Кинологын кечыже
| Кинологын кечыже | |
|---|---|
 | |
| Тӱрлылык | Официалдыме |
| Ыҥ | пашалан да профессийыште чапым нӧлтымылан тауштымаш |
| Кече | 21 пеледыш |
| Пайремлымаш | 2004 ий гыч палемдалтеш, 1909 ий 21 июньышто Российыште икымше полиций пий питомникым почмо дене кылдалтын |
Кинологын кечыже (Россий МВД кинолог подразделений-влакын кечышт) — ий еда 21 июньышто кинолог-влакын палемдыме професионал пайремышт. Российыште 1909 ий 21 июньышто икымше полиций пий питомникым почмо дене кылдалтын. 2004 ий гыч палемдалтеш.
Тиде пайрем чумыр кугыжаныш документлаште ончыкталтын огыл гынат, ведомстве-влакын приказлаштышт, кудышт кинолог подразделенийым кучат, ушештаралтеш. Пайремыш ий еда гражданский тӧнеж-влакат ушнат.
Историй
Российыште служышо полиций пийым ашныме питомник, кудын пелен дрессировщик-влакын школыштым ыштыме, 1909 ий 21 июньышто Санкт-Петербургышто полицийын кычалше пӧлкажым вуйлатыше Владимир Лебедевын темлымыж почеш Черная речка илемыште почылтын.
Пий-влакым служымо пашаш ушымо шонымашым Лебедев Бельгий гыч конден, туштыжо полиций пий вӱташте лийын улмаш. Европышто тиде жаплан пий-влакым ынде икмыняр лучко ий санитар службыш, почтыш, кыл да полиций пашаш ушеныт.
Питомник ден полицейский кинолог-влакын школышт икымше кум ийыште Санкт-Петербургышто 300 дрессировщик да 400 утла кычалше пийым туныктен луктын[1]. Тиде школын эн кумдан палыме тунем лекшыжлан Москошто служышо доберман-пинчер Треф пий шотлалтеш, тудо тӱжемат пеле утла преступленийым почаш полшен.
1912 ийыште Измайловысо гвардий полкышто сарзе-пасу пий-влакым куштышо икымше питомникым почмо, тушто нуным кыл да разведке пашаште служияш ямдыленыт[2].
1912 ий декабрьлан пий-влак Российын 50 утла губернийысе полицийыште служитленыт, а 1915 ийлан нуно элысе кычалше полицийын эн ӱшанле атрибутышт лийыныт. Чонан-влакым кучылтмаш ятырлан кумдаҥын: нуно осал пашам ыштыше еҥым кученыт, патруль лийыныт, эрыкдыме-влакым ороленыт, пудештарыме настам кычалыныт, оласе полатлаште «караул» лийыныт[1].
Революций деч вара, 1920 ийыште, Элгӧргӧ паша шотышто Калык комиссариат (НКВД) уголовный розыскыште пашам ышташ, кинолог пашаеҥым да кычалше пийым ямдылыше питомник-школлам почедаш тӱҥалын. Тыгаяк подразделений-влакым чекым аралыше войскаште, корно кыл наркоматыште, сарзе оролымаште почыныт.
Кинолог специалист-влак Кугу Ачамланде сарын икымше кечыж гычак пий-влак дене пырля фронтышто служитлаш тӱҥалыныт. Тунемше чонан-влак сусыргышо-влакым кычал муын утареныт, фашист танк-влакым пудештарылыныт, миным кычалыныт, связист ден разведчик-влаклан полшеныт, тылым ороленыт, шпион ден диверсант-влакым поктылыныт, грузым шупшыктеныт[3].
2004 ий 18 июнь Россий элгӧргӧ паша Министерствын кӱштыкшӧ дене Российыште икымше полицейский пий-влакын питомникыштым негызлыме кече ведомствын Кинологий подразделенийжын кечыже семын официальнын пеҥгыдемдалтын[4].
МЧС-ын кинолог кечыже
Моло кинологий подразделений-влак дене таҥастарымаште МЧС-ыште Кинологын кечыже ик кечылан ондакрак — 20 июньышто палемдалтеш. Пайрем тыгак Россий кинологий службо кече лӱм дене палыме. 1996 ийыште МЧС-ын икымше кинологий отрядшым ыштыме кече лӱмеш палемдыме[5].
Йӱла
Моло профессийысе кинолог-влакат пайремым шкеныштынлан шотлаш тӱҥалыныт. Тудо кинологий подразделений улман ведомствылаште палемдалтеш. Тиде полиций, МЧС, сарзе-влак, Росгвардий, Федерал таможньо службо да ФСИН[4][6][7].
Кинологын кечыж лӱмеш специалист-влак коклаште да нунын туныктымо пий-влак коклаште таҥасымаш эртаралтеш. Ойыртемалтше пашаеҥ-влакым грамот да медаль дене суапландарат, нунылан тауштымо серышым кучыктат, чаплӱмым да паша кумдыкым нӧлтат. Чонан-влакым тамле кочкыш дене кумылаҥдат[8].
Тӱнямбал да Российысе кинолог федераций-влак, олаласе пийым кучышо мер ушем ден самырык кинолог клуб-влак тыгак пайремлан келшыше ончерым, таҥасымаш-влакым эртарат.
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ 1 2 21 июня отмечается День кинологических подразделений МВД России. Военное обозрение (21 пеледыш 2017). Тергыме кече: 16 ага 2024.
- ↑ День кинолога в 2024 году: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Тергыме кече: 16 ага 2024.
- ↑ День кинологических подразделений МВД России. РИА Новости (1 ӱярня 2020).
- ↑ 1 2 День кинологических подразделений МВД России. Официальный сайт Министерства внутренних дел Российской Федерации. Тергыме кече: 16 ага 2024.
- ↑ 20 июня – День образования кинологической службы МЧС России. МЧС России (20 пеледыш 2018).
- ↑ День кинолога. Федеральная служба войск национальной гвардии Российской Федерации. Тергыме кече: 16 ага 2024.
- ↑ 21 июня - Всемирный день кинoлога. МЧС России. Тергыме кече: 16 ага 2024.
- ↑ 21 июня — День кинолога: история, традиции и поздравления с праздником. Известия (20 пеледыш 2023). Тергыме кече: 16 ага 2024.
Литератур
Кинологическая тематика в специализированной прессе: автореферат дис. на соиск. уч. степ. кандидата филологических наук: специальность / Кубышко Ольга Владимировна; [Место защиты: Юж. федер. ун-т]. — Ростов-на-Дону, 2018. −23 с.; 21.- Библиогр.: с.22-23 (5 назв.).- Административный вестник: ежемесячный журнал: орган Народного комиссариата внутренних дел. - Москва : "Заготохоз" милиции Республики, 1922-1930, стр. 41-43
- Звягинцева К.М. Использование служебных собак во время Великой Отечественной войны // Вестник науки. — 2022. — № 12 (57).