Урок

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Урок
Москосо школ (2023 ий)
Школьный урок 2.jpg
Кучылтмо алан Туныктымаш
Лекме кече XVII курым
Умылымашын авторжо Ян Амос Коменский

Урок — тиде школышто туныктымо пашам виктарыме шот (формо), кунам туныктышо палемдыме жапыште туныктымо, уым пален налме пашам виктара. Тыгай йӧн дене шинчымашым пуышо шуко тӧнежлаште (школлаште, лицейлаште, гимназийлаште, колледжлаште) паша эртаралтеш[1].

Мутын шочмыжо

1374 ийыште тӱҥалтыш школын ректоржо Джон Сил Цволле олаште йоча-влакым туныктымо пашам шуктен, тудын тыршыме негызеш вара ты йӧным класс-урок кышкар манаш тӱҥалыныт. Тудо тунемше-влакым посна класслаште туныктен да вес классыш кусарыме ик шот-радамым пуртен. Тудо туныктымашым шочмо йылме дене вӱден, тиде XIV курымышто у йӧн лийын, тунам туныктымаш латыньла эртаралтын.

1537–1582 ийлаште Страсбургышто немыч-француз протестант гимназийын ректоржо Иоганнес Штурм  (руш.) (мар. тиде кышкарым вияҥден. 1567-1581 ийлаште гимназий академийыш савырнен. Тушто 600 наре гимназист тунемын. Штурм класслам тунемме ийла почеш пайлен (ончыч 7 ий, вара тунемме жапым 8 ий марте кугемденыт). Классыште шуко тунемше лийын гын, классым кугурак тунемшын вуйлатымыж почеш 10 еҥан ешартыш тӱшкалашке пайленыт (тиде XVIII курым мучаште – XIX курым тӱҥалтыште лекше белл-ланкастерск кышкарын семын лийын). Штурм тунемме предмет-влакым ойыркален, ик урокышто посна предмет тунемалтын. Тудо икымше гана икгай тунемме планым рашын ямдылен да кучылтын[2].

XVII курым, Ян Амос Коменский  (руш.) (мар. — чех гуманист-туныктышо, кызытсе класс-урок тунемме кышкарым ыштыше. Коменский деч ончыч йоча-влак кугурак-влак дене пырля тунемыныт, тунемме паша шотдымын эртен. Коменский радамлен да кышкарыш чумырен: урок-влак расписаний почеш эрташ тӱҥалыныт, туныктышо-влак уроклан лӱмын ямдылалтыныт[3]. Тӱҥ негыз-влак:

  • Классыште ик ийготан йоча-влакым туныктымаш. Тиде туныктышо-влаклан тунемме пашам чоҥаш, йоча-влакын вияҥме ойыртемыштым шотыш налаш полша.
  • Тунемме паша регламент почеш шукталтеш. Урок-влак расписаний почеш эртаралтыт, тиде жапым пайдалын кучылташ да тунемше-влаклан икгай йӧным ышташ полша.
  • Туныктышо-влак лӱмын ямдылалтыт. Нуно тидлан тунемыт да дипломым налыт, тиде нунылан сайын туныкташ йӧным пуа.

Российысе школ умбакыже шинчымашым пуымо немыч йӱла-влакын корнышт дене чоҥалтын. «Урок» мут олмеш школлаште йот элысе «экзерсис» (упражнений) мут кучылталтын, «урок» туныктымо термин руш йылмыш XIX курымышто толын[4].

Урокын чоҥалтмыже

Кажне урок посна ужаш-влак гыч шога. Нуно тӱрлӧ семын ваш кылдалт кертыт, кышкарым палемден, тудын могай ужаш-влак гыч лиймыштым, шке коклаштышт радам кылым умылен шуктыман. Кышкар тыглай але икмыняр нелемдыме лийын кертеш, тунемме шинчымаш урокын содержанийже, тунемше-влакын ийгот ойыртемышт да посна умылымашышт деч шога.

У темым умылтарыме урокым радамлымаш — вияш лукан параллелепипедын кугытшо:

Урок план
Урок ужаш Жап Цель Туныктышын пашаже Преподавательын пашаже
Чумырымо тат 3 мин Лӱмедык (перекличке), ончыл мут Туныктышо, але класс вуйлатыше тунемше-влакым терга Тунемше-влак вашештат, уке улшо-влак нерген увер класс журналыш але бегунокыш возалтеш
Мӧҥгысӧ пашам тергаш 2 мин Тетрадьлаште але дистанционно мӧҥгысӧ пашам (цилиндрын тӱжвал кумдыкшо) тергымаш Туныктышо мӧҥгысӧ пашам йодеш да акым шында Тунемше-влак тудлан шке пашаштын лектышыштым ончыктат
Шинчымашым иктешлен шарныктен кодымаш[5] 5 мин Урокын ужашыже, кунам тунемше-влак у шинчымашым шыҥдарашлан кӱлешан опыт ден моштымашым ушештарат Туныктышо умылымаш-влак нерген йодышым шында Тунемше-влак йодышлан вашештат
Урокын темыжым да ыштышаш пашажым увертарымаш 10 мин Параллелепипедын кугытшым кузе шотлаш Туныктышо кугыт (объём) нерген умылымашым пурта, могай геометрий объект-влакын кугытышт уло манын йодеш Тунемше-влак йодышлан вашештат, объём шуко шӧрынан-влакын, южо пӧрдшӧ арвер-влакын (цилиндр, конус, шар) лийын кертеш
Тунемшын у шинчымашым колыштмыжо да умылымыже 10 мин Учебник почеш конспектым возымаш Туныктышо кугыт нерген ойла, южгунам южо умылаш лийдыме мутым умылтара Тунемше-влак текстым конспектироватлат да туныктышым колыштыт, тыгак тетрадьыш кугыт-влакын тӱҥ ойыртемыштым возат
Икымше пеҥгыдемдымаш[6] 5 мин Эн тыглай задачым шотлымаш (кум висышанын произведенийже) Туныктышо 3, 4, 5 вискалымашан вияш лукан параллелепипедын объёмжым муаш темла. Вашешташ кеч-могай тунемшым ойырен кертеш Тунемше-влак вияш лукан параллелепипедын кугытшым муыт. V=abc=3*4*5. Задачым шотленыт гын, нуно кидыштым нӧлтен кертыт
Задачым решатлымаш 5 мин Оҥа воктене задачым решатлымаш (мутлан, диагональ-влак почеш параллелепипедын объёмжым мумаш) Туныктышо йоча-влаклан учебник гыч задачым темла, задачын нелылыкше кокла шотан деч кӱшнырак Тунемше-влак (але тунемше) оҥа воктене задачым шотла. Ты жапыштак тунемше-влак тетрадьыштышт задачым решатлат
Урокын иктешлымаш 2 мин Акым шындымаш Туныктышо тетрадьыш (пашалан але конспектлан) але класс журналыш акым шында Тунемше-влак шке тетрадьыштым тергаш пуат
Мӧҥгысӧ паша 2 мин Учебник гыч икмыняр задаче пуалтеш (правил семын кокла кӱкшытан)
Рефлексий[7] 1 мин Тунемше-влакын урокым иктешлымышт Туныктышо урок нерген йодеш Тунемше-влак урок нунылан келшен мо, задаче-влак куштылго але неле лийыныт, материал умылаш лийше але уке манын аклат

Урокын тӱрлӧ лиймыже

1. Дидактике цель дене урок-влакым классификацийлымаш:

  • комбинированный урок;
  • у шинчымашым пуымо урок;
  • тунемме шинчымашым пеҥгыдемдыме да практике моштымашым вияҥдыме урок;
  • шкевуя пашам ыштыме урок;
  • урок-конференций да урок-семинар[8];
  • тунемме материалым ушештарыме, иктешлыме да кышкарыш пуртымо урок; шинчымашым, умылымашым, моштымашым тергыме да аклыме урок; контрольный да шкевуя пашам эртарымаш;
  • интегрированный урок;
  • интерактивный урок. Кум йӧным кучылтын шотлымаш — тунемшын электрон книгаже, туныктышын электрон книгаже да интерактивный оҥа.

Вашкылын негызше — электрон книгам тунемшын планшетыштыже вераҥдыме. Кажне тунемшын планшетше интерактив оҥа да туныктышын планшетше дене ик кылыште улеш. Электрон книга-влак улшо энциклопедийлашке гиперссылкым ончыктат, сӱретан, тудым лышташлаш лиеш, учебникын тӱрлӧ ужашыже-влак кокласе кросс-ссылке-влакым ужына. Тыгай учебникыште аудио- да видеоматериал-влакым, графикым кучылташ лиеш, нуно тунемше-влаклан эртыме материалым сайынрак умылаш полшат[9].

2. Моштымашым чоҥымо ужаш-влак дене урок-влакым ойыркалымаш:

  • ончыл урок;
  • вийым тергыме урок;
  • иктешлыше урок.

3. Уым пален налме кумылым да умылымо пашам чолгаҥдыме йӧн-влакым кучылтмо дене урок-влакым ойыркалымаш:

  • урок-практикум;
  • урок-семинар;
  • урок-лекций;
  • урок-зачёт;
  • урок-модмаш;
  • урок-конференций;
  • урок-экскурсий.

4. Тунемме-куштымо пашам шуктышо-влакын кыл кучымо йӧн дене урок-влакым ойыркалымаш:

  • динамикысе пар-влакыште але вашталтше кышкар дене пашам ыштыме урок;
  • статистикысе пар-влакыште але эреак ик тӱшка дене пашам ыштыме урок;
  • изи группылаште паша урок;
  • тӱшкан тунемме йӧн дене урок;
  • дистанционно тунемме йӧн. Российыште дистанционно тунеммын официал вияҥме кечылан 1997 ий 30 майым шотлаш лиеш, кунам Россий образований министерствын 1050 № приказше лектын, тудо образований сферыште дистанционно туныктымо йӧным терген. 2020 ийыште COVID-19 пандемий тӱня мучко шуко школым жаплан петырымашке конден. Тунамсе жапыште шуко школ Zoom, Cisco Webex, Google Classroom, Microsoft Teams, D2L да Edgenuity, Skype платформо-влак полшымо дене дистанционно онлайн-тунеммашке кусненыт[10][11].

5. Утларак кучылтмо тунемме йӧн дене урок-влакым палемдымаш:

  • уверым пуышо урок;
  • йодышым тӧрлышӧ (проблеме) урок;
  • шымлыме урок;
  • эвристике урок.

6. Предмет кокласе кыл тӱрлӧ лийме дене урок-влакым палемдымаш

  • интегрироватлыме урок;
  • книгагудо урок;
  • клубысе урок;
  • медиаурок[12].

7. Тыгак почмо урок-влак да урок деч ӧрдыжсӧ паша занятий-влак лийыт. Мутлан, 2022 ий гыч Российыште кажне шочмын Российысе чыла школлаште икымше урокышто «Кӱлешан нерген мутланымаш»-ым эртарат. Тӱҥ тема-влак кызытсе Российыште айдемын илышыжын тӱҥ аспектше-влак дене кылдалтыныт.

Владимир Путин Ачамландысе Талешке-влак лӱмеш 20 № школышто «Кӱлешан нерген мутланымаш» (Тыва Республик, Кызыл, 2024)

Урокын кужытшо

Ян Амос Коменскийын  (руш.) (мар. кышкарже почеш класс дене икмыняр шагат почела (правил семын, 4 шагат марте) ик туныктышо заниматлен, тудо палемдыме посна задаче-влакым решатлыме жапым палемден. Вара, уже кугурак тунемше-влакын эскерымышт почеш, школьник-влак 4 шагат марте шкевуя пашам ыштышаш улыт улмаш.

Академийысе да москосо университетысе гимназийын регламентше почеш, урок-влакын кужытшо 2 шагатыш шуын, идалыкаш расписаний кучылталтын. Урок-влак мӧҥгысӧ да школлан классифицироватлалтыныт, кудышт шке черетыштышт приватный (туныктышо дене) да тӱшка (тӱрлӧ ийготан йоча-влак, преподаватель-влак да администраций дене) ужашлашке пайлалтыныт. Тыгак ончыч (ямдылыме урок-влак) лийыныт, кудыштыжо вес класс гыч ийгот дене кугурак тунемше (аудитор) ямдылалтмым терген да иктешлымашым ыштен. 1828 ийыште гимназий урок 90 минут шуйнен[13], 1865 ийыште — 60 минутым[14].

Катя Лычёва школ урокышто

XX курым кыдалне «урок» термин тунемме занятий-влакын жапышкышт шарлен да нунын кужытыштым ончыкташ тӱҥалын. XXI курымышто эллаште урок-влакын кужытышт тӱрлӧ:

  • США — 45 гыч 90 минут марте (урокын кужытшо кажне школ дене палемдалтеш).
  • Франций — 55 минут гыч 2 шагат марте (кужыт предмет шот дене ойыртемалтеш).
  • Канада — 75 минут.
  • Израиль — 90 минут (2×45).
  • Индий — 35 минут.
  • Китай — 40 минут.
  • Германий — 90 минут (туныктышо урокым 45 минут гыч мучашлен кертеш).
  • Японий — 45—50 минут.
  • Финляндий — урокын кужытшо туныктышын шонымыж почеш.
  • Россий — 40—45 минут, тӱҥалтыш школышто 30—35 минут[4]. Пайрем деч ончычсо кечылаште урокын жапше тунемме тӧнеж администрацийын пунчалже дене кӱчыкемдалт кертеш. Правил семын, арня жапыште урок-влак палемдыме жапыште тӱҥалыт[3].

Галерей

  • Рисований урок

    Рисований урок

  • Англичан йылме урок

    Англичан йылме урок

  • Биологий урок

    Биологий урок

  • Географий урок

    Географий урок

  • Астрономий урок

    Астрономий урок

  • Математике урок

    Математике урок

  • Химий урок

    Химий урок

  • Тӱҥалтыш школышто 1-ше классыште урок, Саратов, 1955—56 тунемме идалык
    Тӱҥалтыш школышто 1-ше классыште урок,

    Саратов, 1955—56 тунемме идалык

  • Блокадан Ленинградыште кыдалаш школын 7-ше классыште урок, 1942 ий
    Блокадан Ленинградыште кыдалаш школын

    7-ше классыште урок,

    1942 ий

Палемдымаш

  1. ↑ Сластенин В.А. Педагогика: Учеб. пособие для студ. высш. пед. учеб. заведений / В. А. Сластенин, И. Ф. Исаев, Е. Н. Шиянов; Под ред. В.А. Сластенина. — Издательский центр «Академия», 2000. — 576 с.
  2. ↑ Классно-урочное обучение: предшественники Я.А. Коменского - История педагогики и образования - Сидоров С.В. Сайт педагога-исследователя. si-sv.com. Тергыме кече: 14 идым 2025.
  3. ↑ 1 2 Кто придумал учить уроки. Ян Амос Коменский: Человек, который подарил нам уроки 📚, 2024-08-22, <https://telegra.ph/Kto-pridumal-uchit-uroki-YAn-Amos-Komenskij-CHelovek-kotoryj-podaril-nam-uroki-08-22>. Тергыме: 14 идым 2025. 
  4. ↑ 1 2 Владимирович, Могилев Александр (2017-10-20), Очевидное-невероятное: что такое школьный урок, <https://pedsovet.org/article/ocevidnoe-neveroatnoe-cto-takoe-skolnyj-urok>. Тергыме: 14 идым 2025. 
  5. ↑ Актуализация знаний, как этап современного урока. Тергыме кече: 14 идым 2025. Архивлыме 21 шорыкйол 2022 ий.
  6. ↑ Этап - первичное закрепление. Тергыме кече: 14 идым 2025. Архивлыме 28 кылме 2020 ий.
  7. ↑ Рефлексия как этап урока: виды, приемы, примеры. Тергыме кече: 14 идым 2025. Архивлыме 4 шыжа 2020 ий.
  8. ↑ Это формы, а не виды уроков. Семинар может проводиться и на уроке закрепления, и на уроке-проверке, равно как и конференция
  9. ↑ Об электронном учебнике / Департамент образования Москвы. — 2015. Архивысе копий 28 идым 2018 гыч
  10. ↑ Hood, Micaela, Virtual learning gets mixed reviews from Pocono parents, <https://web.archive.org/web/20200722124812/https://www.poconorecord.com/lifestyle/20200501/virtual-learning-gets-mixed-reviews-from-pocono-parents>. Тергыме: 14 идым 2025. 
  11. ↑ Как в других странах школы перешли на онлайн-обучение (руш.). Российская газета (12 шорыкйол 2021). Тергыме кече: 14 идым 2025.
  12. ↑ Методическое пособие по созданию современного урока по ФГОС. Тергыме кече: 14 идым 2025. Архивлыме 21 шорыкйол 2022 ий.
  13. ↑ Такая продолжительность занятий характерна для ВУЗов и называется парой
  14. ↑ Саввина О.А., Марушкина И.А. Урок математики в дореволюционной средней школе.. — М.: Инфра-М, 2013. — С. 18. — 80 с. — ISBN ISBN 978-5-16-006909-8.

Литератур

  • Жеребило Т. В. Словарь лингвистических терминов. — Назрань: Пилигрим, 2010. — 485 с.
  • Саввина О. А., Марушкина И. А. Урок математики в дореволюционной средней школе. — М.: Инфра-М, 2013. — 80 с. — ISBN 978-5-16-006909-8.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Урок&oldid=1231867" гыч налме