Незерлыкым пытарышаш верч кучедалме тӱнямбал кече

Кайыр — нужна-влакын южгунамлан илен лекме ик йӧнышт

«Незерлыкым пытарышаш верч кучедалме тӱнямбал кече» ( ООН-ын моло официал йылмыла дене: англ. International Day for the Eradication of Poverty, араб. اليوم الدولي للقضاء على الفقر, ‎исп. Día International para la erradicación de la Pobreza, кит. 消除贫穷国际日, фр. la Journée internationale pour l'élimination de la pauvreté ) — 1993 ий гыч ий еда, 17 октябрьыште палемдалтеш.

ООН-со Тӱҥ Ассамблей шке резолюцийыштыже «Кугу незерлыкым сеҥышаш верч кучедалме кечым» ик виктем-влак кокласе организацийын эртараш темлымыжым куанен вашлийын да чыла кугыжаныш-влакым тиде кечын йорлылыкым да нужналыкым пытарыме шотышто мероприятийлам калыкыште вӱден шогаш ӱжын.

17 октябрь кечын историйже

1987 ий 17 октябрьыште 100 тӱжем наре тӱрлӧ меръйыжыҥыште улшо еҥ-влак Парижыш, айдемын Права шотышто Трокадер площадьыш (фр. place du Trocadéro) погыненыт. Нуно кӱчызылык деке шке кумылыштым чыташ лийдыме семын ончыктеныт. Айдемын праважым эскераш йодын, правозащитник-влак «Нылымше тӱня» тӱнямбал толкыным негызлыше Жозеф Ачан Вресински (фр. Joseph Wresinski, полякла Józef Wrzesiński) лозунгшым авалтеныт: «Кушто айдеме нужнаште илаш перна, тушто айдемын праваже пудырталтеш. Нине правам пагалыме верч кучедалмашке ушнаш кажне еҥын шнуй порысшо».

Тиде кечын Трокадеро кумдыкышто шарныктыш кӱм пыштыме.

Умбакыже, тӱнямбал толкынын незер-влаклан полышым пуаш темлымыж почеш — «Нылымше тӱня», «Кугу незерлыкым сеҥыме кечым» виктемдыме организаций-влак кажне ийын палемдалтыныт, Тӱҥ Ассамблейын резолюцийжым пеҥгыдемдыме мартеак.

Статистике увер

2005 ийыште йорлылыклан кӧра кече еда 30000 йоча колен.
2005 ийыште 2,5 млрд еҥ кечылан 2 доллар деч шагалрак окса ден илен.
2005 ий 2,6 млрд еҥ канализаций деч посна илен.

Тӱнямбал кечын темыже-влак

2005 — «Тӱжемий Декларацийыште вияҥме шотышто к палемдыме кӱкшытыш шуаш: йорло калык-влакын илыме йӧныштым кумдаҥдымаш».
2006 — «Тӱшка вий дене кӱчызылыкым пытарена»
2007 — «Нужнаште илыше еҥ-влак вашталт вияҥмаште вий: Йорлылык ваштареш кучедалме Тӱнямбал кечын 20 ийже»
2008 — «Нужнаште илыше еҥ-влакын правашт да лӱмнерышт»
2009 — «Йоча ден еш кӱчызылык ваштареш ойлат»
2010 — «Йорлылык гыч сай пашашке: кӱрылтышым сеҥымаш».
2011 — «Нужналык гыч шотан илышышке: инклюзивный вияҥмашын рӱдыштыжӧ еҥ-влак»
2012 — «Йылт нужналыкыште ӧкымлымым чарымаш: тынысым чоҥен, правам аралыме да йӧным ыштыме пашам кумдаҥдаш»
2013 — «Тыныс верч дискриминацийдыме пырля паша: чот нужнаште илыше еҥ-влакын моштымыштым да шинчымашыштым кучылтмаш»
2014 — «Нигӧм шеҥгелне ида кодо: нужналык ваштареш шоныза да пырля пашалан пижса»
2015 — «Пеҥгыде ончыкылыкым чоҥымаш: нужналыклан да иктӧрдымылыклан мучашым пышташ»
2016 — «Лӱм-нерым волтымо да кораҥдыме деч: чыла тӱрлӧ нужналыкым пытарымаш»
2017 — «17 октябрьын нужналыкшым сеҥыме шотышто ӱжмашлан вашмут: тынысле да инклюзив мер илышыш кайымаште»
2018 — «Айдемын праваж ден чапшым чыла вере пагалыше тӱням чоҥаш манын, эн нужна-влак деке ушныза».
2019 — «Йоча-влаклан, нунын ешыштлан да мер калыклан нужналыкым пытараш йӧным ышташ манын, иктеш тыршыза».
2020 — «Чыла еҥ-влаклан социал да экологий иктӧрлык лийже манын, тӱшкан тыршыза»
2021 — «Пырля чоҥена: чыла еҥым да планетынам пагален, нужналыкым пытарена»

Кылвер-влак