У ий ӱстел

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Мандарин
Оливье
У ий, графиныште фрукт-влак

У ий ӱстел — шуко элыште У ийым вашлийме атрибут, калык йӱла, эл да илыме кундем дене кылдалтын, тудо кугун ойыртемалтеш.

У ийым пайремлымаш ий тӱҥалмым кузе шотлымо дене, йӱлаш пурышо модмаш, илыш-йӱла, вургем, тыгак пайрем чес погымо дене ойыртемалт кертеш[1]. Индуист, китай, копт, еврей, ислам кечышотышто У ийым вашлиймаш григориан кечышот почеш огыл, но У ий ӱстел чыла вере тӱрлӧ сынан. Тудо тӱрлым погыман, тыглай, йӱлашке пурышан, ныжылге, вегетариан але молат лийын; барбекюшто ямдылыме кочкыш гыч, шуко тӱрлӧ пицце гыч; уна-влакын кондымо кочкыш гыч (потлак, англ. potlak) да тулеч-моло гычат шоген кертеш.

Историй

У ий ӱстелын историйже верысе йӱла дене ойыраш лийдымын кылдалтын. XIX курымышто Европысо шуко элыште «ужга йымалысе сельдь» салатым ушештарыше салат-влак палыме лийыныт. Кол шулдо улмаш, тудым йорло ремесленник ден кресаньык-влакат налын сеҥеныт, пакчаште ончен куштымо пакчасаскам ешареныт. Норвегийысе селёдко салатын рецептшым 1845 ийысе англичан повар книгаште пуымо. Тыгайракак салатым Германийыште гай моло тӱрлӧ продукт дене ямдыленыт, кочкышым заправке деч посна пуэденыт. Российыште нуно XIX курымын кокымшо пелыштыже тугайракак ингредиент-влак дене лектыныт: шолтымо пареҥге, кол, йошкарушмен да кешыр[2].

Российыште Тошто У ийым пайремлат гын, ЮАР-ыште кокымшо У ийым палемдат, тудо историйысе событий дене — кул-влакын улыжат ик кечашканышышт дене — кылдалтын, вет нунын талук мучко ны пайремышт, ны каныш кечышт лийын огыл. 2 январьыште нуно канен кертыныт, пашам ыштен огытыл, тиде кечын пайрем ӱстелым погеныт, родо-тукымышт деке толеденыт да ола ден посёлко уремлаште мурен да куштен, пызырыше кашак ваштареш торешланымым ончыктеныт. Илен-толын, йӱла кумдаҥын, да кызыт Кейптаунын уремлаж дене 2 январьыште сылне чиеман, мурым мурышо, 13 тӱж. еҥ ушнышо, зонтик, шӱшкыш да моло арвер дене волгыдо йогын эрта.

У ий меню

Илыш-йӱла

Кугыжан Российыште У ий ӱстембалне тӱҥ верым кӱктымӧ сӧснаиге эреак налын шоген, тудо улан улмо да шурно лектышым ончыктышо символ семын лийын (шканышт тыгайым пуэн сеҥыдыме еш-влак деч посна), молан манаш гын кайыкым кочкаш ок лий манын шотленыт, тудын дене пырля у ийыште рыскал чоҥештен каен сена. Ӱшанымаш XIX курым кыдаллан, ӱстембалне олман комбо ден кайыквусо лиймеке, эртен.

Совет жапыште У ий ӱстелын вашталтдыме атрибутшо йӱла почеш шампанский, салат-влак лийыныт: винегретым, «Оливье», «ужга йымал сельдь», леведман кол, холодец[3] да молат. Саска гыч шукыж годым мандарин ден олма, десертлан шолтыш да кампет лийыныт. Чыве, лудо, кролик, кӱрка, комбо шыл гыч тӱрлӧ кочкышым, ятыр тӱрлӧ пурлышым (колбасам, сырым, йошкар мӧртньым), тыгак пайрем тортым ямдыленыт. Южо кочкышыжо У ий ӱстембалне католик-влакын Рошто чесыштлан келшышын — католик пайремым палемдыше еҥ-влакын шукеммышт семын — лектын. Весыштым, мутлан, «ужга йымалсе сельдьым», варарак, 1970-ше ийла кыдалне, шонен луктыныт[4].

Совет деч вара жапыште нунын деке моло шыл кочкыш ешаралтын — мутлан, французла шыл да моло салат-влак, нуно кызытсе кевытлаште ингридиент ден продуктын поянлыкшым ончыктат. У ий ӱстелыш алкоголян, газлыме да газдыме йӱышым, фруктым, да тыгак тӱрлӧ десертым пуат. Шуко озавате холодецым ямдыла да мӧҥгысӧ пельменьым ненча.

Российысе Калык-Влак

Суас ден Кавказ калык-влак кок кечышот пайремым палемдат да кок гана пайрем ӱстелым погат: У ийлан да Навруз годым — март мучаште, кудым еш дене палемдат, родо-тукым ден уна-влакым вашлийыт. Пайрем ӱстембалне бешбармак, самырык тага пача дене нугыдо шӱр, чечевице гыч лепошка, губадия, урама, чак-чак да моло кочкыш.

Бурят, тувин ден калмык-влакат тыгак кок гана У ий ӱстелым погат: 1 январь ден февральыште — Цаган Сар (Сагаан Сар, Ош Тылзе) пайремлан, тушто йӱлаш пурышылан «борцок» пончик шотлалтеш (вольык да сурт кӧргӧ арвер сын дене — кӱзанӱштӧ, шӧрмыч семын — кӱыктен луктыт).

Ненец-влакынат кок У ий — телымсе (ноябрьыште) да кеҥежымсе (июньышто). Ысыахым (У ийым) Якутийыште икмыняр кече палемдат, пеш кугу тулым ылыжтат, шуко шылым, колым, тамле кочкышым ямдылат, хородым вӱдат, мурым мурат да куштат[5].

Сюндума пайремлан У ий ӱстел Карелийыште пӧрдымӧ когыльо, шож пучымыш да шӱльӧ мелна деч посна ок эрте.

Эвенк-влак «Мучуным» (мланде уэмдалтме жапым) палемдат, нганасан-влак полярный йӱд пытымым пайремлат — январьын пытартыш кечылаже, февраль тӱҥалтыш; ненец пайрем — кечым вашлиймыш; энец-влак (200 утларак еҥ) У ийым огыт пайремле, март мучаште нуно «Ко позу» («Куэ серыш») эрналтме ритуал йӱлам эртарат, кажне участниклан пӱчӧ шыл логалеш. У ий ӱстелыш сэвэн ритуал кочкышым — мужыр таганан вольыкын але маскан коя йӧре (2 кочкыш совла деч шуко огыл) шолтымо але тыгыдын пӱчкедыме шылыштым, пужарыме свежа колым, кол кочкышым, мӧртнян, тӱрлӧ емыжан подкиндым шынденыт, кылмыктыме шӧрыш емыжым ешареныт.

Колымаште (Мӱндыр Эрвел, Магадан область) илыше эвенк-влак У ийым — Хэбденекым (юарлымашым) — кеҥеж кечын эн кӱшнӧ лиймыже годым пайремлат.

Долган-влак полярный йӱд деч вара кечын лекмыжым — Хейро пайремым — палемденыт, тудо вич шагат эрдене тӱҥалеш.

Помор-влак ожнысек У ийым палемденыт, тудо 14 сентябрьыште (тошто стиль дене) эртен[6]. Сентябрьыште тыгак Маргаритан ярмиҥгаже эртаралтыын[7], тудо кызытсе Российыште 2001 ий сентябрьыште уэш шочын[8]. Тыгак кызытсе жапыште Архангельскыште кеҥежым ужатыме шыже пайрем ден У ий 14 сентябрьыште эртаралтеш да Поморысо У ий маналтеш[9][10][11]. У ийлан помор-влак XVIII курым тӱҥалтыштак палыме, йӱлаш пурышо чесым[12] — глазурь дене возгалыман вужга руаш гыч лапката мӱгиндым — «каза тагам» кӱэштыныт (лӱмын ялысе вариантше-влак: «рогушко», «коровко», «козулько», «баранке»). Лӱм формо дене кылдалтын — нуным утларакшым тӱкан вольык фигурко семын кӱэштыныт (ӱдырамаш фигур, оҥго, шӱдыр, изи суксо, кайык), нуно шурно лектышым символ семын ончыктеныт: мӱгинде-фигурко мыняр шуко лиеш, сурт вольык да тудын игыже тунар таза лиеш. Йӱла кажне ешыште аралалтын, а 1960-шо ийлаште тудо Архангельскысе мӱгинде семын шочын. Соломбальысе кумдан палыме мастар-козульщице К. И. Карамзинан мӱгиндыже Кугыжаныш историй тоштерыште экспонат лийын (1960—1970-ше ийлаште), «Руш мӱгинде» серийысе (1971 ий) сӱретан открыткылаште ончыкталтыныт. Кызыт Архангельскыште ий еда «Йӱдвел мӱгиндын ӧрыктарымыже» ончер эртаралтеш[13].

Тага-мӱгинде

Пайрем ӱстелыш помор-влак трескам тӱрлӧ волож (соус) дене — шӧран, ӱмбалан да ӱян дене — пуэденыт, тыгак Ош теҥызысе мидийым, подинья (ӧран) йӧрышан шаньгам, кол когыльым да емыжан морсым кёжым шынденыт[14][15]. Пертоминла кол шӱрым ямдыленыт[16], мӱгинде деч посна шанежкым, тӱрлӧ кӧрган когыльым, колобым да «изигапкам» кӱэштыныт[17].

СССР-ыште йӱдвел калык-влак совет пайремымат налаш тӱҥалыныт — У ийлан Йӱдвелысе чыла калык гаяк пайрем ӱстелым погат да шке калык чесыштым шындат, йӱла почеш тушко оливьем да тортым ешарат[18].

Статистике

У ий ӱстеллан роскот Росстатын[19][20], да тыгак РФ субъектлаште южо кундемысе статистике службын шымлышаш насталан шотлалтеш[21].

Росстат У ий менюшко тыгай кочкыш акым пурта: вӱдыжгын шикшаҥдыме колбаса, шикшаҥдыме шыл, кол, мӧртньӧ, чыве, ушкал шыл, ӱй, сыр, шоколад кампетке, апельсин, лимон, банан, пакча-саска, торт, коньяк, йошкар арака, емыжвӱд да газан вӱд. Тудо тыгак кочкыш акым регионла денат шотла: эн шергакан У ий ӱстел йӱла почеш Чукотко АО-што, Ненец автоном округышто, Камчатке кундемыште да Ямал-Ненец автоном округышто, а эн шулдо Калмыкийыште, Калининград, Липецк, Белгород да Омск областьлаште[22][23].

Удмурт, шке черетешыже, йӱла почеш У ий ӱстелын кум вариантшым шотла: тыглайым, йӱлаш пурышым да тичмашым[24].

  • Изирак поянлыкан ешын У ий ӱстелжылан «тыглай погымаш» эн шагал кочкышым чумыра: шинчалан сельдьым, винегретым ышташ тӱрлӧ пакча-саскам, 1 килограмм апельсиным да 1 кленча ош аракам.
  • Кокла классан маналтше ешлан «йӱлаш пурышо погымаш» пельменьым, йӱлашке пурышо «У ийлык» кок тӱрлӧ салатым (оливье ден винегретым), пеле шикшаҥдыме колбасам, сырым, емужвӱдым, шоколад кампетым, тортым, кок тӱрлӧ фруктым да кок тӱрлӧ алкоголян йӱышым авалта.
  • Улан ешлан «тичмаш погымаш» тылеч ончычсо «йӱлаш пурышо погымым» пӱтынек авалта, а тудын ӱмбач эше тӱрлӧ шыл ден кол деликатесым, лосось кол мӧртньым, вӱдыжгын шикшаҥдыме колбасам, свежа пакчасаскам, пӱкшым, кылмыктымым, ешартыш 3 тӱрлӧ фруктым да алкоголян йӱышым авалта[25]. Российыште да СНГ эллаште У ий ӱстелын символжо семын чӱчкыдын «оливье» салат ден мандарин улыт[22]. 1970-ше ийла кыдал гыч тиде спискым «ужга йымалсе сельдь» ешарен[26].

2000-ше ийла тӱҥалтыште «оливьен индексше» умылымаш лектын, тудо салатыш пурышо продукт-влак дене рашемдалтеш. Эн шерге оливье Чукоткышто, Хант-Мансий автоном округышто лийын кодеш, салатым ышташ продуктын акше волен, а эн шулдыжо 2021 ийыште тудо Белгород областьыште лийын[27].

2023 ий мучаште «Руспродушем» ассоциаций шотлен луктын: ныл еҥан ешлан пайрем чес иктаж 5,5 тӱжем теҥгешке шуэш[28].

Европо

Данийыште У ий ӱстелын йӱлашке пурышо кочкышыштлан фасоль ден пурса шотлалтыт, нуно кӧргӧ чон ден капкыл ӱнарым символаҥдат, да тыгак олма — йӧратымашын да моторлыкын символжо.

Францийыште пайрем ӱстелыш трюфельым, кӱркам да фуа-грам, да тыгак ятыр моло кочкышым кочкышым пуат, десертлан — шерым да сырым[29][30].

Албанийыште йӱлашке пурышо оҥго гай когыльым пуат да пугомылям йӱлатат.

Польшышто У ийым пакчасаска але поҥго шӱр, пучымыш да кол дене вашлийыт[31].

Чехийыште йӱлашке пурышо кочкышлан перловко але шыдаҥ пучымыш, тыгак олма штрудель шотлалтыт[31].

Сербийыште У ий ӱстембалне тӱҥ кочкышлан шӧран сӧснаиге шотлалтеш[31].

Сӧсна соктан яшмыкпурса

Италийыште сӧсна колбасан яшмыкпурсам (тудо поянлыкым ончыкта), лазаньым, колым, теҥыз кочкышым ямдылат[32].

Испанийыште йӱлаш пурышо У ий кочкышлан теҥыз кочкыш гыч пурлыш, хамон, сыр, рисан пудинг, кондитерлык ыштыш шотлалтыт[33].

Грецийыште пайрем ӱстембалне руаш дене тӱрлыман, емыжым да пӱкшым ешарыман Василопите лӱман когыльо лийшаш[34].

Великобританийыште йӱлаш пурышо кочкыш: пакчасаска гарниран фаршироватлыме кӱрка да десертлан пудинг[35].

Швецийыште У ийлан ӱстелым огыт пого, еҥ-влак тудым урем ден площадьлаште вашлийыт[36].

У ий ӱстембалне кондитерлык ыштыш

Африке

Басуто-влак ЮАР-ыште У ий тӱҥалтышым августышто пайремлат, рационышто — полентыла койшо тинг пучмышым ямдылаш пырля тыгыдемдыме сорго, тар да кукуруз. Пайрем кечын ӱшкыж поч гыч шӱрым ямдылат, шылым (браайым) кӱктатат да чывым шолтат, чылажымат шоган, чеснок, чили пурыс да помидор дене йӧре варен пуат. Шыдаҥым тамже дене изиш йогурт гай кочкышыш савырат. Лекебекоане — тыгыдемдыме кукуруз ложаш дене ыштыме оварчык. Мангаджан — коштымо пакчасаска, шкешотан секокомогане ешартыш (эмлык виже дене палыме тыгыдемдыме марул емыж) дене пуат. Пакчасаскам, тингым, шылым да теҥыз кочкышыш ароматизатор ден специйым ешарат. Кочкышым сорго але имбирь гыч ямдылыме мӧҥгӧ пура дене подылыт. Курыкан ял-влакын кӱ хижинышт ӱмбалне тисте лойгалтеш, тудо кочкыш улмым да тудын могай улмыжым ончыкта: ошо — сыра, пучымыш да кӱыктыш, ужарге — утларакшым пакча-саска, а йошкарге — менюшто шыл уло[37].

Азийысе эл-влак

Китайыште У ийлан чывым, колым да соя торыкым ямдылатт. Элын йӱдвелныже пельменьым, кечывалвелне «няньгаом» (пижедылше рис гыч ямдылыме шултышым) кочкыт[38].

Японийыште У ий ӱстембак кужу лашкам, теҥыз ковыштам, немычпурсам да шолтымо колым, тыгак мотим — пастыш шумешке шурымо пижедылше рис гыч ыштыме йӱлашке пурышо оварчыкым — пуат, тудым грилеш шолтат але кӱыктат[31].

Шри-Ланкаште пайрем ӱстембак кирибатым — калык кочкышым — шындат, тудо керек-могай вес кочкыш деч утларак, религий умылымашан: тудым посна шот годым, церемоний жапыште, тидын шотыштак шочмо кечын, У ий водын да юмынйӱла пайрем годым пуат[39].

У ий ӱстел Вьетнамыште

Вьетнамыште пайрем кочкыш рис ден шыл гыч ямдылалтеш.

Непалыште У ийым апрель кыдалне — Бискет Джатре пайрем годым палемдат. Ӱстембак Индий да Тибет кухньын йӱлашке пурышо кочкышыштым пуат.

Индий

Индийыште У ий водын «Бису кани» манмым (англ. bisu kani) палемдат — тиде пайремын вожшо курымла кӧргыш кая да ялозанлык йӱлам уэш ылыжтымым ончыкта. Утларакше тулула ойлышо еҥ-влак иктеш погынат да У ийын символически тӱҥалмыжым палемдат. Южо регионышто — Дакшина-Каннаде Мангалурышто, Касарагодышто, да тыгак Керал ден Тамилнад штатыште тиде У ий тӱҥалмым пайремлымаш[40]. Тудо кече кечышот утларакыше мартыште але апрельыште палемдалтеш да Пӱртӱс-авалан таум каласыме йӧн улеш. Саска ден пакчасаскам — шурно лектыш символым — посна верыште аралат да тудлан вуйым сават. У ий ӱстембак пакчасаскам да саскам пыштат: баклажаным, киярым, кавуным, грейпфрутым, бананым, пӱкшым, тидын шотыштак ареканутым (англ. areca nut), кокосым, джамбун саскажым, мангом, гарцинийым, хеббаласум, нунышт кызытсе жапыште шуэн вашлиялтыт, тыгак кинде пушеҥгын саскажым да молымат, яшмыкпурса гыч самбар (самбхар) шӱрым, шере банан кӱжмелнам (англ. Banana Podi) да пакчасаска ден саска гыч ятыр молымат ямдылат. Тиде кечын самырык-влак чот шоҥго-влак деч деч сугыньым налыт[41].

Хмонг-влак

Хмонг-влакын, Лаосысо эн кугу этнос тӱшкан, тыгак КНР-ыште, Вьетнамыште да Таиландыште[42] илыше тиде калыкын У ийышт тылзан кечышотын латкокымшо тылзе мучаштыже тичмаш тылзе дене кылдалтын, тудо тылзан У ийын тӱҥалмыжым ончыкта да «кумло-влакын пайремышт» (Ца Хаув Той) лӱмым нумалеш — тиде У ий тӱҥалтыш, кунам хмонг-влак у илыш пагыт тӱҥалтышлан пӧлекым пӧлекым ыштат да таум ойлат[43][44][45]. Пайремым тылзе кечышот пелен пеҥгыдынак кылдалтын огыл, молан манаш гын шурным погымо дене кылдалтын да утларакышм ноябрьыште але декабрьыште эртаралтеш. Пайремлымаш 30 кече шуйна, южо элыште, мутлан, США-ште кум кече марте кӱчыкемдыме[46], тиде жапыште родо-тукым ден йолташ-влак деке миен коштыт, ешыште йӱлашке пурышо кочкышан пайрем ӱстелым погат — кажне пайрем кечын ӱстембалне лу тӱрлӧ кочкыш лийшаш. Йӱлашке пурышылан бан чунг (англ. ban chung) шотлалтеш — тиде банан лышташеш кӱыктымӧ рис, сӧсна шыл да ужар немычпурса[47], сакыр тростник гыч сиропан рис оварчык, кӱыктымӧ банан шултыш[48]. Пайрем ӱстембалне шыл кочкыш шуко: ешыште пайремлан сӧснам шӱшкылыт. Кажне уналан чот шолтымо муным але муно рулетым пуат. Ужар папайя гыч салатыш чеснокым, чили свежа пурысым, тамариндым, лайм емыжвӱдым, сакырым, черри помидорым пыштат да кол соус, краб да креветке пасте дене лугалтат. Специй вартышым шуареш изи ӱш дене темден йыгат, вара свежа папайя да помидор йӧре лугат[44]. Тыгак пареш ямдылыме колым банан лышташеш пуат, салапаом (пакчасаска да муно кӧргашан слойкым), лаапым (кол фаршым але шудо да рис дене колым), чыве йолан лашка-шӱрым да грилеш ямдылыме шуко тӱрлӧ шыл кочкышым пуат[49].

США

У ий ӱстел США-ште

США-ште тӱҥ У ий кочкышлан фаршироватлыме кӱрка шотлалтеш[31].

Австралий

Австралийыште лӱмын ямдылыме У ий кочкыш уке. Еҥ-влак барбекюм, шылым да грилеш сосискым ямдылат[34].

Кинематографийыште да культурышто

У ий ӱстембачын кочкыш кинематографыште, телевиденийыште да тӱшка культурышто ончыкталтыныт. «Пӱрымашын воштылмыжо, але Шокшо пар дене!» кинофильм гыч «Могай шакше тендан тиде леведман колда!» ой шулдыраныш савырнен[50][51].

Владимир Гиляровский «Моско ден москвич-влак» книгаштыже салатым «Тӱньыкыштӧ» главаште курымаҥден коден: «Поснак шиклан шотлалтын, кунам кечывал кокчкышым повар-француз Оливье ямдылен, тудо шукенжын шонен лукмо „оливье салат“ дене чапланен, туддеч посна кечывал кочкышат кочкыш огыл, да салатын шолыпшым тудо почын огыл»[52].

Галерей

  • У ий ӱстел, Россий, 2012 ий

    У ий ӱстел, Россий, 2012 ий

  • У ий, шампанскиян фужер-влак

    У ий, шампанскиян фужер-влак

  • Италий. У ий

    Италий. У ий

  • Японийыште У ий ӱстел

    Японийыште У ий ӱстел

  • Йошкар мӧртнян бутерброд-влак

    Йошкар мӧртнян бутерброд-влак

Палемдымаш

  1. ↑ New Year's traditions: How do people celebrate the new year around the world? (англ.). bbc.co.uk. Тергыме кече: 23 кылме 2022.
  2. ↑ Селедка под шубой: история праздничного салата (руш.). www.culture.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  3. ↑ Сколько можно хранить блюда с новогоднего стола? 2x2.su. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  4. ↑ История и рецепт знаменитого салата (руш.). ntv.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  5. ↑ Таймыр: Новый год у коренных народов Севера (руш.). dudinka.city.online. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  6. ↑ Новогодние традиции народов России: поморы (руш.). Звезда Алтая. Тергыме кече: 1 теле 2022.
  7. ↑ Архангелогородская (Воздвиженская, Маргаритинская ярмарка), также Маргаритинская ярмарка, первую международная российская ярмарка (руш.). Администрация ГО "Город Архангельск". Тергыме кече: 1 теле 2022.
  8. ↑ Анатолий Беднов. Маркиз и Маргарита, или Как военный губернатор ярмарке имя дал (руш.). pastar.ru. Тергыме кече: 1 теле 2022.
  9. ↑ Маргаритинская ярмарка (руш.). Управление развития туризма министерства культуры Архангельской области. Тергыме кече: 1 теле 2022.
  10. ↑ Маргаритинская ярмарка (руш.). Архангельская областная научная библиотека им. Н. А. Добролюбова. Тергыме кече: 1 теле 2022.
  11. ↑ Анатолий Беднов. Архангельский общественник: Поморский Новый год объединяет людей (руш.). Тергыме кече: 1 теле 2022.
  12. ↑ Ирина Скалина. Зима в Архангельске пахнет пряниками (руш.). ТАСС. Тергыме кече: 1 теле 2022.
  13. ↑ Н. Филева. Архангельские козули. — Архангельский государственный музей деревянного зодчества. — Архангельск: Издательский центр АГМА, 1999. — P. [16—23] (col. 26). — (Народные ремесла русского Севера).
  14. ↑ Игорь Соколов. Парадоксы поморского питания (руш.). Кириллица. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  15. ↑ Поморская кухня: блюда, секреты (руш.). Этнопарк. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  16. ↑ Татьяна Буторина. Суровые русские викинги, рыболовы, первые путешественники – кто такие поморы (руш.). ФедералПресс. Тергыме кече: 1 теле 2022.
  17. ↑ Людмила Черёмухина. Старинный поморский Новый год (руш.). Двина Сегодня. Тергыме кече: 1 теле 2022.
  18. ↑ Алексей Черенков, Полина Петренко, Алена Скользина. Дед Мороз к ним не придет (руш.). Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  19. ↑ В Росстате оценили стоимость новогоднего оливье (руш.). lenta.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  20. ↑ Росстат: Новогодний стол россиян подорожает почти на 8 % (руш.). www.mn.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  21. ↑ Воронеж оказался на 16-м месте в рейтинге стоимости салата «Оливье» (руш.). moe-online.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  22. ↑ 1 2 Росстат узнал, где новогодний стол дешевле (руш.). ppt.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  23. ↑ Росстат узнал, где новогодний стол дешевле (руш.). www.eg-online.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  24. ↑ Новогодний стол обойдется семье из Удмуртии в среднем в 1634 рубля (руш.). izhlife.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  25. ↑ Росстат оценил стоимость новогоднего стола (руш.). mn.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  26. ↑ Классический рецепт салата "Сельдь под шубой" (руш.). ria.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  27. ↑ Индекс оливье (руш.). ТАСС. Тергыме кече: 30 кылме 2022.
  28. ↑ Стоимость новогоднего стола за год выросла на 9% - Российская газета, 2023-11-20, <https://rg.ru/2023/11/20/vkusit-prazdnika.html>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  29. ↑ Les traditions du réveillon du Nouvel An en France (фр.). Ambassade de France à Copenhague. Тергыме кече: 23 кылме 2018. Архивлыме 25 кылме 2018 ий.
  30. ↑ Ava Laboy Capo, 2013, с. 52.
  31. ↑ 1 2 3 4 5 Праздник с любимым вкусом Какими блюдами встречают Новый год в разных странах мира, 2024-11-13, <https://lenta.ru/articles/2015/12/23/newyearfood/>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  32. ↑ Новогодние рецепты. Что едят в Европе, чтобы разбогатеть, 2020-12-25, <https://ria.ru/20201225/retsepty-1590721301.html?ysclid=m3g97ape8k562930124>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  33. ↑ Новый год в Испании: традиции, меню, подарки, 2021-12-15, <https://www.kommersant.ru/doc/5130247?ysclid=m3g9a6k027200587122>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  34. ↑ 1 2 Съесть 12 виноградин в красном белье: как отмечают Новый год в разных странах, <https://www.vokrugsveta.ru/articles/novyi-god-k-nam-mchitsya-tradicii-ukrasheniya-domov-i-stoly-v-raznykh-stranakh-mira-id702273/>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  35. ↑ Ирина Бадешко. 13 традиционных блюд, которые обязательно появятся на столах разных стран мира Источник: https://travelask.ru/blog/posts/5183-13-traditsionnyh-blyud-kotorye-obyazatelno-poyavyatsya-na-st. Тергыме кече: 13 кылме 2024.
  36. ↑ Интересные новогодние традиции разных стран и народов мира (руш.). 7dach.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  37. ↑ John Jacobs. Lesotho Recipes Perfectly Blend A Variety Of Ethnic Traditions (англ.). diversityplus.com. Тергыме кече: 30 кылме 2022.
  38. ↑ Китайский Новый год, 2024-02-10, <https://ria.ru/20240210/kitayskiy_novyy_god-1926486995.html?ysclid=m3g91h7e7h37214052>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  39. ↑ Национальная кухня Шри-Ланки (руш.). nativa.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  40. ↑ Karavali Samskruthika Chavadi To Host ‘Bisu Parbha’ In City On Apr.14 (англ.). Star of Mysore. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  41. ↑ Raviprasad Kamila. Bisu kani brings people together at Pilikula Nisargadhama (англ.). The Hindu. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  42. ↑ и в других странах. www.seattletimes.com. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  43. ↑ Cyril Eberle Hmong New Year (англ.). maptia.com. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  44. ↑ 1 2 Phyllis Louise Harris. Hmong New Year: A celebration of harvest, romance and food! (англ.). Twin Cities Enterprise. Тергыме кече: 23 кылме 2022.
  45. ↑ The Lao Hmong New Year in Luang Prabang (англ.). Explore Laos. Тергыме кече: 23 кылме 2022.
  46. ↑ The Hmong New Year (англ.). hmonglessons.com. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  47. ↑ Banh Chung for Lunar New Year Recipe (англ.). www.seriouseats.com. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  48. ↑ Thy Tran. Hmong New Year Festival (англ.). KQED Inc. Тергыме кече: 23 кылме 2022.
  49. ↑ Hmong New year in Laos (англ.). MEKONG CRUISES. Тергыме кече: 23 кылме 2022.
  50. ↑ Готовим заливную рыбу на Новый год (руш.). www.foodestet.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  51. ↑ Это вкусная-вкусная заливная рыба (руш.). www.woman.ru. Тергыме кече: 29 кылме 2022.
  52. ↑ Ксения Карпова. Девять интересных фактов об оливье. teleprogramma.pro. Тергыме кече: 30 кылме 2022.

Литератур

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=У_ий_ӱстел&oldid=1231819" гыч налме