Аверченко, Михаил Константинович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Михаил Константинович Аверченко
Аверченко Михаил Константинович.jpg
Шочмо кече 26 пургыж 1938(1938-02-26)
Шочмо вер
Колымо кече 7 сорла 2001(2001-08-07) (63 ий)
Колымо вер
Гражданстве  СССР →  Россий
Профессий солист-вокалист
Усталык жап 1968—2001
Театр Эрик Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театр, Республикысе курчак театр, Воронеж кундемысе филармоний, Тула кундемысе филармоний
Суаптар Марий Эл Республикын калык артистше (1997)
Марий АССР-ын сулло артистше (1982)

Михаи́л Константи́нович Авéрченко (26 пургыж 1938, Лудза район[d] — 7 сорла 2001, Йошкар-Ола) — совет да российысе опер мурызо, тенор-баритон, театр актёр. Э. Сапаев лӱмеш марий опер да балет театрын солистше (1968—1974, 1992—2001), Республикысе курчак театрын актёржо (1989—1992).Марий Эл Республикын калык артистше (1997). Марий АССР-ын сулло артистше (1982).

Илыш корныжо

1938 ий 26 февральыште кызытсе Латвийын Лудза районысо Боровые ялысе батрак ешеш шочын. Вара ешыж дене Вецслабад посёлкыш илаш куснен. Ачажым, Константин Стесис-Аверченком, 1944 ийыште фашист-влак партизан-шамыч дене кылыште лиймыжлан лӱен пуштыныт, а аважым, Аполония Кристаповнам, Германийыш ӧкым пашаш поктен колтеныт. 6 ияшыж гыч — Саласпилс концлагерьын (Рига воктене) узникше. Варажым тудын кочо йоча пагытше «Помни имя своё» (1975) совет-поляк фильмын сюжетше лийын[1][2][3][4].

Совет войска-влакын утарымышт деч вара концлагерьысе моло йоча-влак дене пырля Ригысе йоча пӧртыш логалын, тушеч тудын ачажын изаже шке шуко шочшан ешышкыже налын. Варажым немыч плен гыч аваже пӧртылын, тудо эргыжым шкеж деке налын[1][2].

Вецслабод шымияш школым тунем пытарымеке, Лудзасе ремесленный училищыш тунемаш пурен, вара Даугавпилсысе кӱртньыгорно училищыште тунемын. Вагон ачалыше слесарь пашалан тунемын да Ригысе авиаремонт заводыш колталтын[1][2][5][6].

1968 ийыште Ленинградысе консерваторийым  (руш.) (мар. (вокал факультет) тунем лектын. Мариинский театрыш ӱжмашым налын, но марий артист А. Венедиктовын да дирижёр Г. Таныгинын каҥашышт почеш Йошкар-Олам ойырен налын, тушто тунам почылтшо Марий музык театрын солистше лийын[1][2][3][6][4].

1974—1976 ийлаште Воронеж кундемысе филармонийыште, вара Горькийысе академ драме театрыште тыршен. 1976 ий октябрьыште Марий музык-драме театрыш пӧртылын[1][2][6].

1985—1989 ийлаште — Тула кундемысе филармонийын солистше[1][2].

1989—1992 ийлаште — Республикысе курчак театрын актёржо[1][2][3][6].

1992—2001 ийлаште — Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын солистше[1][2][3][4][6].

2001 ий 7 августышто Йошкар-Оласе Сеҥымашын XXX идалыкше лӱмеш тӱвыра полатын сценыштыже мурымыж годым шӱм приступ дене колен[1][2][3][6][7].

Еш

Ешан лийын, ватыже — опер мурызо, Марий Элын сулло артисткыже З. А. Басова[3][6].

Театр паша

Ригысе заводышто пашам ыштымыж годымак шке семын мурышо-влак тӱшкаште усталыкшым ончыктен, «Дзинтарс» ВИА-ште мурен[3][4][6].

Театр да филармоний кышкарыште 30 ий утла пашам ыштен. Марий опер да балет театрыште оперыштат, опереттыштат 20 наре тӱрлӧ планан герой-влакын партийыштым мурен: Ленскийын, Мефистофельын, Риголеттын, Фигарон да молынат партийыштым, нунын коклаште марий калыкле репертуар гыч (Э. Сапаевын «Акпатыр» икымше марий оперыштыже Эвайын да Савин партийышт). Мурымыж годым опер персонажын ик, шканже гына келшен толшо койыш-шоктышыжлан тӱткышым ойырен, шке герой-влакшым кӧргӧ куатше дене пойдарен моштен, тидыже вара спектакль мучко тӱрлӧ шӧрын гыч почылтын. Солист семын шкешотан логар пышкеман лийын, тидлан кӧра тенор семын гына огыл, баритон семынат мурен, а шке йӱкшӧ лывыргылык да виян улмыж дене ойыртемалтын. Тиде мурымо ойыртемжылан кӧра, тудым «марий Карузо» маныныт[1][2][7]. Тудын ешыжын ик лишыл йолташыже Марий АССР-ын калык серызыже А. С. Крупняков лийын[3][6].

Театр да сем сымыктышым вияҥдымашке надыржылан 1982 ийыште «Марий АССР-ын сулло артистше», а 1997 ийыште «Марий Эл Республикын калык артистше» чаплӱм-влакым пуымо[1][2][3][6].

Репертуар

М. К. Аверченкон тӱҥ партий-влак списке[1][2][3][6]:

  • Эвай, Сави («Акпатыр» Э. Сапаев)
  • Роберт, Ибн-Хакиа («Иоланта» П. Чайковский)
  • Ленский, Трике («Евгений Онегин» П. Чайковский)
  • Грязной («Царская невеста» Н. Римский-Корсаков)
  • Фигаро («Севильский цирюльник» Дж. Россини)
  • Риголетто («Риголетто» Дж. Верди)
  • Скрапиа («Тоска» Дж. Пуччини)
  • Сильвио («Паяцы» Р. Леонкавалло)
  • Антон («Верка и алые паруса» М. Михайлов, М. Лившиц, Г. Портнов)
  • Пенежек («Марица» И. Кальман)
  • Дежурный («Летучая мышь» И. Штраус)
  • Альфред Дуллитл («Моя прекрасная леди» Ф. Лоу)
  • Пабло («Поцелуй Чаниты» Ю. Милютин)
  • Сомбреро («Любить воспрещается» А. Эшпай)

Чаплӱм ден суаптар-влак

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Мочаев, 2017, с. 12.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 207.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Марийский государственный академический театр оперы и балета им. Эрика Сапаева. operaballet.net. Тергыме кече: 27 кылме 2025.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Михаил Аверченко. Кино-Театр.Ру. Тергыме кече: 27 кылме 2025.
  5. ↑ Аверченко Михаил (руш.). Лудзенская городская главная библиотека. Тергыме кече: 27 кылме 2025.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Аверченко Михаил Константинович (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 27 кылме 2025.
  7. ↑ 1 2 Марийский Карузо. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025. Архивлыме 9 вӱдшор 2017 ий.

Литератур

  • Мочаев В. А. Аверченко Михаил Константинович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 14. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Аверченко Михаил Константинович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 207. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Аверченко Михаил Константинович биобиблиографический указатель, материалы к биобиблиографии / М-во образования и науки Рос. Федерации, ГОУВПО «Марийс. гос. ун-т», Науч. б-ка им. Р. А. Пановой; [сост.: В. В. Изыкин, науч. ред.: И. О. Безденежных]. — Йошкар-Ола: ГОУВПО «Марийский государственный университет», 2011. — 43 с., [2] л. ил., портр.; 21. — (Серия «Подвижники культуры Республики Марий Эл»).
  • Марийский Карузо // Марийская правда. — 2013. — 27 февраля.
  • Артищева Р. В., Мысина В. Г., Яналова Н. А. Аверченко Михаил Константинович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 12. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Аверченко Михаил Константинович // Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — С. 157.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Аверченко,_Михаил_Константинович&oldid=1233079" гыч налме