Расе шот дене шыгыремдылмашым пытарышаш верч тӱнямбал кече
Расе шот дене шыгыремдылмашым (дискриминацийым) пытарышаш верч тӱнямбал кече ( ООН-ын моло официал йылмыла дене: англ. International Day for the Elimination of Racial Discrimination, араб. اليوم الدولي للقضاء على التمييز العنصري, исп. Día Internacional de la Eliminación de la Discriminación Racial, кит. 消除种族歧视国际日, фр. la Journée internationale pour l'élimination de la discrimination raciale ) ий еда 21 мартыште палемдалтеш. Тиде Тӱнямбал кечым 1966 ийыште ООН-ын Генерал Ассамблейже увертарен (2142(XXI) №-ан резолюций). Ты кечым ЮАР-ысе трагедийын жертвыже-влакым шарныме лӱмеш ойырымо: ты кечын, 1960 ийыште, апартеидын африканец-влаклан паспорт режимым пуртымо ваштареш тыныс демонстраций годым полиций 69 еҥым лӱен пуштын[1][к 1].
Лач тиде кечынак, 1981 ий 21-ше мартыште, США-ште официалне афромериканецым Линч Ку-клукс-кланын еҥже-влакым титаклыше пытартыш суд эртен.
Тиде кечын ООН-ын Генерал секретарьже палемдыме кечылан пӧлеклалтше 2006 ийысе серышыштыже расе шот дене шыгыремдылме ваш шогымаште сеҥымаш тыглай граждан-влак деч шога ман палемден: кунар нуно шыгыремдылмашым чыташ огыт тӱҥал, кунар нуно кажне кечын илышыште шыгыремдылме актым чарен шогалташ тӱҥалыт.
Тӱнямбал кечын ий еда эртарыме темыже-влак
- 2021 ий — «Самырык-влак расизм ваштареш шогалыт»
- 2020 ий — «Лӱмлымаш, чын да вияҥмаш: икмыняр лу ий жапыште Африке калык гыч лекше еҥ-влак нерген иктешлымаш»
- 2019 ий — «Тӱргоч кайыше национализм популизмлан да эн кӱшнӧ улмо идеологийлан тореш лиймаш»
- 2018 ий — «Расе шот дене шыгыремдылмаш ваштареш кучедалмаште ваш чытымашым, мер илышыш ушымашым, иктеш лийын, ваш пагалымашым шарымаш»
- 2017 ий — «Расе шотышто ончылгоч шижмаш, ужмышудымылык, миграций кышкарыште»
- 2016 ий — «Дурбан декларацийын ӱжыкшӧ да лектышыже, паша программе 15 ий эртымеке»
- 2015 ий — «Расе дискриминаций дене кучедалмашын трагедий урокшо»
- 2014 ий — «расизм да расе шыгыремдымаш ваштареш кучедалмаште ончылъеҥ-влакын верышт»
- 2013 ий — «Расизм да спорт»
- 2012 ий — «Расизм да вашшогымаш»
- 2010 ий — «Расизмым пытараш»
- 2007 ий — «Расизм да дискриминаций — вияҥме корнышто чарак-влак»
- 2006 ий — «Кече еда дискриминаций ваштареш кучедалмаш»
Тыгак ончо
Примечания
- Умылтарымаш
- ↑ В связи с этими событиями в ЮАР 21 марта отмечают День прав человека, который в большинстве стран проводится 10 декабря.
- Важ
- ↑ International Day for the Elimination of Racial Discrimination. Background (англ.). United Nations. Тергыме кече: 9 кылме 2021. Архивлыме 9 кылме 2021 ий.