Шочмо йылмын тӱнямбалысе кечыже
| Шочмо йылмын тӱнямбалысе кечыже | |
|---|---|
 | |
| Вес семын | Шочмо йылмын тӱнямбал кечыже |
| Кече | 21 пургыж |
| Пайремлымаш | 21 пургыж |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Шочмо йылмын тӱнямбалысе кечыже ( ООН-ын моло официал йылмыла дене: англ. International Mother Language Day, араб. اليوم العالمي للغة الأم, исп. Día Internacional de la Lengua Materna, кит. 國際母語日, фр. la Journée internationale de la langue maternelle ) — 1999 ий ноябрьыште ЮНЕСКО-н Генерал конференцийын 30-шо сессийжын пунчалже дене тӧнежлыме, йылме да культур поянлыкым аралаш манын, 2000 ий 21 февраль гыч кажне ийын палемдалтеш.
ЮНЕСКО эре эскерыше да вашталтыш нерген ончылгоч шижтарыше кышкарым чоҥаш шона, тудын дене йомаш тӱҥалше йылме йодышым эскераш, да эрма ситуацийым тӧрлаташ полшынеже.
ЮНЕСКО-н шымлымыж почеш тӱняште 6 тӱжем наре йылме гыч пелыже пытен кертме лӱдыкшыштӧ улыт[1]. 2009 ийыште ЮНЕСКО Российын кумдыкыштыжо йомын кертме лӱдыкшыштӧ улшо 136 йылмым палемденыт.
Йылмын кечыже бенгал йылме верч кучедалме толкын дене кылдалтын, тиде Бангладеш олаште 1952 ийысе вӱран вашшогымашым шарнымаш, кунам пакистан полиций бенгал йылмым Эрвел Пакистаныште официал йылмылан шотлаш йодшо-влакым пуштеден (Бангладеш, 1971 ий гыч).
ООН-ын Генерал Ассамблейже Шочмо йылмын тӱнямбал кечыжым палемдыме нерген пунчалым сайлан шотлен,(Α/RES/56/262 № резолюций[2]) да ООН-ышто шогышо кугыжаныш-влакым, ООН-ын секретариатшым тӱнямбалне улшо чыла йылме-влакым аралаш да вияҥдаш ӱжын.
Кече теме
- 2021 ий — «Туныктымо да илышкыл иктешлык дене йылмым аралаш да шуко йылме дене кутыраш кумылаҥдаш»
- 2020 ий — «Йылме-влак чек деч посна»
- 2019 ий — «Тӱп калык-влакын йылмышт икшырымын вияҥын, тыныслыкым чоҥымаште да сӧрасымаште кӱлешан»
- 2018 ий — «Икшырымын пеҥгыдын вияҥме кышкарыште лингвистике ойыртемым аралымаш да шуко йылме дене мутланымаш»
- 2017 ий — «Шуко йылме дене туныктымо негызеш пеҥгыде ончыкылык»
- 2016 ий — «Туныктымашын сайлыкше, туныктымо йылме-влак да туныктымо лектыш»
- 2015 ий — «Йылмын полшымыж дене инклюзив образований. Йылме — тиде кӱлешан!»
- 2014 ий — «Глобальный гражданственность да верысе йылме-влак: тӱткыш покшелне — шанче»
- 2013 ий — «Шочмо йылмым тунеммаште туныктыш книга»
- 2012 ий — «Инклюзив тунеммаште шӱко тӱрлӧ йылме»
- 2011 ий — «Йылмым да лингвистике ойыртемым арален вияҥдымаште информаций-коммуникаций технологий».
ООН-ын Йылме кечыже
Шочмо йылмын тӱнямбал кечыже дене пырля ООН шке официал йылмыж-влакын кечыжымат палемда. Нуно 2010 ийыште ООН-ын мер информаций шотышто департаментше шуко йылмым да тӱвырам чапландараш йӧным кучылтмо шот дене увертарен[3]. Тиде ООН-ышто англичан йылмын кечыже, ООН-ышто араб йылмын кечыже, ООН-ышто испан йылме кече, ООН-ышто руш йылмын кечыже, ООН-ышто китай йылмын кечыже, ООН-ышто француз йылмын кечыже.
Тиде кечылаште эртарыме мероприятий официал йылме-влакын тӧр праван улмыштым, тысе пашаеҥ-влакын историй нерген, йылме вияҥме нерген шинчымашыштым шараш йӧным ыштымашке виктаралтын.
Йылме кече-влак моло кече дене пырляк палемдалтыт[4]. Нине кече-влаклан кажныжлан сайт системыште посна сайт пӧлеклалтын.
Российыште шочмо йылмын тӱнямбалысе кечыже
2019 ий 21 февраль Тӱп калык-влакын йылмышт шотышто Тӱнямбал идалыкыште Россий Федерацийысе калык-влакын шочмо йылмыштым аралыме да тунемме Фонд официальнын почылтын.
Тыгак ончо
- Йылмын тӱнямбалысе идалыкше (2008 ий)
- Тӱп калык-влакын йылмыштын тӱнямбал идалык (2019 ий)
Палемдымаш
- ↑ (руш.) Международный день родного языка Архивысе копий 27 пургыж 2011 гыч на сайте ЮНЕСКО (ссылка проверена 20 февраля 2011)
- ↑ A/RES/56/262 — R — A/RES/56/262. Тергыме кече: 21 пургыж 2019. Архивлыме 21 пургыж 2019 ий.
- ↑ Department of Public Information to Launch ‘Language Days at the United Nations’ Архивысе копий 2 шорыкйол 2018 гыч (англ.)
- ↑ Список международных дней на сайте ООН. Тергыме кече: 25 вӱдшор 2017. Архивлыме 27 ага 2016 ий.