Илалше-влакын тӱнямбал кечышт

Илалше-влакын тӱнямбал кечышт
Илалше-влакын тӱнямбал кечышт
Официал	англ. International Day of Older Persons
Тыгак	мар. Шоҥго-влакын тӱнямбал кечышт, Шоҥгыеҥ-влакын тӱнямбал кечышт
Ыҥ	Кугажаныш ден мер организаций-шамычын тӱткышыштым илалше-влакын праваштым аралыме проблемылан ойырымаш, тыгак граждан-влакын ты категорийыштлан пагалымашым ончыктымаш.
Ышталтын	1990 ий 14 декабрьыште (A/RES/45/106 №-ан резолюций)
Ыштыше	ООН-ын Генеральный Ассамблейже
Палемдат	Тӱнямбал пайрем
Кече	1 шыжа
Кылдалтын	Илалше еҥ-влак дене
	РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Илалше-влакын тӱнямбал кечышт (Шоҥго-влакын тӱнямбал кечышт, Шоҥгыеҥ-влакын тӱнямбал кечышт) ( ООН-ын моло официал йылмыла дене: англ. International Day of Older Persons, араб. اليوم الدولي للمسنين, ‎исп. Día Internacional de las Personas de Edad, кит. 国际老年人日, фр. Journée internationale pour les personnes âgées ) — 1991 ий гыч 1 октябрьыште палемдалтеш. ООН-ын Генеральный Ассамблейже 45-ше сессийыштыже (1990 ий 14 декабрьысе A/RES/45/106 №-ан резолюций) Шоҥго-влакын тӱнямбал кечышт ман увертарен. Умбакыже ООН-ын рушла кагазлаштыже Илалше еҥ-влакын тӱнямбал кечышт лӱм сералтын.

Резолюцийыште ООН-ын шоҥгемме проблеме шотышто Целевой фондыш надыр оксам иземдыме, тӱнясе калыкын писын шоҥгеммыже нерген каласыме, тунамак вияҥме корнышто шоҥгыеҥ-влакын кугу полышышт лийын кертме нерген шарныктыме.

Генерал Ассамблей правительстве ден правительственный огыл организаций-влакым Шоҥгемме шотышто целевой фондыш окса надырым колташ ӱжын.

1 октябрьыште илалше еҥ-влакын праваштым аралыше тӱрлӧ ассоциаций-влак нунын правашт нерген да мер илышыште кӱлешлыкыштым палемдашлан тӱрлӧ фестивальым, конференцийым, конгрессым эртарат. Мер организаций ден фонд-влак тиде кечын поро кумылым лукшо тӱрлӧ суапле пашам шуктат.

Илалше-влакын тӱнямбал кечын ий еда темыже-влак

2024 — «Сай шоҥгеммаш: уло тӱняште илалше еҥ-влакым ончымо да нунылан полышым пуымо системым пеҥгыдемдымын кӱлешлыкше»
2023 — «Илалше еҥ-влак шотышто айдемын праваже шотышто Всеобщий декларацийын сӧрымыжым шуктымаш: чыла тукымлан»;
2022 — «Вашталтше тӱняште илалше-влакын пеҥгыдылыкышт»
2021 — «Чыла ийготлан — цифр иктӧрлык»
2020 — «Вашталта мо пандемий шоҥгылыкым?»
2019 — «Ийгот тӧрлык деке корно»
2018 — «Айдемын праважым кугун аралыше-влакым шарналтена»
2017 — «Ончыкылыкыш: илалше еҥын усталыкшым, надыржым шотыш налмаш»
2016 — «Илалше еҥ-влак шотышто дискриминаций нерген»
2015 — «Илалше еҥ-влаклан ола-влакын пеҥгыдылыкше да почылтмыжо»
2014 — «Нигӧм шеҥгелан кодаш огыл»
2013 — «Ончыкылык нерген шонымаш, илалше-влак мо нерген кутырат»
2012 — «Кугу ийгот: ончыкылыкым чоҥымаш»
2011 — «Мадрид +10: глобал кӱкшытыштӧ шоҥгемме нерген йодышым кумдаҥдымаш»
2010 — «Илалше еҥ-влак да тӱжемийысе вияҥмаш»
2009 — «Чыла ийготан еҥ-влаклан мер илыш»
2008 — «Илалше еҥ-влакын правашт»
2007 — «Шоҥгеммаш дене кылдалтше проблемым тӧрлымаш да илышыш пуртымаш»
2006 — «Илалше еҥ-влакын илыш сайлыкыштым нӧлтымаш: Ушемысе калык-влакын глобал стратегийыштым шукташ йӧным ыштымаш»
2005 — «У тӱжемийыште шоҥгемын проблемыже-влак: нужналык, шоҥго ӱдырамаш да ончык вияҥмаш»
2004 — «Шоҥго-влак мер илышыште, тукым кыл»
2003 — «Шоҥгылыкын проблемыж дене палдарымаш: Мадрид тӱнямбал план ден шоҥгемме проблеме шотышто вияҥме нерген Тӱжемий Деклараций кокласе кылым пеҥгыдемдаш»
2002 — «Шоҥгылык йодышым тӧрлымаш: таче мом ышташ лиеш?»

Россий

1992 ийыште Российыште «Илалше еҥ-влакын проблемышт нерген» Кӱшыл Совет президиумын лӱмын ыштыме пунчалже лектын, тыште ООН-ын темлымыж почеш 1 октябрым Илалше-влакын тӱнямбал кечышт семын увертарыме. Тиде пунчалыште Правительствылан Илалше еҥ-влакын тӱнямбал кечыштлан лӱмын мероприятийым эртараш темлыме, тидым виктарен шогаш лӱмын комиссийым чумыраш каласыме.

Умылымаш

1 октябрьым Кугу ийготан-влакын тӱнямбал кечышт семынат палемдаш темлыше-влак улыт. Тыге нуно шоҥгылык йодышым медицине проблеме гоч, эн ондак биомедицине йӧн дене тӧрлаш ӱжыт^[1]^[2]^[3]^[4]^[5]^[6].

Палемдымаш

↑ October 1st is International Longevity Day (неопр.). Fight Aging! (1 шыжа 2013). Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 16 ага 2021 ий.
↑ Ilia Stambler. Celebrations of the International Longevity Day around the World (неопр.). IEET (29 шыжа 2013). Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 12 ага 2021 ий.
↑ International Longevity Day (неопр.). Huntington University (17 идым 2015). Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 16 ага 2021 ий.
↑ Stambler, Ilia; Milova, Elena (2019-05-08). Gu, Danan; Dupre, Matthew E., eds. “Longevity Activism”. Encyclopedia of Gerontology and Population Aging. DOI:10.1007/978-3-319-69892-2_395-1. Архивировано из оригинала 2021-05-12. Дата обращения 2021-05-16. Используется устаревший параметр |deadlink= (справка)
↑ ILA announces the call for the Longevity Activism Prize (неопр.). LongeCity (3 сорла 2020). Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 12 ага 2021 ий.
↑ José Luis Cordeiro. Día Internacional de la Longevidad (исп.). El Universal (3 шыжа 2020). — [Международный день долголетия]. Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 12 ага 2021 ий.

Кылвер-влак

[1] October 1st is International Longevity Day (неопр.). Fight Aging! (1 шыжа 2013). Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 16 ага 2021 ий.

[2] Ilia Stambler. Celebrations of the International Longevity Day around the World (неопр.). IEET (29 шыжа 2013). Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 12 ага 2021 ий.

[3] International Longevity Day (неопр.). Huntington University (17 идым 2015). Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 16 ага 2021 ий.

[4] Stambler, Ilia; Milova, Elena (2019-05-08). Gu, Danan; Dupre, Matthew E., eds. “Longevity Activism”. Encyclopedia of Gerontology and Population Aging. DOI:10.1007/978-3-319-69892-2_395-1. Архивировано из оригинала 2021-05-12. Дата обращения 2021-05-16. Используется устаревший параметр |deadlink= (справка)

[5] ILA announces the call for the Longevity Activism Prize (неопр.). LongeCity (3 сорла 2020). Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 12 ага 2021 ий.

[6] José Luis Cordeiro. Día Internacional de la Longevidad (исп.). El Universal (3 шыжа 2020). — [Международный день долголетия]. Тергыме кече: 16 ага 2021. Архивлыме 12 ага 2021 ий.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]