13 кылме 2025.
- ↑ Сказочный герой Петрушка приехал в Йошкар-Олу — «Йошкар-Ола» | городская газета (руш.). www.gg12.ru. Тергыме кече: 13 кылме 2025.
- ↑ Город замечательных людей. Маргарита Фадеева и Анатолий Смирнов | Статьи | Музей истории города Йошкар-Олы (руш.). i-ola-museum.ru. Тергыме кече: 13 кылме 2025.
- ↑ РО «Союз писателей России» РМЭ (руш.). vk.com. Тергыме кече: 13 кылме 2025.
Литератур
- * У курчак // Ончыко. 1957. № 6. С. 94—96.
- Денисова И. [Рецензия] // Детская литература. 1966. № 7. С. 55—56 ; 1970. № 7. С. 63.
- Борисова Е. Петрушка из волшебной страны-сказки // Марийская правда. 1969. 29 марта.
- Поморцева Б. «Петрушка» на немецком языке // Марийская правда. 1978. 18 марта.
- Ятманов Л. Петрушка говорит на немецком // Молодой коммунист. 1978. 2 марта.
- Картазаева Н. Четыре книги о приключениях Петрушки // Мар. правда. 1979. 4 февр.
- И солнце снова в небе : рецензия // Книга и искусство в СССР. 1981. № 2. С. 50.
- Ефимова Н. Сказочница // Мар. правда. 1989. 31 дек.
- Тюльканова Л. Достаточно доброго имени // Молодежный курьер. 1997. 6 марта.
- Кто есть кто в Марий Эл. 2002. С. 486.
- МБЭ. 2007. С 336.
- Маргарита Андреевна Фадеева-Смирнова и Анатолий Иванович Смирнов // Писатели Марий Эл — детям. Йошкар-Ола, 2007. 36 с.
- Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 629—631.