Николаев, Юрий Алексеевич

Юрий Алексеевич Николаев
Юрий Алексеевич Николаев
Шочын	24 кылме 1927; Пӧтъял, Волжск район, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР[d], СССР;
Колен	23 сорла 2008 (80 ий); Моско, Россий;
Партий	КПСС
Шинчымаш	Новосибирскысе МГБ школ ; Свердловск педагогике институт
Сарзе службо
Службо жап	1944−1991
Шогымаш	СССР Россий
Званий

Юрий Алексеевич Николаев (24 кылме 1927, Пӧтъял, Марий Автоном Совет Социализм Республик — 23 сорла 2008, Моско) — совет сарзе да кугыжаныш лӱдыкшыдымылык орган-влакын пашаеҥже, КГБ-н генерал-лейтенантше.

Илыш корныжо

1927 ий 24 кылмыште Марий АССР Сотнур велыште шочын^[1].

1941 гыч 1944 ий август марте Марий АССР Нартас ялозанлык техникумышто тунемын. 1944 ий кылмыште РККА-ш налалтын да 42-шо тунемме лӱйкалыше дивизийын 54-ше тунемме полкыштыжо служитлаш тӱҥалын^[2]. 1945—1947 ийлаште 1-ше Ленинград Йошкартистан артиллерий училищын курсантше лийын^[3]. Кугу Ачамланде сарын салтакше^[1].

Вара кугыжаныш лӱдыкшыдымылык органлаште служитлен. 1949 ий апрель гыч сарзе контрразведкыште Юлгундемысе сарзе йырвечын (руш.) (мар. МГБ ОКР-ын опер ӱшанъеҥжын полышкалышыже олмыштыжо пашам ыштен. 1949 ий август гыч Новосибирскыште МГБ школын колыштшыжо лийын. Тудым тунем пытарымеке, 1950 ий декабрь гыч — Германийысе совет сарзе тӱшкан (ГСВГ) 4-ше гвардий механизироватлыме армийжын 25-ше танк дивизийжын Кугыжаныш лӱдыкшыдымылык министерствын (руш.) (мар. (ОКР МГБ) контрразведке пӧлкан опер ӱшанъеҥже. Тиде жап нерген Николаев тыге возен:

«Герман Демократий Республикын йӧныштыже совет сарзе-влакым контрразведке дене аралыме шотышто оператив паша мемнам шкем тичмашнек пашалан пуымым йодын…
Иктешлен каласаш лиеш, Германийысе совет сарзе тӱшкан кышкарыштыже 1951-57 ийлаште пашам ыштышыла, мый тыгай негыз илыш умылымашым налынам, кудо умбакыже сарзе контрразведкыште службо мучко шижалтын».

1952 ий гыч Ю. А. Николаев ГСВГ дене УКР МГБ — УОО КГБ-н 2-шо пӧлкаштыже пашам ыштен, 1953 ий гыч ОКР МВД — ОО КГБ-н 2-шо гвардий механизироватлыме армийын кураторжо. 1957 ий январь гыч Урал сарзе йырвечын ОО КГБ-н 2-шо секторыштыжо служиен. 1959 ийыште, пашам кодыде, Свердловск педагогике институтым (руш.) (мар. тунем пытарен.

Умбакыже Юрий Алексеевич 42-шо ракет дивизийыште ОО КГБ начальникын (1960—1965), 5-ше посна ракет корпусышто ОО КГБ начальник алмаштышын (1965—1967), 5-ше посна ракет корпусышто ОО КГБ начальникын (1967—1969), СССР Министр-влак Каҥаш (руш.) (мар. пеленсе КГБ-н 3-шо Виктерын 2-шо пӧлка начальник алмаштышын (1969—1972), СССР СМ пеленсе КГБ-н 3-шо Виктерысе 4-ше пӧлкан начальникын (1972—1975), СССР СМ пеленсе КГБ-н 3-шо Виктер начальник алмаштышын (1976—1979), Тора Эрвел сарзе-влак войскаште УОО КГБ начальникын (1979—1984), Касвел могырысо сарзе-влакын УОО КГБ начальникын (1984—1991) олмыжо-влакым айлен. 1991 ий июнь гыч канышыш лектын^[3].

2008 ий 23 августышто колен.

Кок Йошкар Шӱдыр орден да шуко медаль дене палемдалтын. «Сарзе контрразведчикын кечыже-влак (1949—1991 ийла)» книган авторжо^[4].

Палемдымаш

↑ ¹ ² Никалаев Юрий Алексеевич (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 26 кылме 2025.
↑ 42 учебная стрелковая дивизия (неопр.). Тергыме кече: 24 кылме 2025. Архивлыме 24 кылме 2025 ий.
↑ ¹ ² Николаев Юрий Алексеевич (неопр.). Тергыме кече: 24 кылме 2025. Архивлыме 24 кылме 2025 ий.
↑ Будни военного контрразведчика (1949—1991) (неопр.). Тергыме кече: 24 кылме 2025. Архивлыме 24 кылме 2025 ий.

Источник-влак

ФСБ: за и против. № 2 (42), 2016. Архивысе копий 8 ага 2021 гыч

Кылвер-влак

Генерал-лейтенант Николаев Юрий Алексеевич Архивысе копий 20 теле 2021 гыч
КГБ СССР в ГДР: операция «Весна» Архивысе копий 20 теле 2021 гыч

[1418museum-1] ¹ ² Никалаев Юрий Алексеевич (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 26 кылме 2025.

[2] 42 учебная стрелковая дивизия (неопр.). Тергыме кече: 24 кылме 2025. Архивлыме 24 кылме 2025 ий.

[shieldandsword-3] ¹ ² Николаев Юрий Алексеевич (неопр.). Тергыме кече: 24 кылме 2025. Архивлыме 24 кылме 2025 ий.

[4] Будни военного контрразведчика (1949—1991) (неопр.). Тергыме кече: 24 кылме 2025. Архивлыме 24 кылме 2025 ий.

[1]

[2]

[3]

[4]