Мӱшылъер
| Ер | |
| Мӱшылъер | |
|---|---|
 2004 ий кеҥыжым ер тыге койын | |
| Морфометрий | |
| Кугыт | 0,05 × 0,045[1] км |
| Кумдык | 0,0029 км² |
| Эн кугу келгыт | 42,4[2] м |
| Гидрологий | |
| Шинчаллык | 0,8 ‰[1] |
| Вошт коймаш | 2 м |
| Верланымаш | |
| 56°09′45″ с. ш. 48°45′36″ в. д.GЯO | |
| Эл | |
| Регион | Марий Эл |
| Район | Волжск район |
 | |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Мӱшылъер (марий йылмыште келге лакыште верланыше ерым ончыкта) — Марий Эл Республикын (Россий) Юлсер велысе ер. Сотнур ял шотан илемыште Руш Шайра ял воктене верланен[3][1][4].
Ер 20 тӱжем ий наре ончыч мландын порволымыж дене ышталтын[1].
Ер курык тӱрыштӧ верланымыже, изи кумдыкышто чот келге улмыжо, тыглай огыл ужар вӱдшӧ дене оҥай.
Шочмо шот дене ер мландын порволымыж дене лийшылан (карст) шотлалтеш. Мландыгӧргысӧ пусталык дене кылдалтшылан шотлалтеш, тидым але марте шымлыме огыл.
2014 ийыште Мӱшылъер ерысе вӱд 2013 ий дене таҥастарымаште 12 метрлан ӱлык волен[5]. 2016 ий кеҥежлан вӱд кӱкшыт шке верышкыже темын, но ик метр ӱлнырак шогалын[6][7]. 2022 ийыште ерыште вӱд 32 метрлан ӱлык волен[8][9].
Турист-влаклан йӧным ыштымаш
Турист-влаклан Шарибоксад ялыште унагудым, мончам, сауным темлат, беседке уло. Лишыл ола марте корно кужыт:
- Йошкар-Ола (Марий Эл) — 99 км;
- Чебоксар (Чуваш Республика) — 108 км;
- Озаҥ (Татарстан) — 60 км.
Нине олала гыч вияш автобус рейс уке, куснен шинчын миен шуман. Татарстан гоч турист корным ойырымо годым Озаҥ гыч 100 уштыш наре А-295 трассе дене кайыман, тиде 1,5 шагат жапым налеш. Автомобиль дене Йошкар-Ола (А-295 трассе) але Чебоксар (Р-165 трассе) гыч икмыняр шагат жапыште миен шуаш лиеш[10]. Тиде 3 ола гыч турист компаний-влак Мӱшылъер ерыш ик кечылан экскурсийым коштыктат. Кумылан-влаклан йолын коштмо экскурсийым, имне да велосипед дене кудалышташ темлат. 2022 ий марте тыште турист-влак коклаште кол кучымо да дайвинг чапланен.
Ер гыч вӱд тичмашнек "карст" манме мланде рожыш каен, да кунам уэш пӧртылеш, палаш ок лий.
Шанчызе-влакын шонымашышт почеш, вӱд тиде ерыште мӧҥгӧш погынен кертеш. [11]
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 554.
- ↑ Морской Глаз. (руш.). Тергыме кече: 22 сорла 2008. Архивировано из оригинала 4 сӱрем 2007 ий.
- ↑ Воронцова, 2002, с. 222.
- ↑ Лист карты O-39-134-Г-а — ФГУП «ГОСГИСЦЕНТР»
- ↑ В Марий Эл исчезает памятник природы — озеро Морской глаз. (руш.). www.1tv.ru. Тергыме кече: 17 ага 2019. Архивлыме 1 идым 2014 ий.
- ↑ Озеро Морской глаз: уровень воды поднялся, но гибнут ели (руш.). www.youtube.com. Тергыме кече: 17 ага 2019. Архивлыме 12 шорыкйол 2022 ий.
- ↑ Загадка природы: в жемчужину Марий Эл – озеро Морской глаз – возвращается вода (руш.). Марийская правда (16 пеледыш 2016). Тергыме кече: 14 ага 2017. Архивлыме 22 пургыж 2017 ий.
- ↑ Из озера Морской глаз в Марий Эл исчезла вода. МК — Йошкар-Ола. Тергыме кече: 4 пургыж 2022. Архивлыме 4 пургыж 2022 ий.
- ↑ В Марий Эл уровень озера Морской глаз просел на 32,52 метра (руш.). «Йошкар-Ола» (15 пургыж 2022). Тергыме кече: 17 пургыж 2022. Архивлыме 17 пургыж 2022 ий.
- ↑ travelask.ru
- ↑ Ученый Марий Эл предсказал судьбу обмелевшего Морского Глаза
Литератур
- Озёра среднего Поволжья / Под ред. И. Н. Сорокина и Р. С. Петровой. — Ленинград: Наука, 1976. — 236 с. — 1300 экз.
- Воронцова О. П., Галкин И. С. Мушилъер // Топонимика Республики Марий Эл : Историко-этимологический анализ. — Йошкар-Ола: Издательство Марийского полиграфкомбината, 2002. — С. 222. — 1000 экз. — ISBN 5-87898-208-0.
- Морской Глаз // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 554. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Кылвер-влак
- Характеристика озера Морской глаз (руш.). www.12rus.ru. Тергыме кече: 17 ага 2019.
- Озеро Морской Глаз (руш.). turizm.lib.ru. Тергыме кече: 17 ага 2019.
- Морской глаз (руш.). komanda-k.ru. Тергыме кече: 17 ага 2019.