Российын юж кумдыкшым аралыше авиацийын кечыже

Российын юж кумдыкшым аралыше авиацийын кечыже
Ышталтын	СССР-ыште 1942 ийыште
Кече	22 шорыкйол (ий еда)
Йӱла	пырля служитлыше-влакын вашлиймышт

Российын юж кумдыкшым аралыше авиацийын кечыже — Российысе сарзе-юж вийын профессий пайремышт. ПВО войскан Тӱҥ командиржын кӱштыкшӧ почеш 1996 ий 25 октябрьыште увертарыме.

Ий еда 22 январьыште палемдалтеш.

Историй

22 январь — Российын юж кумдыкшым аралыше авиацийын кечыже, тудым 1996 ийыште тӧнежлыме. Тиде кечын 1942 ийыште ПВО авиаций, посна юж кумдыкым аралыше войска семын ышталтын.

ПВО авиацийын вияҥмыже пӱтынь авиацийын вияҥмыже да тудым сарыште кучылтмо дене кылдалтын. Икымше тӱнямбал сар годым истребитель авиацийын йӧнозанлык да административ центр-влакым аралашлан кучылталтын. 1916 ийыште руш армийыште Петроградым аралаш, кум истребитель авиаций отряд гыч ыштыме, посна авиаций дивизий лийын, кажныштыже куд самолёт улмаш.

Граждан сар жапыште Моском, Кронштадтым да Тулам аралаш истребитель авиаций отряд-влакым ыштыме, но самолёт ден квалификациян экипаж ситыдымылан кӧра, нуно фронтлан шагал полшеныт.

Сар деч вара сарзе авиаций, тидын шотыштак истребитель отряд-влак писын вияҥыныт. ПВО-н кышкарже пеҥгыдемын, кучедалмаште утларак пайдалын кучылтыныт, юж кумдыкым оролымо моло йӧн денат кыл утыр саемын. Тылысе объект-влак лӱмын ойырымо истребитель авиаций ужаш-влак зенит артиллерий дене пырля аралалтыт.

Кугу Ачамланде сар деч ончыч да сар тӱҥалме годымат истребитель авиаций элын юж кумдыкшым аралымаште задачым шуктымо шотышто тыршен. 1942 ий январьыште нине часть-влак ПВО командованийлан кусаралтыныт. Южысо истребитель армийым икмынярым ыштыме, тидын радамыштак Моском да Моско воктенысе кӱлешан объект-влакым аралашлан 1-ше южысо истребитель армий шочын. Сар пытымылан ПВО-н истребитель авиацийже ик армий, ныл корпус да 24 дивизий гыч лийын, тыште тӱшкан шот лымаште 3200 наре истребитель улмаш.

Кугу Ачамланде сар жапыште юж кумдыкым аралыше лётчик-влак 270 тӱжем наре гана чоҥештен лектыныт, 6787 вашпижмаште кредалыныт да 4170 тушман самолётым пытареныт. ПВО-н 92 лётчикшым Совет Ушемын Талешкыже лӱм дене суапландареныт.

Сар деч вара ПВО авиаций реактив самолёт-влак дене пойдаралтын, виктарыме да лӱмын ыштыме авиаций кышкар вияҥдалтын.

1991 ий мучаште ПВО войскаште саргуралже шотышто 2220 наре руалтыше-истребитель лийыныт. СССР шаланымеке, Россий кумдыкышто СССР сарзе вийын 65 процент йӧн ден куатше гына кодын. РФ президентын юж кумдыкышто лийын кертше лӱдыкшым кораҥдышашлан 1,5 тӱжем кӱлешан объект-влакым рашемдыме.

1998 ийыште ПВО ден ВВС войскам уштарымылан кӧра, ПВО авиацийын шке семын пашам ыштыше войскаже пытен, а 2015 ийыште ВВС-ат элнан Юж да сандалык вий кышкарышкыже пуреныт.

Мемнан жап

Истребитель авиацийын экипажше-влак таче юж кумдыкым аралыше войскан пашажым шуктат. Нунын задачышт — Российын юж кумдыкшым мландысе юж обороно йӧн дене пырля аралаш, тудо элын чекшым аралымаште лӱдыкшыдымылыклан йӧным ышта.

Руалтыше самолет-влак эреак сарланаш ямде улыт. Лётчик-влак сарысе сомылым шукташлан ямде улмыштым эреак тергат, южысо цельым вӱдаш, южысо вашпижмашым чоҥаш, тушманым пытараш эреак тунем шогат.

Тӱвыраште

Пӱтынь армийысе салтак мурын 6-шо фестивальыштыже «Ровесник» ВИА юж кумдыкым аралыше войска-влак лӱмеш «За ВВС и ПВО» композицийым йоҥгалтарен.

Палемдымаш