Кӱлешан нерген мутланымаш
Кӱлешан нерген мутланымаш — Российысе общеобразовательный тӧнежлаште эртарыме да кундемнан историйжылан, йӱлажлан да тӱвыра югыпогыжлан пӧлеклалтше урок деч ӧрдыжсӧ паша. Школ программыш 2022 ийыште пуртымо. Икымше урокым Россий Федерацийын президентше Владимир Путин 2022 ий 1 сентябрьыште Калининградыште эртарен. 2025 ий гыч ты дисциплине дене эн сай туныктышо да шинчымаш шотышто практикылан виктаралтше «Кӱлешан нерген мутланымаш» Пӱтынь российысе премий лектын.
Историй
Школ программыш урок деч ӧрдыжсӧ пашам пуртымо нерген 2022 ий 20 июньышто «Знание» ушемын каҥашысаштыже увертареныт. Тунемме ий тӱҥалтышлан Российын просвещений министерствыже туныктышо-влаклан методике ой-каҥаш-влакым ямдылен[1]. Российыште класс вуйлатыше-влакым у пашалан ямдылыме 700 кумдык пашам ыштен[2].
«Кӱлешан нерген мутланымаш» икымше урокым Российын президентше Владимир Путин 2022 ий 1 сентябрьыште Калининградыш паша визитше годым эртарен. Почмо урокыш Российын тӱрлӧ олаж гыч Калининградыш толшо шанче, тӱвыра да спорт аланыште олимпиаде ден конкурслаште сеҥыше-влакым ӱжыныт. Урок ик темылан гына пӧлеклалтын огыл; участник-влак президентлан нунылан лишыл событий-шамыч нерген каласкаленыт да шанче, историй, экологий да моло денат кылдалтше тӱрлӧ йодышым пуэденыт. Урокын стенограммыжым Россий Президентын сайтыштыже савыктыме[3].
Пӱтынь Россий мучко школлаште «Кӱлешан нерген мутланымаш» икымше урок тунемме ийын икымше шочмынжо, 5 сентябрьыште, эртен. Урокын темыже Шинчымаш кече лийын. Теме-влакым тунемме ий мучаш марте кажне арнялан ончылгоч палемдыме, нунын коклаште историй событий, палыме еҥ-влакын илыш корнышт, Российысе пайрем-влак, калыклан кӱлешан проект-влак да молат[4].
Урок-влаклан материалым Россий шанче академийын Образованийым вияҥдыме стратегий институтшо ямдылен[5]. Темым да уроклан планым шанче пашам, педагогике литературым да нормативно-правовой документ-влакым шотыш налын ямдыленыт[6]. Проектым илышыш шыҥдарыме пашам Йоча пагытым, ешым да воспитанийым шымлыше институт шукта.
2024 ий гыч «Кӱлешан нерген мутланымаш» урок-влакым йочасадлаште 5 ий деч кугурак йоча-влаклан эртараш тӱҥалыныт. Тыгай темлымаш дене йочасадласе воспитатель-влак лектыныт, нуно кугурак да школлан ямдылыме тӱшкалаште изирак касслаше тунемше-влаклан темлыме методике почеш уроклам эртареныт, да йоча-шамычлан ты теме оҥай манын палемденыт[7]. Российыште икымше урокым 2025 ий январьыште Вологда оласе йочасад-влак пуртеныт[8].
Урокын кышкарже
Урокым арняште ик гана, шочмо еда икымше урок семын эртарыман. Урокышто 1 гыч 11 класс марте кажне тунемшылан лийман. Кажне урок Россий гимн йоҥгалтме да кугыжаныш тистым нӧлталме дене тӱҥалеш.
Кажне уроклан методике материал-влак улыт. Нуно, тунемше-влакын ийготыштым шотыш налын, 5 категорийлан шелалтыт: 1 гыч 2 класс марте, 3 гыч 4 класс марте, 5 гыч 7 класс марте, 8 гыч 9 класс марте, 10 гыч 11 класс марте. Тыгак кыдалаш профессионал шинчымашым пуышо колледж-влаклан ыштыме посна материалат уло[9].
Кажне тӱшкашке сценарий да методике материал, видеоролик, презентаций да плакат-влак пурат, нуным урокым сылнештараш, утларак келге шонымашаным ышташ полшат. Кугурак класслаште тунемше-шамычланат ешартыш материал-влак улыт. Шонымаш почеш, тунемше-влак видеом ончат, интерактив пашам шуктат да урокым дискуссий дене мучашлат. Темлыме сценарий ден материалым кучылташ але уке але урокым вес йогын дене виктараш, туныктышо шкеже ойыра[4].
Шуко теме дене нине темым ойырымо шотышто эксперт семын пашам ыштыше федерал спикер-влак дене видеом войзат. Тыге, «Российын легендыже-влак» темым Кугыжаныш думо председательын алмаштышыже Пётр Толстой тарватен, Волонтёр кече нерген — «Старость в радость» фондым негызлышыже Елизавета Олескина, «Россий — таза эл» теме шотышто олимпиаде чемпион Максим Траньков ойлен. Видеом мутланымаш форматыште войзымо: спикер-влак йоча-шамычын йодышыштлан вашештат[4].
Урок-влаклан материалым «Кӱлешан нерген мутланымаш» официал сайтыште вераҥдат. Тушеч чыла уверым, эртыше ийласе архив материал-влакымат тулен налаш (качатлаш) лиеш.
Премий
2025 ийлан Российыште «Кӱлешан нерген мутланымаш» 105 урок эртен, тушко 20 миллион утла тунемше ушнен. Федерал спикер семын мутланымашым 120 мер пашаеҥ да федерал тӧнеж-влакын ӱшанъеҥышт вӱденыт. Тунемме материал-влакым ямдылымаште российысе ончыл компаний-влак тыршеныт: Россий кӱртньыгорно компаний, Росатом, Сбербанк, Икымше канал, Артек, Российысе сарзе-историй ушем да молат.
Проектын кӱлешлыкшым шотыш налын, «Кӱлешан нерген мутланымаш» ий еда кучыктымо пӱтынь российысе премийым ышташ пунчалым луктыныт. Премий дене ныл номинаций почеш суапландарат:
- Идалыкын эн сай интервью;
- Видеоанонсым эн сайын вӱдышӧ;
- Партнёр-влакын эн сай урокышт;
- «Икымше-влак. Кӱлешан нерген мутланымаш» сериалын (серий) эн сай актёржо.
Туныктышо-шамычлан лӱмын «Кӱлешан нерген мутланымыла» посна номинацийым тӧнежлыме. Конкурсыш автор-влакын чоҥымо урокышт, методике материал, урокысо дискуссий видеозапись дене ушнаш лиеш.
Жюри-влак тӱшкашке Воспитаний, йоча да еш институтын пашаеҥышт, Пӱтынь российысе ача-ава комитетын ӱшанъеҥышт да «Айдемым шуараш» конкурсын финалистше-влак пурат[10].
Палемдымаш
- ↑ «Разговоры о важном» в школе: что это и какие темы обсуждаются, 2024-01-11, <https://www.kommersant.ru/doc/6444690>. Тергыме: 22 ага 2025.
- ↑ Кравцов: «Разговоры о важном» позволят интересно рассказать о ценностях и истории России (руш.). Минпросвещения России. Тергыме кече: 22 ага 2025.
- ↑ Открытый урок «Разговор о важном», <http://www.kremlin.ru/events/president/news/69245>. Тергыме: 22 ага 2025.
- ↑ 1 2 3 Разговоры о важном. Министерство просвещения Российской Федерации. Тергыме кече: 22 ага 2025.
- ↑ Разговоры о важном. Методические рекомендации. Институт стратегии развития образования.
- ↑ Классный час "Разговоры о важном" 2025-2026: что это такое, программа, темы уроков, <https://www.kp.ru/edu/shkola/klassnyj-chas-razgovory-o-vazhnom/>. Тергыме: 22 ага 2025.
- ↑ Путин поддержал идею проводить "Разговоры о важном" в детских садах, 2024-10-03, <https://ria.ru/20241003/putin-1976258743.html>. Тергыме: 22 ага 2025.
- ↑ Власти Вологды первыми в стране ввели еженедельные «Разговоры о важном» в детсадах, 2025-01-21, <https://iz.ru/1825887/2025-01-21/vlasti-vologdy-pervymi-v-strane-vveli-ezhenedelnye-razgovory-o-vazhnom-v-detsadakh?main_click>. Тергыме: 22 ага 2025.
- ↑ Разговоры о важном в колледже: как организовать внеурочные занятия для СПО (руш.). Единый всероссийский институт дополнительного профессионального образования. Тергыме кече: 22 ага 2025.
- ↑ Старт первой Всероссийской премии «Разговоры о важном» (12 ага 2025). Тергыме кече: 22 ага 2025.