Российысе атоман вӱдйымал флотын кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Российысе атоман вӱдйымал флотын кечыже
Совет марке, 1970 ий
Совет марке, 1970 ий
Тӱрлылык Профессионал
Ышталтын 1958 ий 17 декабрьыште "Ленинский комсомол" икымше совет вӱдйымал пушым ыштымылан актыш кидпалым пыштымаш
Кече 17 теле
Кылдалтын "Ленинский комсомол" икымше атом вӱдйымал пуш дене
«Ленин комсомол» атом вӱдйымал пуш
Владимир Путин «Император Александр III» атоман вӱдйымал пушым волтымо годым (2022)

Российысе атоман вӱдйымал флотын кечыже — профессионал пайрем, 17 декабрьыште палемдалтеш — тудо 1958 ийыште «Севмаш» заводышто «Ленин комсомол» икымше совет атоман вӱдйымал пушым ыштен лукмо кече лӱмеш шочын[1].

Сарзе-вӱдйымал пушышто служышо, шанче интеллигенций, Российысе теҥыз воктенсе да пушым чоҥышо кундемлаште палемдалтеш.

Историй

Чылажат, мо «Ленин комсомол» атоман вӱдйымал пуш дене кылдалтын — икымше проект, пушышто ядер йӧным вераҥдымаш, экипажым ямдылыме паша — чылажат тергыме (опыт) семын лийын, сай лектыш дене легенде семын историеш кодын. Сандене ыштыме паша нерген актеш кидпалым пыштымыжат ачамландысе вӱдйымал флотын шочмо татше семын историйыш пурен[2].

Совет жапыште кок шӱдӧ АПЛ наре ыштыме улмаш, США-н, мутлан, икмыняр пачаш шагалрак лийын. 1996 ийлан Российын атом флотшым палынак иземденыт, 150 АПЛ-ым оккӱлыш (утильыш) луктыныт[3].

У пагытыште тыгай атоман судно-влакым чоҥымо: «Севодвинск»[4], «Юрий Долгоруки»[5], «Князь Владимир»[6], «Генералиссимус Суворов» да «Император Александр III» (нуно бортыш «Булава» континент кокласе баллистике ракетым налын кертыт[7].

2022 ий 29 декабрьыште «Император Александр III» атоман вӱдйымал крейсерым вӱдышкӧ волтымо годым Россий Президент Владимир Путин элын у атом флотшым вияҥдыме шотышто ончыкылык паша нерген увертарен:

Кызытсе саркуралым ыштыме кугыжаныш программе почеш эше ныл вӱдйымал пуш чоҥалтеш, тиде Российлан эше икмыняр лу ийлан аралтышым ышта[7].

Пайремлымаш

Сарзе-влак, конструктор бюро, пушым чоҥышо ыштыкверлаште да теҥызан кундемлаште веле огыл, тыгак теҥыз деч мӱндыр олалаште, ты аланыште тыршыше-влак палемдат. Мутлан, Обнинскыште (эн лишыл Балтик теҥыз деч 780 км) АПЛ-ыште служышо вӱдйымал сарзе-влакым ямдылыше да моштымашыштым (квалификацийыштым) нӧлтышӧ рӱдер верланен[8].

Оҥай факт-влак

Российысе атоман вӱдйымал флотын икымше пашаеҥже-влаклан чапкӱ, Обнинск

2008 ийыште Обнинск олан Сеҥымаш уремыштыже атом флотым ыштыше икымше пашаеҥ-влак лӱмеш чапкӱм почыныт. Проектын авторжо — Российын сулло сӱретчыже Александр Шубин[9].

Обнинскыште «Ленин комсомол» вӱдйымал пушлан икымше атом энергетике йӧным келыштарыме. Тыштак тудын экипажше ямдылалтын, атомоходын капитанже Л. Г. Осипенко Советский Ушемын Талешкыже лийын.

«Ленинский комсомолышто» вӱдйымылзе-влаклан арвер шергакан урлык пу гыч ыштыме, мутлан, компаний-каютышто ӱстеллан лимон пушеҥгым кучылтмо[2].

РФ ВМФ Главкомын пунчалже почеш 2010 ийыште икымше атом вӱдйымал пушым утильыш колташ огыл, тоштерыш савыраш кутырен келшеныт[2]. Кронштатыште улшо атомоходыш «Форт отро» турист кластер дене мияш лиеш[10].

Палемдымаш

  1. ↑ День атомного подводного флота отмечается в России. https://murman.tv (17 теле 2022). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  2. ↑ 1 2 3 Секретный "Ленинский комсомол". Десять неизвестных фактов о первой атомной подлодке России. https://tass.ru (9 сорла 2022). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  3. ↑ Как СССР догнал и перегнал Америку по числу АПЛ. https://topwar.ru (9 ӱярня 0201). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  4. ↑ Выступление на церемонии спуска на воду многоцелевой атомной подводной лодки «Северодвинск». http://www.kremlin.ru (15 пеледыш 2010). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  5. ↑ "Юрий Долгорукий": как первая подлодка "Борей" открыла дорогу кораблям 4-го поколения. https://tass.ru (10 шорыкйол 2023). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  6. ↑ "Супер-Борей". На что способен новый подводный ракетоносец "Князь Владимир". https://ria.ru (3 ӱярня 2020). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  7. ↑ 1 2 Церемония подъёма флага на поступающих в состав ВМФ кораблях и спуска на воду атомной подлодки «Император Александр III». http://www.kremlin.ru (29 теле 2022). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  8. ↑ Сергей Осипов. Здесь делают подводников. Почему экипажи субмарин обучают в Обнинске? https://aif.ru (19 ӱярня 2019). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  9. ↑ ПАМЯТНИК ПЕРВОПРОХОДЦАМ АТОМНОГО ПОДВОДНОГО ФЛОТА. http://muzey-obninsk.ru. Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  10. ↑ У вечного причала. В чем уникальность музейных подводных лодок. https://tass.ru (21 пеледыш 2023). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Российысе_атоман_вӱдйымал_флотын_кечыже&oldid=1160144" гыч налме