2025 ийысе Сеҥымаш парадын унаже-влак
| Сеҥымаш парадын унаже-влак (2025) | |
|---|---|
| | |
| Кече | 2025 ий 9 ага |
| Вер |
|
| Амал | Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан 80 ий темме кечым пайремлымаш |
| Ушнышо-влак |
|
2025 ийысе Сеҥымаш парадын унаже-влак — тӱнямбал вуйлатыше-влакын лӱмерышт, кудым Россий официаллын 1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашын 80 ияш лӱмгечыж лӱмеш сар парадыш ӱжын[1]. Москош толшаш уна-влак коклаште 20 утла элын да виктерын вуйлатышышт улыт[2].
Уна-влакын лӱмерышт
| Эл | Ӱшанъеҥже | Палемдымаш | ||
|---|---|---|---|---|
| 1. | Абхазий президент Бадра Гунба | [3] | ||
| 2. | Азербайджан президент Ильхам Алиев | [4] | ||
| 3. | Армений премьер-министр Никол Пашинян | [5] | ||
| 4. | Белоруссий президент Александр Лукашенко | [5] | ||
| 5. | Бразилий президент Луис Инасиу Лула да Силва | [6] | ||
| 6. | Буркина-Фасо президент Ибрагим Траоре | [4] | ||
| 7. | Венесуэла президент Николас Мадуро | [7] | ||
| 8. | Вьетнам коммунист партий ТК-н тӱҥ секретарьже То Лам | [4] | ||
| 9. | Египет президент Абдель Фаттах Ас-Сиси | [6] | ||
| 10. | Израиль посол Симона Гальперин | [6] | ||
| 11. | Индий премьер-министр Нарендра Моди | [8] | ||
| 12. | Индонезий президент Прабово Субианто | [9] | ||
| 13. | Казахстан президент Касым-Жомарт Токаев | [5] | ||
| 14. | Киргизий президент Садыр Жапаров | [10] | ||
| 15. | Китай Калык Республикын председатель Си Цзиньпин | [4] | ||
| 16. | Конго Республик президент Дени Сассу-Нгессо | [11] | ||
| 17. | Куба президент Мигель Диас-Канель | [6] | ||
| 18. | Малайзий премьер-министр Анвар Ибрагим | [6] | ||
| 19. | Монголий президент Ухнаагийн Хурэлсух | [6] | ||
| 20. | Мьянма премьер-министр Мин Аун Хлайн | [12] | ||
| 21. | Палестина президент Махмуд Аббас | [13] | ||
| 22. | Серб Республик президент Милорад Додик | [4] | ||
| 23. | Сербий президент Александр Вучич | [14] | ||
| 24. | Словакий премьер-министр Роберт Фицо | [15] | ||
| 25. | Таджикистан президент Эмомали Рахмон | [16] | ||
| 26. | Туркменистан президент Сердар Бердымухамедов, калык каҥашын председательже Гурбангулы Бердымухамедов | [6] | ||
| 27. | Узбекистан президент Шавкат Мирзиёев | [17] | ||
| 28. | Эфиопий президент Тайе Ацке-Селассие (виктер председатель Абий Ахмед Али) | [4] | ||
| 29. | ЮАР аралтыш министр Анджелина Мотцекга | [18] |
Йот элласе сарзе-влак вий
Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымылан 80 ий темме лӱмгече лӱмеш парадыш 19 йот элласе кугыжаныш гыч сарзе подразделений-влак ушнат, нунын коклаште Азербайджан, Армений, Белоруссий, Киргизий, Казахстан, Таджикистан да Сербий улыт[2][19].
Ямдылалтмаш
2025 ий 24 апрельыште белоруссийысе сарзе-влак Москош Сеҥымашын 80 ияш лӱмгечыж лӱмеш парадлан ямдылалташ колталтыныт[20].
Йӱксавыш
2025 ий 14 апрельыште ЕС-ын йотэлласе паша да лӱдыкшыдымылык политике шотышто кӱшыл ӱшанъеҥже Кая Каллас увертарен: Евроушем чыла кандидат-эл-влаклан Москошто Сеҥымашын 80 ияш лӱмгече пайремыштыже ушнаш ок кӱштӧ[21]. Тидын годым тудо палемден, ты чарымым пудыртышо-влак деч «варажым йодмаш лиеш»[22]. Словакийын премьер-министрже Роберт Фицо вашешыже увертарен, шке шонымыжым (планжым) вашталташ огеш тӱҥал:
«Кугыжавате Каллас, мый тыланда увертарынем ыле, мый Словакийын – шканже шке оза улшо (суверенный) элын – тӧртык почеш сайлалтше (законный) премьер-министрже улам. Мыланем нигӧ ойлен ок керт, куш мылам каяш але уке. Мый Москош каем, Йошкар Армийын Словакийым утарышаш верч тӱжем дене колышо салтакшым пагален вуйым савем»[22].
Сербийын президентше Александр Вучич Associated Press-лан интервьюштыжо увертарен, лӱдыктылшӧ-влакым ончыде, элын сарзе подразделенийже Москосо Сеҥымаш парадыш ушна:
Лишыл жапыште ме, Москосо вашлиймашлан кӧра, кудышкыжо ме мийшаш нерген увертаренна, темдымым чытен илаш тӱҥалына[19].
2025 ий 25 апрельыште Российын Йотэлл паша шотышто министерствым вуйлатыше Сергей Лавров Европарламентысе икмыняр депутат Франций деч Сеҥымашын 80 ияш лӱмгечым пайремлаш Москош толаш шонымышт нерген увертарен[23].
Сеҥымашын 80 ияш лӱмгечым пайремлыме годым тыныслыкым ончыктымаш (перемирие)
2025 ий 28 апрельыште Российын президентше Владимир Путин Сеҥымашын 80 ияш лӱмгечым пайремлыме кечылаште тыныслыкым (перемирием) увертарен[24]. Российын армийже кредалме пашам Москосо жап дене 7 май гыч 8 майыш 00:00 шагат гыч 10 май гыч 11 майыш 00:00 шагат марте чара[25]. Тыгодым РФ вуйлатыше РФ-ын нимогай ончылгоч кутырен келшыме (условий) деч посна тыныс каҥашымашлан ямде улмыж нерген увертарен.
Палемдымаш
- ↑ Москва ожидает более 20 глав государств и правительств на Параде Победы 9 мая, 2025-04-15, <https://www.interfax.ru/russia/1020943>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ 1 2 Кто из глав государств приедет на парад Победы в Москву, 15.04.2025, <https://www.pnp.ru/politics/kto-iz-glav-gosudarstv-priedet-na-parad-pobedy-v-moskvu.html>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ Президент Абхазии приедет в Москву на празднование Дня Победы, 2025-04-22, <https://ria.ru/20250422/gunba-2012744893.html>. Тергыме: 22 вӱдшор 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Парад Победы в 2025 году: кто приедет в Москву на 9 Мая, 2025-04-15, <https://iz.ru/1868547/mariia-shaipova/parad-pobedy-v-2025-godu-kto-priedet-v-moskvu-na-9-maia>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ 1 2 3 Кто приедет в Москву на Парад Победы в 2025 году, 02.04.2025, <https://vz.ru/information/2025/4/2/1323488.html>. Тергыме: 9 вӱдшор 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 На параде Победы в Москве ожидают более 20 глав государств и правительств, 15.04.2025, <https://regnum.ru/news/3959542>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ Лавров анонсировал визит Мадуро в Россию на День Победы, 2025-04-12, <https://iz.ru/1869720/2025-04-12/lavrov-anonsiroval-vizit-maduro-v-rossiiu-na-den-pobedy>. Тергыме: 12 вӱдшор 2025.
- ↑ Анатолий Казанцев. Премьер-министра Индии Моди ожидают на параде Победы 9 мая в Москве. РГ (8 вӱдшор 2025). Тергыме кече: 9 вӱдшор 2025.
- ↑ Мантуров передал президенту Индонезии приглашение посетить парад Победы и ПМЭФ, 15.04.2025, <https://tass.ru/politika/23690541>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ Президент Киргизии приедет на парад в честь 80-летия Победы в Москве, 04.04.2025, <https://www.rbc.ru/rbcfreenews/67ef61949a794786606875b7?from=newsfeed>. Тергыме: 9 вӱдшор 2025.
- ↑ Глава Республики Конго примет участие в праздновании 80-летия Победы в Москве, 28.04.2025, <https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/23799923>. Тергыме: 28 вӱдшор 2025.
- ↑ Путин пригласил премьера Мьянмы на празднование 80-летия Победы, 04.03.2025, <https://tass.ru/vneshnyaya-politika/23305735>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ Палестина вслед за Израилем заявила о визите на парад Победы в Москве, 05.02.2025, <https://www.rbc.ru/rbcfreenews/67a2b9109a7947f27a7bd183>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ Фицо считает личным долгом посетить Москву в День Победы, 12.12.2024, <https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/22647307>. Тергыме: 12 теле 2024.
- ↑ Фицо принял приглашение Путина посетить празднование 9 Мая, 27.11.2024, <https://ria.ru/20241127/fitso-1985977709.html>. Тергыме: 27 кылме 2024.
- ↑ Рахмон приедет 9 мая в Москву на празднование 80-летия Победы, 2025-02-13, <https://tass.ru/obschestvo/23128229>. Тергыме: 13 пургыж 2025.
- ↑ Президент Узбекистана приедет в Москву на празднование Дня Победы, 07.04.2025, <https://ria.ru/20250407/pobeda-2009750425.html>. Тергыме: 9 вӱдшор 2025.
- ↑ Министр обороны ЮАР посетит парад Победы в Москве, 17.04.2025, <https://ria.ru/20250417/yuar-2011916312.html?in=l>. Тергыме: 17 вӱдшор 2025.
- ↑ 1 2 Вучич: сербские военные примут участие в параде Победы в Москве. ВГТРК (17 вӱдшор 2025). Тергыме кече: 17 вӱдшор 2025.
- ↑ Белорусские военные отправились в Москву для подготовки к параду Победы, 24.04.2025, <https://tass.ru/obschestvo/23772067>. Тергыме: 25 вӱдшор 2025.
- ↑ Каллас заявила о "последствиях" для тех, кто поедет в Москву на парад Победы, 14.04.2025, <https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/23680299>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ 1 2 «Я еду в Москву». В Европе не все выполнят приказ ЕС игнорировать парад Победы - Газета.Ru, 15.04.2025, <https://www.gazeta.ru/politics/2025/04/15/20886914.shtml>. Тергыме: 16 вӱдшор 2025.
- ↑ Лавров заявил о желании политиков из Франции отпраздновать 9 Мая в Москве, <https://www.rbc.ru/rbcfreenews/680b938d9a7947d40dc405b4?from=newsfeed>. Тергыме: 25 вӱдшор 2025.
- ↑ Путин объявил перемирие в дни 80-летия Победы, 2025-04-28, <https://www.kommersant.ru/doc/7692395>. Тергыме: 28 вӱдшор 2025.
- ↑ По решению Президента России в дни 80-летия Победы российская сторона объявляет перемирие, 28.04.2025, <http://www.kremlin.ru/events/president/news/76807>. Тергыме: 28 вӱдшор 2025.