Дмитриев, Валентин Дмитриевич

Валентин Дмитриевич Дмитриев
Шочмо кече	1927 ий 27 кылме(1927-11-27)
Шочмо вер	РСФСР, Марий автоном область, Морко кундем, Чодырасола ял
Колымо кече	1990 ий 26 теле(1990-12-26) (63 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола ола
Гражданлык	СССР
Паша сомыл	серызе, почеламутчо, журналист, кусарыше
Награде да премий	Марий АССР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1977, 1987).

Валентин Дмитриевич Дмитриев (27 кылме 1927, Чодырасола, Морко кундем — 26 теле 1990, Йошкар-Ола, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — марий серызе, почеламутчо, журналист, кусарыше, СССР серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1975).

Илыш корныжо

Валентин Дмитриев 1927 ийын кылме тылзын 27-ше кечынже Марий автоном область Морко кундем Чодырасола ялеш служащийын ешыштыже шочын. 1945 ийыште Весшӱргӧ кыдалаш школым тунем пытарымеке, кум ий Ӱшӱттӱр шолым волтышо конторышто сатун сайлыкышым тергышылан (бракерлан) тыршен. 1948—1949 ийлаште Совет Армий радамыште служиен, пехото училищыште тунемын. Шочмо верышкыже пӧртылмеке, лудмо пӧртым вуйлатен, вара Н. К. Крупская лӱмеш МКПИ-н историй-филологий факультетышкыже тунемаш пурен. 1953 ий гыч журналист, сылнымутым возымо пашаште. «Молодой коммунист» да «Марий коммуна» республикысе газет-влакын, «Политическая агитация» да «Ончыко» журнал-влакын редакцийлаштышт тыршен.

Валентин Дмитриев 1950 ий гыч савыкталташ тӱҥалын. Тудын икымше почеламутшо-влак «Марий коммуна» да «Молодой коммунист» газет-влакын лаштыклаштыже ош тӱням ужыныт. «Тӱҥалтыш мут» сборникше 1959 ийыште лектын. Вара вес книга-влак лектыныт — «Ару чон дене» (1967), «Айдемылан ӱшанет гын» (1971). Поэтым айдемын чонын арулыкшо, тудын кӧргӧ тӱняже тургыжландареныт, тудо тынысым аклаш, но сар нерген шарнаш ӱжын.

Поэтын эн сай сылнымутшо — «Илыш корно» почеламут дене серыме повесть (1973). Тушто автор, фронтышто шинчажым йомдарыше, но шӱм-чонжо дене шинчанужшо салтакын неле пӱрымашыж нерген ойла.

Валентин Дмитриев — лу утла книган, нунын коклаштак прозо аршашынат авторжо. «Шӧртньӧ портсигар» (1979) сборникыш пуртымо ойлымашлаште серызе чонгӧргӧ-моторлык йодыш-влакым нӧлталеш.

Руш, украин, белорус, татар да чуваш поэт-влакын почеламутшыштым марлаҥден. Тудын произведенийже-влак руш, татар, коми, одо, мордва йылмылашке кусаралтыныт.

Валентин Дмитриев МАССР Кӱшыл Каҥаш Вуйверын Чаптаныкше-влак дене палемдалтын (1977, 1987). 1975 ий гыч СССР серызе-влак ушемын йыжъеҥже. Южо сылнымутшым Э. Лымбай, В. Элембаев шоялӱм дене савыктен. 1990 ийыште колен.

Тӱҥ произведенийже-влак

• Тӱҥалтыш мут : почеламут-вл. [Первое слово : стихи]. Йошкар- Ола, 1959. 52 с.
• Изи герой : поэма да почеламут-вл. [Маленький герой : поэма и стихи]. Йошкар-Ола, 1961. 32 с.
• Ару чон дене : почеламут сб. [От чистого сердца : стихи]. Йошкар- Ола, 1967. 80 с.
• Тылзысе ӱдыр : легенда // Ончыко. 1970. № 4. С. 33—35.
• Айдемылан ӱшанет гын : ойлымаш-вл. [Если веришь человеку : рассказы]. Йошкар-Ола, 1971. 80 с.
• Илыш корно : повесть [Путь жизни]. Йошкар-Ола, 1973. 88 с.
• Пайрем кумыл : почеламут-вл. [Праздничное настроение : стихи]. Йошкар-Ола, 1977. 128 с.
• Шӧртньӧ портсигар : ойлымаш-вл. [Золотой портсигар : рассказы]. Йошкар-Ола, 1979. 112 с.
• Родо-тукымем : почеламут-вл. [Моя родословная : стихи]. Йошкар-Ола, 1985. 88 с.
• Орлик : баллада // Эрвий. Йошкар-Ола, 1986. С. 56—58.
• Уныка ; Шонанпыл : почеламут-вл. // Пионер йӱк. 1986. № 4. С. 7.
• Кыша : почеламут-вл. [Следы : стихи]. Йошкар Ола, 1987. 112 с.

Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак

• Лунная девушка : легенда / пер. А.Сычева // Дружба. Йошкар- Ола, 1976. С. 208—214.
• Свет в окне : стихи и легенды. Йошкар-Ола, 1980. 68 с.
• Молодой агроном : стихи / пер. В.Матвеева // Волга. 1980. № 11. С. 7-8.
• В родном дому на сеновале… ; Обновленная земля ; Новоселье : стихи / пер. В.Матвеева// Между Волгой и Уралом. Чебоксары, 1980. С. 97-99.
• Трифоныч : рассказ / пер. М.Мухачева //Дружба. Йошкар-Ола, 1982. С. 71-76.
• Отчий порог: стихи /пер. М.Акчурина//Лит. Россия. 1983. 11 нояб.
• Стихи / пер. В. Матвеева, Н. Карташева // Соловьиный родник. Йошкар-Ола, 1984. С. 206—212.
• Стихи / пер. В. Матвеева//Дружба. Йошкар-Ола, 1986. С. 61—65.
• Возвратились крестьяне с полей…; Наша жизнь идет по кругу…; Нить жизни ; Пусть оценит наш народ : стихи / пер. В. Панова // Братство песенных сердец. Йошкар-Ола, 1990. С. 51—53.

Суаптар

• СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1975);
• Марий АССР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1977, 1987).

Палемдымаш

Литератур

• Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. — Йошкар-Ола, 2007. С. 107—108.
• Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 198—200.
• Букетов А. Поэзий — сылнылыкым кычалмаш // Марий коммуна. 1961. 11 нояб.
• Николаев С. Пиал — кунам мурет акан // Марий коммуна. 1971. 24 дек.
• Данилов Б. Морко памашын йогынжо // Марий коммуна. 1977. 26 нояб.
• Мурызо кумыл // Ончыко. 1977. № 5. С. 73.
• Казаков М. «Илыш корно» // Поэтын поянлыкше : статья, рецензий, шарнымаш. Йошкар-Ола, 1984. С. 66—72.
• Якимов М. Эшеат чулым лий // Марий коммуна. 1987. 28 нояб.
• Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справ. Йошкар-Ола, 1988. С. 71-73.
• Поэт Валентин Дмитриев : фотоаршаш // Ончыко. 1997. № 1 1. С. 81-85.
• Анисимов Э. Чодырасолаште шочын поэт // Марий Эл. 1997.27 нояб.
• Иванов И. Сылнымутшым вияҥден толын // Ончыко. 2007. № 11 С. 83-91. ^
• МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 107.