Мозжухин, Юрий Александрович
| Юрий Мозжухин | |
|---|---|
| | |
| Шочмо годсо лӱм | Юрий Александрович Мозжухин |
| Шочмо кече | 20 сӱрем 1922 |
| Шочмо вер | |
| Колымо кече | 8 теле 1993 (71 ий) |
| Колымо вер | |
| Гражданстве |
|
| Профессий | цирк артист, иллюзионист |
| Усталык жап | 1936—1993 |
| Суаптар | |
Юрий Александрович Мозжухин (20 сӱрем 1922, Тбилиси, Кечывалвел Кавказ Социалистик Федераций Совет Республик[d] — 8 теле 1993, Моско, Россий) — совет да российысе цирк артист, иллюзионист, Лондонысо юзо ушемын чапланыше йыжъеҥже, РСФСР-ын калык артистше.
Илыш корно
Юрий Александрович Мозжухин Тбилиси олаште шочын. 14 ияш гыч Красноярскысе эстраде да концерт бюрошто жонглёр семын выступатлаш тӱҥалын. 1938 ийыште, жонглёр да иллюзий трюк-влакым иктыш ушымо номер дене лекташ тӱҥалын. Иллюзий да жонглёр номерыште реквизит семын икмыняр семӱзгарым — кларнет ден тӱмырым — кучылтын. Артистын икымше куснылшо огыл площадкыже Алма-Ата олаште балаган лийын. 1939 ийыште кок ужашан сольный иллюзий программым ыштен[1].
Кугу Ачамланде сар жапыште Казах филармонийын фронт бригадыштыже участвоватлен. 1947—1948 ийлаште Борис Ренскийын «Теаджазыштыже» выступатлен[1].
1951 ий гыч пелашыже Лидия Мозжухина дене коктын выступатлаш тӱҥалыныт. Артист-влак черет дене иллюзий трюк-влакым ончыктеныт. 1956 ийыште икымше гана кок чывиге дене фокусым ончыктеныт: нуно чӱктымӧ лампычкыште вучыдымын лектыныт. Хохлома стиль дене сӧрастарыме иллюзий реквизит семын ведрам, вӱдварам, матрёшкым, самоварым кучылтыныт. Иллюзий трюкышт шукыжо авторский лийын[1].
Ик номерыште яра янда коробка гыч шемалге-кӱрен рывыж коваште гыч ыштыме горжеткым луктыныт, тудо вучыдымын илыше рывыжыш савырнен. Тиде номерым куд ий ямдыленыт; икымше туныктымо рывыжым коваштыже верч шолыштыныт, варажым артист-влак рывыжым Дуров лукышто ашненыт. Вес номерыште изи ведра гыч кугу хрусталь вазым, а вара кугу самоварым луктыныт. Весела модышым эртарымыла, куштылгын да кумыл нӧлтын выступатленыт[1].
Москош толмеке, Бауман лӱмеш садын эстраде театржын программышкыже ушненыт. Швед эстрадыште пашам ышташ ямдылыме икымше совет программын участникше лийыныт.
1956 ий гыч шуко йот эллаште гастроль дене коштыныт, Касвел да Эрвел Европын эллаштыже, США-ште, Африкыште, Латин Америкыште, Рӱдӧ да Кечывалвел-Эрвел Азийыште лийыныт[1].
1986 ийыште СССР сымыктыш пашаеҥ-влакын Рӱдӧ пӧртыштышт дуэтлан 35 ий да Ю. Мозжухинын усталык пашажлан 50 ий темме лӱмеш усталык кас эртен. Касыште Л. Зыкина, Н. Озеров, Г. Хазанов да моло палыме артист-влак выступатленыт[2].
1993 ий 8 декабрьыште Москошто илыш дене чеверласен. Троекурово шӱгарлаште (3-шо участок, 1-ше радам) пелашыже пелен тойымо[1].
Еш
Пелашыже — цирк артистке, иллюзионистке Лидия Алексеевна Мозжухина (1928—2016), РСФСР-ын калык артисткыже.
Чаплӱм да суаптар-влак
- Лондонысо юзо ушемын (The Magic Circle) чапланыше йыжъеҥже (1958)[1];
- РСФСР-ын сулло артистше (1979 ий 11 октябрь)[3];
- РСФСР-ын калык артистше (1988 ий 21 июнь).
Библиографий
- Мозжухин Ю. А. «Мама, я стал артистом… Истории из жизни иллюзионистов» («Авай, мый артист лийым… Иллюзионист-влакын илышышт гыч историй-влак»). — Моско: «Кволитайп» фирма, 1997.
Палемдымаш
Литератур
- Наш вторник // Литературная газета, № 46, 16.04.1959, стр. 3.
- Вадимов А. А., Тривас М. А. От магов древности до иллюзионистов наших дней. — М.: Искусство, 1966, стр. 267—268; 1979, стр. 229.
- Липскеров Ф. Путь к себе // Советская эстрада и цирк, 1975, № 10, стр. 22-23.
- Кривенко Н. Размышления о волшебниках // Советская эстрада и цирк, 1976, № 7, стр. 13.
- Фотография дуэта // Советская эстрада и цирк, 1977, № 9, 1 стр. обл.
- Бойко А. Столь драгоценная органика // Советская эстрада и цирк, 1981, № 9, стр. 6-7.
- Гортинский Е. Цыплята в лампочке и другие чудеса // Огонёк, 1986, № 47.
- Кривенко Н. В. Неразгаданные фокусы Мозжухиных // Советская эстрада и цирк, 1987, № 2, стр. 24-25.
- Терская В. Просто мы работаем волшебниками // Вечерняя Москва, 5.03.1987, стр. 3.
- Дмитриев Ю. А. Парадокс эстрады // Советская эстрада и цирк, 1989, № 4.
- Замковец Г. Московский государственный театр эстрады. — М.: МГТЭ, 1990, стр. 72.
- Макаров С. М. Эстрада в России. XX век. Лексикон. — М.: Росспэн, 2000, стр. 363—364.
- Макаров С. М. Эстрада в России. XX век: энциклопедия. — М.: Олма-пресс, 2004, стр. 401.
- T.G. Źywe kurczę w żarówce (Живой цыплёнок в лампочке) // Przyjaźń (журнал «Дружба»), № 35 (501), 31.08.1958, стр. 10, (на польском яз.).
Кылвер-влак
- Юрий Александрович Мозжухин — Российская ассоциация иллюзионистов
- Юрий Александрович Мозжухин — Некрополь выдающихся деятелей искусств
- Сӱрем тылзын 20 кечынже шочшо-влак
- 1922 ийыште шочшо-влак
- Тбилисиште шочшо-влак
- Теле тылзын 8 кечынже колышо-влак
- 1993 ийыште колышо-влак
- Москошто колышо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Алфавит почеш цирк артист-влак
- Алфавит почеш иллюзионист-влак
- СССР-ысе иллюзионист-влак
- РСФСР-ын калык артистше-влак
- РСФСР-ын сулло артистше-влак
- Троекурово шӱгарлаште тойымо-влак