Александров, Валерий Сергеевич
| Валерий Сергеевич Александров | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 1951 ий 10 шорыкйол |
| Шочмо вер | РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Токтамыж ял |
| Колымо кече | 2005 ий |
| Колымо вер | |
| Гражданлык |
 СССР Россий |
| Паша сомыл | серызе |
Валерий Сергеевич Александров (10 шорыкйол 1951, Токтамыж, Марий Автоном Совет Социализм Республик — 2005, Токтамыж, Марий Эл Республик) — марий серызе[1].
Илыш корныжо
Валерий Александров 1951 ийын шорыкйол тылзын 10-шо кечынже Марий АССР Шернур кундем Токтамыж ялеш кресаньык ешеш шочын. Кыдалаш школым Шернур посёлкышто тунем лектын. 1969—1971 ийлаште Совет Армий радамыште служиен. Ик ий наре Йошкар-Оласе инструмент заводышто шлифовщиклан пашам ыштен. 1972 ийыште почылтшо МарКУ-ш тунемаш пурен. 1977 ийыште кугыжаныш университетысе историй-филологий факультетын марий йылме да сылнымут пӧлкажым тунем лектын, тидын деч вара самырык специалистым «Марий коммуна» газет редакцийыш пашаш налыныт. Кужу жап тиде газетын муткучышо секретарьже лийын[1].
Валерий Александров сылнымут деке школыштак кумылаҥын. Творчествылан кугурак верым Марий кугыжаныш университетыште тунеммыж годым ойыраш тӱҥалын, тушто тудо «Ончыко» журналын тӱҥ редакторжо, поэт Семён Николаевын вуйлатыме сылнымут кружокыш коштын. Тиде ийлаштак чӱчкыдынрак тудын ойлымашыже-влак республикысе савыктышлаште лектеденыт. 1974 ий гыч республикысе Писатель-влак ушемын эртарыме «Сылнымут шыже» семинар-каҥашлаштыже лиймаш мастарлыкым вияҥдымаште кугу полыш лийын. Тудын произведенийже-влак «Ончыко» журналын лаштыклаштыже, а варарак «Дружба» альманахыште рушлаш кусарен савыкталтыт. «Марий коммуна» газетыште шуко савыкталтын, южо ойлымашыжым радио фондыш возымо. Коллегыже-влакын у произведенийыштлан рецензий-влакым возен савыктен[1].
1985 ийыште Марий книга савыктышыште «Шурнывече» тӱшкан погымо прозо сборник лектын, тушко Валерий Александровын пытартыш ийлаште возымо эн сай ойлымашыже-влак пуреныт. «Шыжымат куку мура» шке прозо книгажым тудо 2000 ийыште луктын[1].
Прозыжо сюжетын пӱсӧ улмыж дене, тыглай калык йылме, образ-влакым келгын почмо дене ойыртемалтеш. Тудын утларак сылнымутшо ял илышлан, мландын тыглай пашаеҥже-влаклан пӧлеклалтын. Пытартыш ийлаште прозаик, редакций пашам коден, шке шочмо верышкыже пӧртылын[1].
Южо очерк ден ойлымашыжым Валерий Александров шке ял лӱмжӧ гыч ыштыме шоялӱм дене палемден — В. Токтамыж[1].
Валерий Александров 2005 ийыште колен[1].
Тӱҥ произведенийже-влак
- Кандывуй пеледышын мурыжо : ойлымаш-вл. // Шурнывече : повесть ден ойлымаш-вл. Йошкар-Ола, 1985. С. 67—106.
- Шыргыжал, ӱдыр шинчан Лаж! ; Салтакын семже : ойлымаш-вл. // Марий Эл. 1999. 26 июнь.
- Шыжымат куку мура : ойлымаш-вл. [И осенью поет кукушка : рассказы]. Йошкар-Ола, 2000. 104 с.
- Товарзе : повесть // Марий Эл. 2000. 1—3 февр.
- Шочмо кече : ойлымаш// Марий Эл. 2001. 10 янв.
Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак
- «Новый художественный…» : рассказ / пер. А.Спиридонова // Дружба. Йошкар-Ола, 1983. С. 181—186.
- Звёздочка : рассказ / пер. А.Спиридонова //Дружба. Йошкар-Ола, 1984. С. 134—138.
- Пора бабьего лета : рассказ / пер. А.Спиридонова //Дружба. Хрустальный ключ. Йошкар-Ола, 1990. С. 33—38.
Палемдымаш
Литератур
- Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 45-46.
- Краткая биогр. справка // Шурнывече : повесть ден ойлымаш-вл. Йошкар-Ола, 1985. С. 66.
- Анисимов Э. Шыжым могай куку мура? // Марий Эл. 2001. 3 авг.