ООН миротворец-влакын кечышт
| ООН миротворец-влакын кечышт | |
|---|---|
 | |
| Ышталтын | 1948 ий 29 майыште Палестиныште тӱҥалше ООН-ын (ОНВУП) икымше аралыме миссийжым шарнымаш лӱмеш |
| Ыштыше | ООН-ын Генеральный Ассамблейже (A/RES/57/129 резолюций) |
| Кече | 29 ага |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
ООН миротворец-влакын кечышт ( ООН-ын моло официал йылмыла дене: англ. International Day of United Nations Peacekeepers, араб. اليوم الدولي لحفظة السلام, исп. Día Internacional del Personal de la Paz de las Naciones Unidas, кит. 联合国维持和平人员国际日, фр. Journée internationale des Casques bleus des Nations unies ) — 2003 ий гыч ий еда 29 майыште пайремлалтеш.
Тиде кечын 1948 ийыште ООН-ын тынысым аралыме икымше миссийже шочын, «Ушнышо Калык-влак Организацийын сӧрасыме келшыкым кузе шуктымым эскерыме орган» маналтын, але ОНВУП, Палестиныште операцийын тӱҥалтышыже.
Тиде Тӱнямбал кечым ООН-ын Генеральный Ассамблейже 2002 ийыште A/RES/57/129 резолюций дене пеҥгыдемден. Тиде кечым пеҥгыдемдыме нерген ой ООН-ын «Тыныслыкым кучымо операций шотышто лӱмын чумырымо комитетын» докладыштыже темлымаш семын йоҥген (A/56/863 резолюций[1]). Комитет кышкарыш шӱдӧ утла эл пурен. A/RES/57/1297 резолюцийыште Генеральный Ассамблей кугыжаныш-влаклан темлен: ООН-ысо кугыжаныш-шамыч, виктер деч ӧрдыжсӧ организаций да посна граждан-влак тиде кечын, ООН-ын тынысым аралыме операцийлаштыже колышо-влакым шарнен, ты пашам ондак да тачат шуктен шогышо-влаклан пагалымашым ончыктышт.
Резолюцийыште палемдыме: ООН-ын тыныслыкым аралыме шотышто Сарзе вийже 1988 ийыште Нобелевский премий дене палемдалтын.
Тиде кечын ОНН-ын рӱдӧ тӧнежлаштыже Нью-Йоркышто Генеральный секретарь ООН-ын флагше пелен порысым шуктышо да колышо тыныскучышо-влак лӱмеш пеледышшӱдышым пыштыме йӱлам шукта. Тылеч посна, тиде кечын эртыше идалыкыште порысым шуктымо годым колышо-влакым Даг Хаммаршельд медаль дене суапландарыме пайремлын эрта.
Миротворец-влакын тӱнямбал кечышт вашеш ООН-ын Генеральный секретарьжын колтымо серышыжым эреак савыктат.2006 ийысе серышыште, мутлан, тыге каласыме: 2005 ийыште Ушнышо Наций-влак Организацийын тыныскучышыжо-влак ондаксе лу ийласе идалык-влак дене таҥастарымаште шукырак коленыт: виешлымылан, черлан да эҥгек лиймылан кӧра 46 эл гыч 124 тыныскучышо колен. 2006 ий тӱҥалтыште служымо порысым шуктымо годым эше 32 еҥ колен, тышкак 8 гватемал салтак-влак пурат, нуно Конго Демократ Республикын тыматлыдыме эрвел кундемыштыже тынысым кучымо пашам шуктымо годым коленыт. Тылеч посна, тыныскучышо-влакын азапыш логалме чотышт кенета кугемын да умбакыжат кушкеш. Таче Департамент тынысым кучымо шотышто 18 операцийым вуйлата, тыште 72 000 сарзе ден 15 000 граждан-влак тыршат да, тыгеракын, Ушнышо Калык-влакын Организацийже тӱняште вашшогымаш деч варасе лыпланыме пашам тӧрлымаште шуко шӧрынан эн кугу организацийлан шотлалтеш.
Колышо миротворец-влакым пагалыме шот дене ООН-ын Генеральный секретарьже лӱмын суапландарыше тамгам — Даг Хаммаршельд медальым луктын (Даг Хаммаршельд — ООН-ын колышо Генерал секретарьже).
Тыныскучышо-влакын ий еда ямдылыме темышт
- 2021 ий — «Пеҥгыде тынысыш корно: тыныс да лӱдыкшыдымылык верч рвезе-влакын куатыштым кучылтмаш»
- 2020 ий — «Ӱдырамаш-влак тынысым кучымо операцийлаште: тынысыш — сравоч»
- 2019 ий — «Граждан калыкым аралымаш — тынысым аралымаш»
- 2018 ий — «Тынысым аралымаште 70 ий»
- 2017 ий — «Пӱтынь тӱняште тынысым инвестироватлаш»
- 2016 ий — «Талешкына-влакым чеслена»
- 2015 ий — ООН-лан — 70 ий да тудын тыныскучымыжо: эртыше, кызытсе да ончыкылык».
- 2014 ий — «Ончыкылык вий» — тыныскучымо пашам уэмдымаш да у технологийым кучылтмаш.
- 2013 ий — «У азаплан тунеммаш» — тӱнямбал тыныслык да лӱдыкшыдымылык сферыште писын вашталтше йодышым шымлымаш.
- 2012 ий — «Глобал вашкыл» — мемнан пашан кажне ошкылыштыжо партнёр вашкылын тӱрлӧ йӧнжылан тӱткыш.
- 2011 ий — «Тӧртык. Шот-радам. Тыныс» — тыныслык пашалан да правовой институт-влакын пашаштлан тӱткыш.
- 2010 ий — «Гаити чытен лектеш» (Ayiti Kanpe) — Гаитыште мланде чытырналтме годым ООН-ын 102 пашаеҥже, тышечын 97 тыныскучышын колымыжым шарныме кече.
- 2009 ий — «Ӱдырамаш-тыныскучышо-влак: правам да йӧным кумдаҥдымаш»
- 2008 ий — «ООН-ын тынысым кучымо шотышто операцийжылан 60 ий».
- 2007 ий — «Патырлык тыныс верч».
Миротворец-влакын калыкле кечышт
Украине
2013 ий 21 майыште Кӱшыл Рада «Украинысе тыныскучышо-влакын кечыштым палемдыме нерген» 292-VII №-ан пунчалым луктын[2]. Пунчал кӱшта, 15 июльышто, тыныс верч тыршыше да тӱрлӧ контингент кышкарыште шогышо, шке порысым тӱрыс шуктышо тынысъеҥ-влакым шарнен илаш манын, Украин тыныскучышо-влакын кечыштым кугыжаныш кӱкшытыштӧ палемдаш.
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ Резолюция ООН №A/56/863. Тергыме кече: 20 вӱдшор 2017. Архивлыме 21 вӱдшор 2017 ий.
- ↑ "Про установление Дня украинских миротворцев" Архивысе копий 21 вӱдшор 2017 гыч (укр.)