Ямбердов, Иван Михайлович
| Иван Михайлович Ямбердов | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 16 идым 1955 (70 ий) |
| Шочмо вер | |
| Гражданлык |
 СССР →  Россий |
| Паша сомыл | сӱретче |
| Награде да премий |
|
Ива́н Миха́йлович Ямбе́рдов (шоч. 16 идым 1955, Чодыраял (Юлсер кундем, Корамас ял шотан илем), Марий Автоном Совет Социализм Республик) — марий сӱретче, 1983 ий гыч Россий Сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже. Россий сӱретче-влак ушемын Марий кундемысе пӧлкан председательже (2000—2001). Россий Федерацийын сулло сӱретчыже (2004). Марий Эл Республикын калык сӱретчыже (2020), МССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже(1991), Марий Эл Республикысе А. В. Григорьев лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (1993).
Илыш корныжо
1955 ий 16 сентябрьыште кызыт Марий Эл Юлсер кундем Корамас (Чодраял) ялеш шочын[1]. 1971 ийыште Йошкар-Оласе 1-ше №-ан музык-сымыктыш школ-интернатым, 1975 ийыште Йошкар-Оласе художественный училищым, а 1981 ийыште В. И. Суриков лӱмеш Москосо кугыжаныш художественный институтым (СССР сымыктыш академийын йыжыҥъеҥ-коррспондентше, Кугыжаныш Третьяков галерейын директоржо (1980—1992) Ю. К. Королевын мастаргудыжо) тунем пытарен[2].
1983 ий гыч РСФСР Сымыктыш фондын Марий мастаргудыжо-влакын пашаеҥже семын тыршаш тӱҥалын, 1996 ий гыч — эрыкан сӱретче. 2000—2001 ийлаште Россий сӱретче-влак ушемын Марий кундемысе пӧлкажын председательже лийын[3].
Кызыт Йошкар-Олаште ила да пашам ышта[4].
Усталык пашаже
1983 ий гыч Россий сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже.
«Сӱан кечын», «Ача сурт» (1987), «Мландын Йӱкшӧ» триптихын (1991), «Шонкалымаш» (1992), «Куван кеҥеж» (1996), шуко портрет, пейзаж да моло пашан авторжо[3].
1984 ийыште Йошкар-Олалан 400 ий темме лӱмеш 2 метран «Площадьыште пайрем» сылне радынам возен[4].
1985 ий гыч М. Шкетан лӱмеш марий калыкле драма театр дене кылым куча, тушто С. Чавайнын «Мӱкш отар» да Л. Яндаковын «Тулык ава» пьесышт почеш сӱретче-постановщик лийын[4].
1976 ий гыч республикысе, регионысо, Пӱтынь Российысе да тӱнямбал сымыктыш ончер-влакын чолга участникше улеш. Тудын шке ончер ден вернисажше-влак Эстонийыште, Финляндийыште, Москошто Венгр тӱвыра рӱдерыште, Германийыште (Берлин) лийыныт. 1986—2004 ийлаште 10 наре шке ончерже паша ыштен[5]. Тудын пашаже-влак Марий Элысе, Российысе, Финляндийысе, Эстонийысе, Венгрийысе, Израильысе, Италийысе тоштерлаште да частный коллекцийлаште аралалтыт[3].
2015 ийыште «Русская галерея — XXI век» Российын кызытсе сӱрет да декоративле сымыктыш аланыште «Портрет» номинацийыште калыкле премийын лауреатше лийын. Суапландарымаш церемоний Российысе сымыктыш академийыште эртен[6].
2020 ий 14 декабрьыште сӱрет сымыктыш аланыште кугу надырым пыштымылан «Марий Эл Республикын калык сӱретчыже» чаплӱмым пуымо[7].
Южгунам усталыкыштыже И. Ямбердэ шолыплӱмым кучылтеш[4].
Чаплӱм да суаптар-влак
- Россий Федерацийын сулло сӱретчыже (2004);
- Марий Эл Республикын калык сӱретчыже (2020)[7];
- Марий ССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1991);
- А. В. Григорьев лӱмеш Марий Эл Республикысе Кугыжаныш премий (1993);
- «Русская галерея — XXI век» Российын кызытсе сӱрет да декоративле сымыктыш аланыште калыкле премий (2015)[6];
- «Тӱвыраште сеҥымашлан» оҥпале (2025)[8].
Палемдымаш
- ↑ МБУ «Централизованная библиотечная система администрации Волжского муниципального района» . cbspomary1.ru. Тергыме кече: 25 идым 2025.
- ↑ Кидшер (2025-09-01), Ямбердов Иван Михайлович, <https://kidsher.ru/ru/dossier/24872/>. Тергыме: 25 идым 2025.
- ↑ 1 2 3 Мочаев, 2017, с. 523.
- ↑ 1 2 3 4 Марийский художник Иван Ямбердов видит в происходящем особые знаки. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 25 идым 2025.
- ↑ Выставка «Театр в творчестве И. Ямбердэ» - Календарь событий (руш.). eventsinrussia.com. Тергыме кече: 25 идым 2025.
- ↑ 1 2 Лучший портретист России живет в Марий Эл, <https://www.marpravda.ru/news/religiya/luchshiy-portretist-rossii-zhivet-v-mariy-el/>. Тергыме: 25 идым 2025.
- ↑ 1 2 Волжская ПРАВДА - Ивану Ямбердову присвоено почетное звание «Народный художник Республики Марий Эл». www.vpgazeta.ru. Тергыме кече: 25 идым 2025.
- ↑ Кидшер (2025-09-01), Нагрудный знак «За достижения в культуре», <https://kidsher.ru/ru/dossier/44903/>. Тергыме: 25 идым 2025.
Литератур
- Ямбердов Иван Михайлович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 122. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Ямбердов Иван Михайлович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 844. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Прокушев Г. И., Мочаев В. А. Ямбердов Иван Михайлович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 523. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Кылвер-влак
- Арт Панорама. Ямбердов Иван Михайлович.
- Национальная библиотека имени С. Г. Чавайна Республики Марий Эл. 100 лет Марий Эл. Художник самобытного дарования (К 65-летию Ивана Ямбердова).
- Газета «Марийская правда». 23.01.2020. Марийский художник Иван Ямбердов видит в происходящем особые знаки.
- Газета «Волжская правда». 18.09.2019. Один из лучших художников России, уроженец Волжского района, Иван Ямбердов отметил свой день рождения.
- Элита Татарстана. 30.04.2019. Художник — предстоятель народа.
- Национальный музей Республики Марий Эл им. Т. Евсеева. 25.09.2020. Творческая встреча с художником И. Ямбердовым.
- МУ «Козьмодемьянский культурно-исторический музейный комплекс». «Иван Ямбердов — истинно марийский художник».
- MariUver. 10.12.2015. Иван Ямбердов признан лучшим портретистом России.
| Ямбердов, Иван Михайлович | |
|---|---|
| |
