Пугачёва, Наталья Яковлевна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Пугачёва Наталья Яковлевна
Наталья Яковлевна Пугачева, удм..jpg
Тӱҥ увер
Тичмаш лӱм
Шочмо кече 1935 ий 28 шыжа(1935-10-28)
Шочмо вер Чутожмон, Удмурт АССР, РСФСР, СССР
Колымо кече 2019 ий 26 шыжа(2019-10-26) (83 ий)
Колымо вер Бураново (Удмуртий), Удмурт Республик, Россий
Эл Россий
Ыштыме жап 1970–2019
Коллектив Бурановысо кова-влак
Награде Удмурт Республикын калык артисткыже
Тергыме статья

Наталья Яковлевна Пугачёва (одыла Наталья апай; 1935 ий 28 октябрь, Чутожмон, Удмурт АССР, РСФСР, СССР — 2019 26 октябрь, Бураново, Удмурт Республик, Россий) — Удмурт Республикын калык артисткыже, «Бурановысо кова-влак» коллективын участницыже. Группо дене пырля «Евровидений-2012» семлык таҥӱчашыште выступатлен да кокымшо верым налын. Ятыр ончышо да журналист-влак тудым «эн шыма кова» манын лӱмденыт[1].

Биографий

Наталья Яковлевна (Бегишева) Пугачёва 1935 ий 28 октябрьыште Удмурт АССР-ысе Чутожмон ялеш шочын. Кугу Ачамланде сар тӱҥалме годым тудлан 7 ий лийын. Наталья тиде жаплан икымше классым тунем пытарен, а умбакыже тунемашыже пернен огыл. 1941 ий октябрьыште ӱдырын ачажым, Бегишев Яков Фёдоровичым, сарыш наҥгаеныт. Сар ийласе чыла нелылык аважын, Евдокия Алексеевнан, вачышкыже возын. Наталья Яковлевна шарналтен: аваже мӧҥгыштӧ нигунамат лийын огыл. Ешым пукшаш манын, тудо эр гыч тӱҥалын йӱд марте кок пашаште тыршен, йоча-влакшым ужынат огыл гаяк[2][3]. 1942 ийыште Натальян ачаже увер деч посна йомын да 70 ий гыч гына, 2012 ийыште, ӱдыржӧ тудым тойымо верым пален налын да Воронежысе иза-шольо шӱгарлашке миен коштын[4].

Сар деч вара Наталья Яковлевна колхозыш пурен. Нимогай паша дечат лӱдын огыл: шала пашазат, дояркат, вольык ончышат лийын. Ӱдырлан 19 ий теммеке, тудым пошкудо колхозыш, Бураново селашке колтеныт. Тушто Наталья шкенжын ончыкылык марийже Афанасий Афанасьевич Пугачёв дене палыме лийын. Вашке самырык-влак сӱаным тарватеныт. Ешыште ныл йоча шочын[4].

Наталья Яковлевна ӱмыржӧ мучко Бурановысо колхозышто пашам ыштен, тушечынак пенсийыш лектын. Кова шуко жапым ешыжлан да сурт сомылкалан ойырен, нунын марийже дене кугу сурт-пече лийын[2].

2012 ийыште Пугачёвалан шучко диагнозым шынденыт — пагар рак. Черым сеҥаш ӱшан изи лийын гынат, Наталья Яковлевна неле операцийлан кӧнен, тудыжо сайын эртен. Варажым куд ийыште кован тазалыкыштыже нелылык лийын огыл, но 2018 ийыште онкологий чер угыч ылыжын. Наталья Пугачёвалан эше ик операцийым ыштеныт, но ковам утарен коден кертме огыл — тудо 2019 ий 24 октябрьыште, шкенжын 84 ияш лийме деч 2 кече ончыч, тудо колен[5].

Творчестве

Наталья Пугачёва изиж годсек мураш йӧратен да шочмо ялыштыже эртыше ятыр мероприятийлаште участвоватлен гынат, нигунам артистке лияш шонен огыл. Пенсийыш лекмекше, тудо кас еда ялысе клубыш репетицийыш коштедаш тӱҥалын, тушто шке ялысе ӱдырамаш-влак дене пырля калык муро-влакым да автор-влакын мурыштым мурен. Тыге «Бурановысо кова-влак» коллектив шочын. Усталыкыштым кумдан палдараш манын, Бурановысо тӱвыра пӧрт директор да группым вуйлатыше Ольга Туктарева руш ден йотэл хит-влакым удмурт йылмыш кусараш тӱҥалн. Лач нине мурым мурымо деч вара кова-влак нерген Удмуртийыште илыше-влак веле огыл, тыгак шуко элла гыч интернет-пайдаланыше-влак пален налыныт[2].

Тӱня мучко палыме лиймаш кова-влак дек «Евровидений-2012» конкурсышто Party for Everybody мурым мурымо деч вара толын, туштыжо одо коллектив кокымшо верым налын. Чолга Наталья Пугачёвам коллективын эн кумылло коваже манаш тӱҥалыныт[1].

Искусствым вияҥдымашке кугу надырым пыштымылан да мурымо кугу усталыклан 2012 ийыште Наталья Пугачёва «Удмурт Республикын калык артисткыже» лӱм дене палемдалтын[3].

Ийготым ончыде (Наталья Яковлевна Бурановысо коллективын да «Евровиденийын» музык конкурсым тӱҥалме жап гыч эн кугу участницыже лийын), Пугачёва артист-влакым ӱжмӧ чыла концертлаште выступатлен, Россий мучкат, тыгак йот эллашкат гастроль дене коштын[3]. Онкологий дене черланыме нерген пален налмекат, кова изишлан гына семлык пашам кӱрлын. Операций деч вара уэш йол ӱмбак шогалмек, тудо концертлаште, мероприятийлаште да пагылше-влак дене вашлиймаште умбакыже участвоватлен. 2019 ийыште, колымыжо деч пел ий ончыч, тазалыкше чот начарештмеке, выступатлымым чарнен[1].

Оҥай факт-влак

«Евровиденийыште» выступатлыме деч вара Российысе СМИ-лаште увер лектын: Наталья Пугачёван марийже тудым конкурсыш колташ шонен огыл, тудо шкаланже самырыкрак кочам муэш манын лӱдын[3]. Но Наталья Яковлевна тиде уверым шӧрен, марийже коллективыште тудын участвоватлымыжлан эре полшен шоген манын. Иктылан шыдешкен: ватыжын гастрольышто коштмо жапыште сурт кӧргысӧ да сурт-печысе чыла сомылка тудын вачышкыже возеш[4].

Москошто «Бурановысо кова-влаклан» Алла Пугачёва дене вашлиймашым ыштеныт. Наталья Яковлевна ик фамилийым нумалше кумдан палыме еҥлан каласен: «Салам лийже! Ала ме тендан дене мӱндыр родо улына?». Примадонна аптыранен колтен. Тудлан полшаш Максим Галкин толын, воштылалын манын: «Лийын кертеш, лийын кертеш…»[4].

«Евровиденийыште» выступатлыме деч вара коллектив рестораныш миен толаш лийын, но орол, уна-влакым вуй гыч тӱҥалын йол марте ончалмек, нуным пурташ вашкен огыл. Кӧ тугай улыт манын йодын, да увертарен: рестораныште палыме артист-влак веле кочкыт. Наталья Яковлевна вигак орол ваштареш шогалын да каласен: «Дак мый Пугачёва улам!». Пӧръеҥ аптыранен колтен[6].

Тыгак ончо

Литератур

  1. Бурановский сельсовет: история и современность / сост. В. С. Зорина, А. И. Вологжанина; [редкол.: А. К. Ивашкин и др.]. – Ижевск: Удмуртия, 2009. - 214, - ISBN 978-5-7659-0590-6.
  2. Толстухина, Мария Николаевна. Сказ о том, как простые бабушки из удмуртского села Бураново храм построили / Мария Толстухина. – Ижевск: Удмуртский издательский дом, 2020. - 266.
  3. Туктарева О. Н. Бабушки из Бураново. Как это было. – Ижевск: Удмуртия, 2023. – 208 с.: ил.

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 «Евровидение», ревность и рак: Жизненный путь «бурановской» бабушки Пугачевой. Телерадиокомпания «Петербург» (27 шыжа 2019). Тергыме кече: 29 кылме 2023.
  2. ↑ 1 2 3 Наталья Яковлевна Пугачева — биография. Kratkoebio. Тергыме кече: 1 теле 2023.
  3. ↑ 1 2 3 4 Александр Неверов. Наталья Пугачева. 24СМИ. Тергыме кече: 1 теле 2023.
  4. ↑ 1 2 3 4 Валентина Емельянова. Наталья Пугачёвалэн дуннеез - гурт (удм.). Удмурт дунне (28 шыжа 2015). Тергыме кече: 1 теле 2023.
  5. ↑ Александра Хрисанфова. Умерла солистка участвовавших в «Евровидении» «Бурановских бабушек». РБК (26 шыжа 2019). Тергыме кече: 1 теле 2023.
  6. ↑ Зинаида Рябинина. Тамаша Маша (удм.). Удмурт дунне (5 вӱдшор 2013). Тергыме кече: 1 теле 2023.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Пугачёва,_Наталья_Яковлевна&oldid=1162344" гыч налме