Юмым вашлийме
| Юмым вашлийме | |
|---|---|
 Дуччо. «Сретений». «Маэста», ужаш, 1308—1311. Опера-дель-Дуомо тоштер, Сиена | |
| Тӱрлылык | Христиан пайрем |
| Ышталтын | изи Иисус Христосым Иерусалим храмыш ача-авашт кондымо дене |
| Кече |
православий — 15 (2) пургыж католицизм — 2 пургыж |
| Кылдалтын | Христос Рошто дене |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Юмым вашлийме, Сретений (грек. συνάντησις «вашлиймаш»(грек. συνάντησις, Храмышке толмаш (грек. Ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου, лат. Praesentatio Domini «Господьым (Юмым) ончыктымаш») — христиан пайрем, Историйыш пурышо южо протестант конфессиян черкылаште палемдалтеш[1]. Иерусалим храмыш Христос азам тудын ача-аваже Рошто деч вара 40-шо кечыште да пӱчмӧ деч вара 32-шо кечын конденыт. Иерусалим храмыште шнуй ешым Симеон Богоприимец вашлийын.
Православийыште надесятый пайрем радамыш пура. Иерусалим, Руш, Грузин, Серб, Польшо православий черке-влак, тыгак Украин грек-католик черке (Украин кӧргыштӧ), старострядец-влак да южо моло-влак[2] Юмым вашлийме пайремым 15 (2) февральыште (XX—XXI курымлаште юлиан календарьысе 2 февраль у юлиан да григориан кечышот дене 15 февральлан келшен толеш). Моло верласе православий черке-влак у юлиан кечышот почеш Юмым вашлиймым 2 февральыште пайремлат (григориан кечышот дене 2800 ий марте иктеш толеш).
Католицизм григориан кечышот почеш 2 февральыште пайремла, Армян апостол черке — 14 февральыште.
Пайрем историй
Лукан Евангелийже дене келшышын, (Лк. 2:22-40), Христосын шочмыж деч вара ныллымше кечылан, тӧртык почеш пӱтынек эрыкталтмеке, Мария Иосиф дене пырля Вифлием гыч Иерусалимыш Юмын храмже деке толын, нылле кечаш Иисус азажым конден. Закон почеш Моисеевлан (Исх. 13:1-2,11-16)), ача-ава-влак Шочмын икымше эргышт-влакым Юмылан пӧлеклышашлан храм ыштышаш улыт[3]. Тидын годым Юмылан таум ышташ лийын. Тидын годым Юмылан тауштышыла, жертвым пуыман улмаш. Тиде тӧртыкым шуктымек, Мария ден Иосиф Иисус азаштым Иерусалим Храмыш конденыт, а надыр шотеш кок кӧгӧрчен игым конденыт.
«Сретение» славян шомак тачысе руш йылмыште «встреча» «вашлиймаш» ман кусаралтеш. Вашлиймаш — тиде айдеме тукым лӱм дене Симеон тоштыеҥын Юмо дене вашлиймашыже. Симеон Богоприимец чын дене илыше, поро айдеме лийын — преданий почеш, шымлу кок шанчызе кусарыше-влак кокла гыч иктыже — нунылан египетысе кугыжа Птолемей II Филадельф (мемнан эра деч 285—247 ийлаште) Шнуй Возымашым еврей йылме гыч грек йылмыш кусараш кӱштен.
Легенде почеш, кунам шнуй Симеон пророк Исаин книгажым кусарен, «Тиде ӱдыр кӧргышкыжӧ налеш да шочыкта Эргым» («Се Дева во чреве приимет и родит Сына») ойым лудмеке, тыште йоҥылыш возалтын, «Ӱдыр» («Дева») олмеш «Вате» («Жена») лийшаш ман шоналтен, тидым тӧрлаш шке порысшылан шотлен. Но Юмын суксыжо шнуй Симонын кидшым чарен шогалтен да ӱшандараш пижын: тудо Исаийын чын улмыж нерген пален налмешке ок коло.
Симеон Юмын сӧрымыжым кужун вучен — тудо преданий почеш 300 ий наре илен. Тыге тудо тиде кечын Шнуй Чонын ӱшандарымыж почеш храмыш толын. Кунам Мария ден Иосиф Иисус азам конденыт, Симеон тудым кидышкыже налын да Юмылан тауштен каласен:
Кызыт Тыйын кулет, Оза, Тыйын мутет почеш, тыныс дене пырля колтет, молан манаш гын, мыйын шинчам ужын Тыйын утарышетым, кудым тый колтенат — чыла тӱрлӧ калык ончылно ямдыленат, сотемдарен вогалтаренат чийъеҥ-влакым, Тыйын Израильысе калыкетын чапшым.
Чыным ойлышо Симеонын нине ойжо-влак кумалме мутыш савырненыт, «Симеон Богоприимецын мурыжо» вуймутым налыныт. Тудо кумалме радамыште пеш кӱлешан улеш да кок гана муралтеш: кас кумалмаш мучаште (изи, тыгак кугу тӱткылык улмо годым) да «Юмын тауштен кумалмаште Причастий годым», Юмылык литургий мучаште.
Иосиф ден Мария тыгай мутлан пеш ӧрыныт. Симеон нуным сугыньлен да, Мария велке савырнен, Тудлан Азаж нерген каласен:
Нунылан Симеонлан сугыньым ойлен, тудын Мария Аважлан каласен: тиде кия шукыштын Израильысе камвочмаште да кынелмаште, ваштареш шогымаште, Тыйын, Шкендычынат чонет гоч саргурал эрта, — да шуко шӱм шоныш почылтеш.
Нине ой-влак «Шыде чоным проемдымаш» («Умягчение злых сердец») юмоҥан негызышкыже возыныт.
Тыштак, храмыште, поро кумылан тулык вате Анна Пророчица лийын, кандашле ныл ияш, тулыкеш кодмекыже, ятыр ий Юмын ончылно пӱтым кучен да йӱд-кече кумалын. Тунам тудо Утарышым пален да, тудын деке лишемын, Юмын тӧрам (Господым) чапландарен, Тудын нерген Иерусалимыште чылаштлан каласкален.
Пайрем юмылан кумалмаште
Пайрем историй
Сретений пайрем Иерусалим черкыште шочын, да Юмылан кумалме кечышотышто IV курымышто лектын. Ондак тудо шкевуя пайрем семын умылалтын огыл, огыл, а Юмын шочмыж деч вара нылле кече пагытым мучашлыме семын аклалтын[4].
Пайрем нерген историйысе акрет кагаз Itinerarium Aetheriae пеҥгыдемда, IV курымысо Эгерий Шнуй Мландыш паломничество амал дене миен коштмо нерген иктешлымаш.
Эпифаний деч ныллымше кече тыште кугу чап дене пайремлалтеш. Тиде кечын Анастасисыште процессий эрта (Юмын Тӧран Колоткажым Аралымашке) да чылан ошкылыт, да чылажат Кугечылан куаныме семын шукталтеш. Чыла пресвитер-влак кумал эртарат, а вара епископ, ныллымше кечын Иосиф ден Мария Господым Храмыш кондымо нерген ойлымышт годым, Симеон ден Анна пророчицан, Фануила ӱдырыштын ужмыштым, нунын ойлымыштым, Господьым пален налмекышт, ача-аван кондымо поянлык нерген каласкалат. Тылеч вара, чылажымат тыглай радам дене эрта, Литургийым ыштат, вара отпуст лиеш[4].
Иисус Христосын мландысе илышыж нерген юмылан кумалмаште утларак кугун чапландарымаш йогын 451 ийысе Халкидон соборышто у куат дене вияҥаш тӱҥалын, тыште анафемыш да монофизитствыш пуртымо. Идалыкаш кечышотышто шкевуя пайрем семын Вашлиймаш кече Римысе черкыште V курым мучаште, а Константинопольышто VI курымын икымше пелыштыже пеҥгыдемын.
Палемдымаш
- ↑ В частности, в лютеранстве.
- ↑ См. Старостильные церкви.
- ↑ Сретение Господне во Храме // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М., 1891—1892.
- ↑ 1 2 Рубан Ю. И. Сретение Господне. (Опыт историко-литургического исследования). СПб., 1994 Архивысе копий 26 пургыж 2011 гыч
Литератур
- Рубан Ю. И. Сретение Господне. Опыт историко-литургического исследования. — СПб.: Ноах, 1994. — 218 с. — ISBN 5-7443-0002-3.
- Сретение Господне. Богослужебные указания для священнослужителей / Сост. прот. Виталий Грищук. — СПб.: Санкт-Петербургская православная духовная академия, 2014. (в формате iBooks)
- Сказание о Сретении Господнем // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. VI: Февраль, День 2.
Кылвер-влак
- Симеон Богоприимец
- Сретение Господне на сайте Православие.Ru
- Сретение Господне в русской живописи и литературе на сайте «Россия и Христианский Восток»
 | |
|---|---|
| Библиографий каталоглаште |
