Славян-влакын икоян улмо да келшен илыме кечышт

Славян-влакын ушнен да келшен илыме кече
Славян-влакын ушнен да келшен илыме кече
Тӱрлылык	Тӱнямбал
Ыҥ	Тӱня мучко илыше славян калык-влакын шке вожышт да кугезышт-влак нерген шарнымашым арален кодаш
Кече	25 пеледыш

Славян-влакын икоян улмо да келшен илыме кечышт — ий еда палемдалтше официал огыл тӱнямбал пайрем, тиде пайрем тӱнян ятыр элыштыже 25 июньышто палемдалтеш. Славян-влак тиде кечын шке историйыштым, шуко курыман тӱвыра ден йӱлаштым шарналтат^[1].

Славян-влак — тӱнямбалне икгай йылме да тӱвыра дене кылдалтше еш, кудыжо икгай йӱлам куча да родо-тукым йылме дене кутыра. Пайрем чумыр тӱвырам да йылмым аралымашке виктаралтын, иза-шольо калык-влакым поро кумыл дене кылым кучен илаш ӱжеш. Славян-влакым иктеш ушымаште кугу надырым кундемласе калыкле-тӱвыра рӱдер-влак пыштат. Нунын пашаштлан кӧра шкешотан койыш, акрет годсо тӱвыра, йӱла ден ритуал куснен толыт^[2]^[3].

Пайремын шочмыжо

Славян-влакын икоян улмо да келшен илыме кечышт 1990-шо ийлаште, СССР шаланыме деч вара, шочын, тунам эрыкан славян кугыжаныш-влак ышталтыныт да у илышыште келшымаш да паша кылым у йогын дене виктарен колташ кӱлын. Ты кечым шонен лукшо-влак иза-шольо калык-влак дене пеҥгыде кылым арален кодаш тыршеныт. Ятыр ий ончычсо Ушемын мландыштыже ий еда июнь мучаште калык усталык фестиваль эртаралтын. Фестивальын ойыраш лийдыме ужашыже славян теме лийын. Илен-толын пайремым шӧреныт, но тудын еҥже-влак ты жапыштак славян самырык-влаклан фестивальым эртараш тӱҥалыныт. Вашке тудо ий еда эртаралташ тӱҥалын, тидын негызешак славян-влакын иктеш келшен илыме кечышт шочын^[3]^[4].

Славян кугыжаныш-влак

Генрих Семирадский. Иван Купала йӱд

Славян калык-влак

Славян-влак Европышто эн кугу этнолингвистике тӱшкам ыштат. Кызытсе славян калык-влак тӱрлӧ тӱшкаш ушнат: эрвел (белорус, руш, русин да украин), касвел (чех, кашубов, поляк да словак) да кечывалвел славян-влак (босний, болгар, хорват, македонец, черногорец, серб да словен-влак)^[3].

Кызытсе славян йылме-влак

Славян-влакын чумыр чотышт 300-350 миллион наре еҥ. Нуно шуко эл-влакын негызшылан шотлалтыт: Россий, Украине, Белоруссий, Польшо, Чехий, Хорватий, Болгарий, Сербий да Черногорий, тыгак ончычсо чыла совет эллаште, Греций, Германий, Австрий, Италий эллаште да Австралийыште илат^[5].

Пайрем йӱла

Славян-влакын иктеш келшен илыме кечын тӱрлӧ эллаште славян калык-влакын тӱвыра ден йӱлаштым аралымашке виктаралтше тӱшка вашлиймаш-влак эртат. Тушко кучем, черке да мер калыкын еҥышт чумыргат. Пайрем официал огыл гынат, тыгай пайрем вашлиймаште чӱчкыдынак кӱкшӧ лӱман, йотэл уна, тӱвыран лӱмлӧ еҥже-влак толыт. Тоштер, ончер, шанче тӱня да этнос ушем-влак тиде кечын славян калык-влакын историйышт нерген лекцийым колыштыт. Пӱтынь тӱня мучко ятыр еҥ пайремлан келшыше акций ден флешмобым эртара, социал кыллаште ваш-ваш каласкалат^[6]^[7].

Ий еда тӱнямбал кӱкшытыштӧ «Славян иктылык» фестиваль эртаралтеш^[8]. Тиде фестиваль кышкарыште икымше вашлиймаш 1969 ийыште лийын да Белорусий, Украина, Россий калык-влакын тыглай пайремышт семын эртен. 1975 ийыште Келшымаш чапкӱм шогалтыме («Кум ака-шӱжар»),тудо кум чек ушнымо корнывожышто верланен. 2014 ий гыч Украина ты пайремыш ок ушно.

2023 ийыште «Славян-влакын иктылыкышт» фестиваль Гомель (Белоруссий) олаште эртен. Фестиваль тыныслык да илышым тӱзатыме идалыклан пӧлеклалтын. Концерт кышкарыште Гомель областьын лӱмлӧ усталык ешыже-влак, Россий Федераций да Белоруссий гыч ӱжмӧ мурызо-влак (Денис Майданов, «АУРА» группо, IVAI да молат) лийыныт^[9]^[4]^[1].

Оҥай факт-влак

Акрет годым славян-влакын князьышт кугыжаныш вуй лийын огыл, а сарзе дружинын вуйлатышыже (командирже) лийын. Тудо тыгак судья лийын да юмылан надырым пуымо йӱла радамын эртымыжым шотаҥдарен;
Славян-влакын пӱтынь тукым дене ик пӧртыштӧ иленыт, ача-ава, икшыве, нунын йочашт. Славян калык-влак илышым кугезын культшо йӧн дене чоҥеныт;
Акрет славян-влакын тулйылмышт илышын тамгаже лийын. Санденак калык йомаклаште ӱдыр-влак тул гоч тӧрштылыныт да тыге тазалыкым аралыме, ӱмыргорным шуйымо йӱлам шуктеныт;
Славян-влак пӱртӱсым эскереныт да тудын вашталтмыжым шотыш налын идалыкысе тылзе лӱмым палемденыт. Мутлан,"березень" — куэ вӱдым погымо тылзе. Але "Серпентарий" мут дене сорла дене шурным погымо жап палемдалтын^[10]^[11].

Тыгак ончо

Палемдымаш

↑ ¹ ² День дружбы и единения славян (неопр.). РИА (25 пеледыш 2023). Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ День дружбы и единения славян (неопр.). Патриоты Великого Отечества. Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ ¹ ² ³ День дружбы и единения славян: история и традиции праздника (неопр.). Международная общественная организация "Всемирный Русский Народный Собор". Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ ¹ ² День дружбы и единения славян (неопр.). Владимирская областная научная библиотека. Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ 25 июня — День дружбы и единения славян (неопр.). rosuchebnik.ru. Российский учебник. Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ 25 июня — День дружбы и единения славян: история и традиции (неопр.). Известия iz.ru (24 пеледыш 2023). Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ День единения и дружбы славян и печальное настоящее славянского мира (неопр.). Военное обозрение (25 пеледыш 2019). Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ Международный фестиваль "Славянское единство" открывается в Брянской области (неопр.). Интернет-портал СНГ. Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ Международный фестиваль «Славянское единство — 2023» прошёл в Гомеле (неопр.). Гомельская областная филармония (23 ага 2024).
↑ День дружбы и единения славян (неопр.). Барышевский культурный центр "Радуга". Тергыме кече: 23 ага 2024.
↑ Традиции, обычаи древних славян (неопр.). Библиокрай. Тергыме кече: 23 ага 2024.

Литератур

Костурова-Парашкевова Мария. О возможности существования славянского единства в настоящем времени // Вестник Кемеровского государственного университета культуры и искусств. — 2013. — С. 38—43.
Кучмаева И.К. Единение славян как консолидирующий фактор в борьбе против османского ига (к 135-летию освобождения Болгарии) // Культурное наследие России. — 2013. — С. 55—59.
Яштылова Я.В. Религиозные и культурные традиции славянского народа // Вестник науки. — 2022. — С. 366—370.
Жих М.И. Начальные этапы истории славян // Исторический формат. — 2020. — С. 8—28.

Кылвер-влак

[:0-1] ¹ ² День дружбы и единения славян (неопр.). РИА (25 пеледыш 2023). Тергыме кече: 23 ага 2024.

[2] День дружбы и единения славян (неопр.). Патриоты Великого Отечества. Тергыме кече: 23 ага 2024.

[:1-3] ¹ ² ³ День дружбы и единения славян: история и традиции праздника (неопр.). Международная общественная организация "Всемирный Русский Народный Собор". Тергыме кече: 23 ага 2024.

[:2-4] ¹ ² День дружбы и единения славян (неопр.). Владимирская областная научная библиотека. Тергыме кече: 23 ага 2024.

[5] 25 июня — День дружбы и единения славян (неопр.). rosuchebnik.ru. Российский учебник. Тергыме кече: 23 ага 2024.

[6] 25 июня — День дружбы и единения славян: история и традиции (неопр.). Известия iz.ru (24 пеледыш 2023). Тергыме кече: 23 ага 2024.

[7] День единения и дружбы славян и печальное настоящее славянского мира (неопр.). Военное обозрение (25 пеледыш 2019). Тергыме кече: 23 ага 2024.

[8] Международный фестиваль "Славянское единство" открывается в Брянской области (неопр.). Интернет-портал СНГ. Тергыме кече: 23 ага 2024.

[9] Международный фестиваль «Славянское единство — 2023» прошёл в Гомеле (неопр.). Гомельская областная филармония (23 ага 2024).

[10] День дружбы и единения славян (неопр.). Барышевский культурный центр "Радуга". Тергыме кече: 23 ага 2024.

[11] Традиции, обычаи древних славян (неопр.). Библиокрай. Тергыме кече: 23 ага 2024.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]