Михеев, Иван Степанович

Иван Степанович Михеев
Иван Степанович Михеев
Шочмо кече	19 пеледыш [1 сӱрем] 1876 ий
Шочмо вер	Ошторма-Юмья села, Кукморский район, Татарстан Республик
Колымо кече	11 идым 1937 ий
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марийская АССР, РСФСР, СССР
Гражданстве	Россий империй → СССР
Паша сомыл	писатель, педагог, методист
Произведений йылме	одо, руш

Ива́н Степа́нович Михе́ев 19 сӱрем 1876, Ошторма Юмья^[d], Старо-Юмьинская волость^[d], Мамадышский уезд^[d], Озаҥ губерний, Россий империй — 17 идым 1937, Йошкар-Ола, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР^[d], СССР — руш да одо писатель, драматург да педагог, школышто одо да руш йылме дене методист.

Илыш корно

1876 ий 19 пеледыш (1 сӱрем) тылзын Озаҥ губернийын Мамадыш уездысе Ошторма-Юмья ялеш шочын.

1895 ийыште Озаҥысе инородческий туныктышо семинарийым тунем пытарен. Семинарий деч вара, Карлыганыште Рӱдӧ вотской школышто туныктышын полышкалышыжлан тыршен. 1896 ий гыч — Озаҥысе туныктышо семинарий пелен образцовый тӱҥалтыш одо училищын туныктышыжо. 1913 ийыште тиде семинарийыште тунемше-влакын волненийышкышт ушнымылан кӧра училищым коден каяшыже логалын, 1917 ий марте Озаҥыште тунемме-методике литературым ямдылыме да савыктыш паша дене заниматлен^[1]. 1918—1924 ийлаште Озаҥыште Наркомнац пелен одо издательствыште пашам ыштен.

1924—1929 ийлаште Озаҥысе эрвел-педагогике институтын рабфакыштыже туныктен, 1929 ий гыч — Кокла Азийысе тунемме верлаште Ходжент, Сталинабад, Самарканд олалаште; 1936 ий гыч — Марий кугыжаныш педагогике институтышто руш йылме да методика кафедрыште^[1].

1937 ийыште Наркомпросым тунемме программе-влакым критиклымыжлан Михеевым тунемме программе ден планым пудыртымаште, совет ваштареш пашам ыштымаште титакленыт, «калык тушманлан» шотленыт да тудо ийынак лӱен пуштыныт. Колымыж деч вара реабилитироватленыт^[1].

Тунемме-методике паша

И. С. Михеев XX курым тӱҥалтыште руш огыл калык-влакым шочмо да руш йылме дене грамотлан туныктымо системым темлен. Курсым тунеммым тунемше-влакын шочмо йылмышт дене тӱҥалын, нунын элементарный школ навыкым налмеке, «кутырымо урок-влак» жапыште руш йылмылан туныкташ куснен. Руш йылмылан туныктымаште тӱҥлан «элементарный синтаксисым» шыҥдарымым, эн ончычак илыше кутырымо да устный ден письменный упражнений практике гыч шотлен. Шке туныктымо йӧнжым Михеев «тичмаш предложений-влакын методшо» манын лӱмден.

Руш йылме дене учебник-влак серийым ыштен: «Наглядный букварь да первый книга…» (1903), лудшаш книга-влак, сӱрет почеш сочинений да ойлымаш упражнений-влак сборник, грамматический упражнений-влак (2 ужашан), наглядный арифметический задачник, одо букварь, икымше лудшаш книга (1907). «Кутырымо урок-влакым» вӱдаш да лудшаш книга-влаклан руководствым ямдылен

Тӱҥ пашаже-влак

Грамматические упражнения в начальной школе. 3-е изд. — Казань, 1905. Ч. II.
Наглядный русский Букварь и Первая книга для чтения и практических упражнений в русском языке для инородцев. — Казань, 1906.
Вторая книга для чтения и практических упражнений в русском языке для инородцев. — Казань, 1906; Изд. 2-е. — Казань, 1908.
Первая книга для чтения на вотском языке. — Казань, 1907.
Руководство к ведению разговорных уроков по русскому языку в инородческих школах. — Казань, 1910.
Русская грамматика: Элементарный курс. — Казань, 1914.
Лыдӟон книга. — Казань: Вотский изд. подотдел, 1921. 117 с.
Основные правила русской грамматики для нацмен. — Казань, 1926; Изд-е 2-е. — Казань, 1928.
Методика преподавания русской грамматики в школах нацмен. — Казань, 1929.

Моло произведений-влак

Три года диавола возил

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ Христолюбова Л. С.. Михеев Иван Степанович // Учёные — удмурты : Биобиблиографический справочник / рецензенты В. Н. Савельев, В. К. Кельмаков и др. — Ижевск : Удмуртия, 1997. — С. 208—210. — 860 с. — 1200 экз. — ISBN 5-7659-0645-1.

Литератур

Михеев Иван Степанович|http://www.otrok.ru/teach/enc/txt/13/page86.html%7CА. Ш. Асадуллин, 3. В. Суворова.|1}}
Педагогический энциклопедический словарь / гл. ред. Бим-Бад Б. М.. — М., 2002. — С. 382—383
Литературы народов России: XX в.: словарь / Н. С. Надъярных. — М.: Наука, 2005. — 365 с. — ISBN 5-02-010208-3.
Апакаев П. А. Михеев Иван Степанович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 285. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

Михеев Иван Степанович (руш.). Удмуртская литература и фольклор. Тергыме кече: 9 ага 2014. Архивировано из оригинала 12 ага 2014 ий.
Михеев Иван Степанович (руш.). Научно-исследовательский институт национального образования Удмуртской Республики. Тергыме кече: 14 вӱдшор 2019.

[УУ-1] ¹ ² ³ Христолюбова Л. С.. Михеев Иван Степанович // Учёные — удмурты : Биобиблиографический справочник / рецензенты В. Н. Савельев, В. К. Кельмаков и др. — Ижевск : Удмуртия, 1997. — С. 208—210. — 860 с. — 1200 экз. — ISBN 5-7659-0645-1.

[1]