Кожин, Павел Михайлович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Кожин.
Павел Михайлович Кожин
Павел Кожин 1964 ийыште
Павел Кожин 1964 ийыште
Шочмо кече 1904 ий 17 шорыкйол(1904-01-17)
Шочмо вер Быковка ял, Угарман губерний, Россий империй
Колымо кече 1975 ий 27 теле(1975-12-27) (71 ий)
Колымо вер Моско, СССР
Гражданлык  СССР

Павел Михайлович Кожин (17 шорыкйол 1904, Быковка, Марий Автоном Совет Социализм Республик — 27 теле 1975, Моско) — совет скульптор, график, анималист-сӱретче, шун дене тӱрлӧ пашам шуктен, ончерлан да озанлыклан келшыше образецым ямдылен. Шке пашажым ятыр ончерыште ончыктен, 1937 ийыште Парижыште эртыше ончерын шӧртньӧ медальжым сулен. 1938 ий гыч Дулёв фарфор заводын вӱдышӧ сӱретчыже. 1962 ий гыч Москосо кӱшыл сылнысымыктыш-йӧнозанлык училищын (ончычсо Строгановскийын) туныктышыжо. 1935 ий гыч СССР Сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже[1].

Илыш корныжо

Кожин Павел Михайлович 1904 ий 4 январьыште Угарман губерний Быковка ялыште (варажым — Юрино вел Быковка ял, Марий АССР) шочын. Скульптор-анималист, шун дене тӱрлӧ пашам шуктен, ончерлан да озанлыклан келшыше образецым ямдылен. Тӱҥалтыш шинчымашым ялыште верысе тӱҥалтыш школышто налын, 1917 ий революций деч вара — Угарман школышто — коммунышто, тудым 1924 ийыште пытарен. Скульпторын шарнымашыже почеш, тудо изиж годсек сӱретлаш да шуным нӧштылаш йӧратен. Школышто тунеммыж годымак П. М. Кожин Угарман сылнысымыктыш техникумын эрыкан колыштшыжо лийын. Сӱретче Л. Ф. Овсянниковын ойжо почеш Москош каен, тушто Икымше образцовый типографийыш печатник-тунемшылан пашаш пурен.

1926—1931 ийлаште ВХУТЕИН-ыште керамике факультетыште тунемын, тунемме жапыште факультетын Шанчызе-влак каҥашын секретарьже лийын, «сӱретче — конструктор, керамист» квалификациян пашаеҥлан тунем лектын. И. М. Чайков, И. С. Ефимов, В. Е. Татлин дене тунемын, живописьым А. В. Куприн, П. В. Кузнецов деч тунемын, В. А. Фаворскийын сымыктышыже чонжым вургыжтарен. Икымше сылнысымыктыш-керамике лабораторийыште производственный практикым эртен, тудо Москосо керамике тоштер пелен пашам ыштен (кызыт — «Кусково» ГМК).

1931 ийыште Дмитров фарфор заводыш  (руш.) (мар. чай йӱмӧ атыдерым ышташ ВХУТЕИН-ын колтымо сӱретче-влак тӱшкаште (В. Васильев, Е. И. Трипольская, А. Б. Траскунов) лийын.

1932—1933 ийлаште Верысе йӧнозанлык министерствын Шанче-шымлыше сымыктыш йӧнозанлык институтын лабораторийжым вуйлатен, тиде жапыште тӱрлӧ тӱсан янда дене атыдерым ыштен («Курык шорык» да «Имнешке» табакерке-влак, 1932).

1929—1938 ийлаште сӱретчын эше ик завод денат паша кылже лийын огыл, тудо шке вийжым тӱрлӧ жанрыште терген, шуко тӱрлӧ йӧным терген (экспериментироватлен). Тиде жапыште «Такмак-влак» (1929), «Мӱшкыран» (1930), академик Грабарьлан да искусствовед Морозовлан йолташле шарж-влак (1933, фаянс) скульптур-шамычым, А. С. Пушкинын йомакше почеш «Кугыза ден куваже» оҥай фигурым (1933) ыштен.

1930-шо ийла кыдал гыч сӱретче шке тӱткышыжым анималист темылан ойыра. Тиде жапыште «Рывыж ден пӱркыт» (1933), «Пӱркыт да кишке» (1934 ий), «Лань да порзай» (1934) да моло пашаже-влак шочыныт.

1920-шо ийла мучаш гыч П. М. Кожин Конаково фаянс заводышто  (руш.) (мар. пашам ыштен, тыште ончерлык произведенийлам ыштен, арверым тӱшка дене ыштен лукшо йӧнозанлыклан ончыктышашлык сатум ямдылен. 1927—1928 ийлаште, эше студент улмыж годымак, П. М. Кожин Конаковышто «Марий-влак» серий гыч скульптурым, «Рывыж да виноград» кувшиным, «Индустрий» лампылан негызым, кид дене сӱретлыман «Шокшо кеҥеж», «Теҥыз», «Курыклоҥ» да т. м. теркем ямдылен, 1935—1937 ийлаште «Лумшо», «Луй», «Пире», «Рывыж», «Кол дене вӱдкома» да т. м. анималист скульптур серийым, тыгак «Курыкысо тага-влак» вазым да «Эрвел кудывече» кувшин-влакым шочыктен. 1930-шо ийлаште «Всекохудожник» заводышто икмыняр пашам луктын.

1938 ий гыч П. М. Кожинын сымыктыш пашаже Дулёв фарфор завод дене кылдалтын. 1930-шо ийла мучаште тудо фарфор йӧн дене «Чодыраруышо», «Соктам ужалыше», «Милиционер», «Поп да Балда» скульптур-влакым ыштен. Дулевыште кол да кайык-влакын шуко скульптурыштым ыштен (ваклешка, сӱгыгол (нуран), олаҥге, пулдырчо). 1950-ше ийлаште «Эҥерысе олаҥге» (1954), «Корак» (1954), «Шиште» (1956) фигур-влак ышталтыныт. Скульптур-влакым ямдылыме деч ончыч пӱртӱс сӱрет ышталтын, фгур теҥыз але эҥер сӱрет пундашыште ончыкталтын: ракывод, вӱдшудо, кӱ коклаште. Эн ончычсо пашалаштыже тӱткышым колын тӱрлӧ лиймыжлан (вуальпочан, шийгол, сӱзыгол), могыр ойыртемжылан ойырен. Варарак ыштыме пашалаштыже автор нунын ойыртемыштым (детальым) утларак ончыкташ тыршен. Тиды деч посна П. М. Кожин историй, сылнымут да фольклор йогынышто пашам ыштен («Ужава-кугыжа ӱдыр», «Ораде коля нерген йомак», «Иванушка чоҥешта», «Вӱргене курык озавате», «Баян»). 1950 ийыште А. Д. Бржезицкая да Н. А. Малышева дене пырля «Будапештыште Самырык-влакын тӱнямбал фестивальышт» шуко фигуран композицийым ыштеныт.

1938 ийыште, Дулевысе заводыш куснымеке да фарфор скульптурым ышташ тӱҥалмеке, П. М. Кожин Конаково фаянс завод дене кылым кӱрлын огыл да шуко пашажым фаянслан пӧлеклен. Эн ондак тиде анималыистический манме скульптуржо-влак лийыныт, нуным, тӱҥ шотышто, тӱрлӧ тӱсан мурава (глазурь) дене леведме йӧн дене ыштыме да завод нуным майолик (кок гана муравам велыме) арвер семын луктын. Тидын годымак «Фазан» (1951), «Самырык сузо» (1950), «Шоҥго кӱдыр» (1951), «Ирмузо» (1951), «Йос» (1951), «Эҥерысе олаҥге» да шуко молат ышталтыныт. П. М. Кожинын шуко произведенийже Конаково фаянс заводышто тираж дене лектыныт.

Монументальный скульптурымат ыштен («Арагви» Москосо ресторанлан «Лань тигр-влак дене» скульптур фонтан, 1930-шо ийла).

Москосо метрон шергашлыше корныштыжо улшо Таганский станцийыште майолика йӧн дене барельефым ыштымаште тыршен.

1950-ше ийлаште Ригысе фарфор-фаянс заводышто икмыняр произведенийым ыштен («Теҥыз имне», 1954).

1962 ий гыч МВХПУ-што туныктен[2].

1975 ийыште Москошто колен.

П. М. Кожинын произведенийлаже ГТГ-ште, «Кусково» ГМК-ште, ВМДПНИ-ште, Конаково да Дулево фарфор завод тоштерлаште, моло тоштерыште да посна коллекцийлаште аралалтыт. Кызытат Дулёв фарфор заводышто П. М. Кожинын ыштыме скульптуржо-влакым луктыт[3].

Ончер да суаптарже-влак

1930 ий гыч П. М. Кожин шке пашажым ятыр ончерыш луктын:

  • Парижысе тӱнямбал ончер (1937) — 1936 ийыште ыштыме фаянс фигуржо-влаклан шӧртньӧ медаль дене палемдалтын («Пире», «Луй», «Лумшо», «Вӱдӱшкыж»);
  • Копенгагеныште сылнысымыктыш йӧнозанлык ончер (1954);
  • Брюссельыште тӱнямбал ончер (1958) — ший медаль;
  • Совет йӧнозанлыкын йот элласе ончерже (1950 ийла);
  • Пӱтынь ушемысе сылнысымыктыш ончер-влак (Моско ола, 1946, 1947, 1950, 1952, 1954, 1955 ийла);
  • «Социализм индустрий» ончер (Моско ола, 1939 ий);
  • Совет сӱрет сымыктышын эн сай произведенийже-влак ончер (Моско ола, 1940 ий);
  • ГРМ-ыште фарфор ончер (Ленинград, 1948 ий);
  • РСФСР калык кидпаша сымыктышын да сылнысымыктыш йӧнозанлыкын ончерже (Моско ола, 1952);
  • Москосо скульптор-влакын произведений ончерышт (Моско, 1952, 1953, 1957 ийла);
  • Сылнештарыме сымыктыш ончер. МССХ. (Моско ола, 1955);
  • Е. Ф. Белашован, А. М. Каневскийын, И. В. Кирсанован, П. М Кожинын, А. В. Кокоринын, Г. В. Неродан произведений ончерышт (Моско, 1956);
  • Совет сӱретче-влак ушемысе Моско пӧлкан скульптур ончерже (Моско, 1957);
  • Сӱретче-влакын 1-ше пӱтынь ушемысе погынышт вашеш ончер (Моско, 1957);
  • «Социалист Моско» ончер (Моско, 1957);
  • Кугу Октябрь социалист революцийын 40 ий теммыж лӱмеш пӱтынь ушемысе сылнысымыктыш ончер (Моско, 1957);
  • «Моско шунарвер» икымше ончер (Моско, 1974) да т. м.[4]

Палемдымаш

  1. ↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Юринский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 1 шыжа 2022. Архивлыме 1 шыжа 2022 ий.
  2. ↑ Super User. Анонс (неопр.). konakovobiblioteka.ru. Тергыме кече: 1 шыжа 2022. Архивлыме 1 шыжа 2022 ий.
  3. ↑ Купить восстановленную скульптуру из фарфора (руш.). dulevo.ru. Тергыме кече: 1 шыжа 2022. Архивлыме 1 шыжа 2022 ий.
  4. ↑ Антикварный салон «СОВ-АРТ» — антиквариат, живопись, скульптуры, фарфор. sov-art.ru. Тергыме кече: 1 шыжа 2022. Архивлыме 1 шыжа 2022 ий.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кожин,_Павел_Михайлович&oldid=1233865" гыч налме