Цифран теҥге дене оксаполыш ден пенсийым тӱлымаш

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Цифран теҥге дене оксаполыш (пособий) ден пенсийым тӱлымаш
Цифровой рубль.jpg
Тӱҥалме жап 2025-2026
Вер Россий
Амал Переводым ыштыме годым роскотым иземдымаш

Цифран теҥге дене оксаполыш (пособий) ден пенсийым тӱлымаш (руш. Выплата пособий и пенсий в цифровых рублях) — Российыште цифран теҥгем пуртымо кышкарыште кугыжанышын илышкыл (социал) оксам эркын дене цифран сыныш (форматыш) кусарымаш. Цифран теҥге — оксан кумшо сынже, тудо кагаз оксан да кагаздыме (безналичный) тӱлымӧ йӧнын ойыртемжым иктеш ушен шога[1].

2025 ий 1 октябрь гыч федерал оксавиктыш (бюджет) гыч южо тӱлымаш-влак цифран теҥге дене шукталташ тӱҥалыт. Тиде, тыгак, икмыняр илышкыл оксаполыш (пособий) шотыштат шукталташ тӱҥалеш. 2025 ий сӱрем тылзе мучашлан виктер калыкым тӱлымӧ раш лӱмер (список) дене палдарен огыл. 2026 ий гыч кугыжаныш у йӧным кеч-могай тӱлымаштат кучылт кертеш, ты шотыштак пенсий ден оксавиктышан пашадарым тӱлымаштат[2].

Контекст

Цифран теҥген тӱҥалтыш проектшым Россий Банк  (руш.) (мар. 2023 ий августышто шыҥдараш тӱҥалын. Тиде жап гыч посна еҥ-влак, банк да компаний-влак цифран теҥге дене операций-влакым тест семын тергат[3].

2025 ий апрель мучаште Российын окса (финанс) министрже Антон Силуанов увертарен: 2026 ийыште цифран теҥгем кумдан илышыш шыҥдаралтмыжым вучыман[4]. Тиде жаплан кӱлешан окса инфракышкарым тергыман да илышыш пуртыман.

Цифран теҥге виртуал кумдыкышто кучылталташ тӱҥалеш: Россий Банк цифран теҥгем цифран код семын лукташ тӱҥалеш, а у валютын счётшо-влак РБ-н платформыштыжо лийыт[1].

Оксан у сынже (формыжо) посна еҥ да юридический лица-влакын цифран оксагалташтышт (кошелёкыштышт) аралалташ тӱҥалеш. Оксагалта-влак посна банк дене огыт кылдалт, но цифран теҥге дене тошто семынак пайдаланаш лиеш: банк-влакын приложенийышт полшымо дене. Оксагалташке айдемылан асулыкым пуышо кеч-могай банк гочат пураш лиеш. Тыгеат шонат: ончыкыжым цифран теҥге дене интернет кыл деч поснат пайдаланаш йӧн лиеш[5].

Цифран теҥгем тӱлашат, кусарашат кучылташ лиеш, нуным тыгак кагаздымыш кусараш, а, кӱлеш гын, кагаз окса семынат лукташ лиеш. Посна еҥын цифран теҥгем кусарымыж (транзакции) годым банк ешартыш комиссий акым ок нал. Нунылан кредит организаций-влакын лимитышт огеш лий. Юридический лица-влак шотышто эн изи минимал комиссий ак палемдалтын[6].

Кучемъеҥ-влак палемдат: оксан у сынже чек кокласе (трансграничный) кусарымашым да еҥ-влак коклаште оксам колтылмашым эскераш полшышаш[1].

Цифраҥдыме теҥгем шыҥдарыме график

2025 ий 15 сӱремыште Кугыжаныш Думо цифран теҥгем посна ошкыл дене тӱшкаш шыҥдарыме нерген тӧртыкым пеҥгыдемден[7], тушан президент 2025 ий 23 сӱремыште кидым пыштен. У тӧртык почеш, цифран теҥгем калыкыш шыҥдарымаш 2026 ий 1 идым гыч тӱҥалеш. Тидын дене эн ончыч кугу банк да торгайыше-влак тӱкнат, кудыштын окса парышышт 120 млн теҥге деч кугурак, 2028 ийлан чыла ужалыше ден банк-влак ушнат.

2025 ий 1 шыжа гыч цифран теҥгем посна федерал тӱлымаште да илышкыл оксаполышым (пособий) пуымаште кучылташ тӱҥалыт. Могай тӱлымаште — 2025 ий сӱрем мучашлан раш пале лийын огыл.

2026 ий 1 шорыкйол гыч цифран теҥгем федерал оксавиктыш гыч кеч-могай тӱлымашланат кучылт кертыт. Тиде пенсий, оксаполыш (пособий), стипендий да оксавиктышан пашаеҥ-влакын пашадарышт.

2027 ийыште цифран теҥге кундемласе тӱлымаште, тыгак оксавиктыш деч ӧрдыжсӧ (внебюджетный) кышкарласе фондлаште лектеш[2].

Шке кумылын ушнымаш

РБ-ште палемдат, цифран теҥгем шыҥдарымаште нимогай виеш ыштыме паша нерген ок ойлалт.

Еҥ-влак, кызытсе семынак, шке семынышт ойырен налын кертыт: теҥген могай сынжым (формым) кучылташ — кагаз, кагаздыме але цифран. Айдеме шке тидым ойырен налеш[8].

Российын еҥже цифран теҥге дене пайдаланаш ок келше гын, тудо цифран оксагалтам почде кертеш[1]. Тиде оксаполышым (пособий) ден пенсийым налше-влакымат авалта: нуно шонымышт семын тӱлымӧ йӧным ойырен кертыт (кагаздыме, кагаз оксан але цифран теҥге)[2].

Оксаполышым (пособийым) тӱлымаш

2025 ий пургыжышто «Интерфакс» агентстве увертарен, Россий Банк Федерал казначействе  (руш.) (мар. дене пырля илышкыл оксаполышым (пособийым) тӱлаш да капитал чоҥымаште роскотым петыраш цифран теҥге дене тӱлымӧ тергымашым (экспериментым) тӱҥалаш палемден. Агентствын палемдымыж почеш, тиде 2025 ий 25 августышто лийшаш. «Интерфакс» палемда: бюджет пашаште цифран теҥгем «корно картылан» кучылтмаште пуртат. Ты тергымаш сентябрь тылзе мучаш марте шуйнышаш. Тидын годым могай тӱлымаш-влакым тергаш (тест) тӱҥалме нерген огыт ойло[9].

Пеҥгыдемдыме закон почеш, 2025 ий октябрь гыч цифран теҥге дене оксаполышын (пособийын) икмыняр ужашыже тӱлалташ тӱҥалеш[2]. Тидын годым, тыге уэш РБ-ште палемденыт, нигӧланат цифран оксагалтам йодмаш деч посна (автомат) почаш огыт тӱҥал[8].

Эскерыше эксперт-влак тыге палемдат: цифран теҥге дене тӱлымаш кучемлан йӧнан, молан манаш гын, тиде кугыжаныш оксам кучылтмо шотым эскераш йӧным пуа. Финанс шинчымашым вияҥдыше ассоциацийын (АРФГ) тӱҥ директоржо Вениамин Каганов ты шотышто умылтара:

…Оксавиктышлан (бюджетлан) раш сӱрет кӱлеш: кажна окса палемдыме пашалан гына кучылталтшаш. Мутлан, йочалык оксаполыш дене кугыеҥ-влак шканышт аракам дле тамакым ынышт нал. Цифран теҥге дене тиде чын илышыш савырна[6].

Пенсийым тӱлымаш

Рунетыште кучемын чыла пенсийым цифран теҥгеш кусараш шонымыж нерген увер-влак лектыныт. Кузе Россий Банкын сайтыштыже увертарат, тыгай шонымаш уке[10].

2025 ий февральыште Кугыжаныш Думын шкепого (собственность), мланде да арвер (имущество) кыл шотышто комитетын председательже Сергей Гаврилов соцкыллаште «россиян-влак ынде пенсийым цифран теҥге дене налаш тӱҥалыт, тидын деч утлашлан тӧрлышӧ органыш але пенсийым налме банкыш йодмашым колташ» темлыме уверым шоя ман ойлен. Депутат палемден, кугыжаныш пенсийым налме ик йӧным палемден ок керт, эсогыл йӱлаш пурышо банк кусарымаш нерген ойлалтеш гынат, цифран окса нерген ойлаш амал уке, вет тудо утларак у йӧнлан шотлалтеш[11].

Пенсийым налше еҥ пенсийым цифран теҥге дене налаш шона гын (2026 ий гыч), (оксаполышым цифран теҥге дене налме семынак) тидлан тудо шкеак цифран оксагалтам почшаш. Тидын деч вара Социал фондыш  (руш.) (мар. тӱлымашым цифран оксагалташ налаш шонымыж нерген йодмашымым возыман да тудын номержым ончыктыман. РСФ пенсионер деч пурышо тыгай йодмаш деч посна, пенсийым цифран теҥге дене тӱлаш огеш тӱҥал. Варажым тыгак цифран теҥге дене пенсийым налме деч кораҥаш, кугыжаныш тӱлымашым налме утларак йӱлаш пурышо йӧн деке пӧртылаш лиеш[12].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 Будут ли платить пенсии в цифровых рублях?, <https://www.vtbnpf.ru/press/articles/pensii-v-cifrovyh-rublyah-pravda-mify/>. Тергыме: 25 сорла 2025. 
  2. ↑ 1 2 3 4 С 1 октября 2025 года пособия и пенсии будут выплачивать в цифровых рублях. Что это значит для получателей, <https://www.banki.ru/news/daytheme/?id=11016268#:~:text=%D0%A6%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9%20%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%8C%20%E2%80%93%20%D1%8D%D1%82%D0%BE%20%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%8C,%D1%81%201%20%D0%BE%D0%BA%D1%82%D1%8F%D0%B1%D1%80%D1%8F%202025%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.>. Тергыме: 25 сорла 2025. 
  3. ↑ Цифровой рубль | Банк России. cbr.ru. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
  4. ↑ Силуанов ждет масштабного внедрения цифрового рубля в 2026 году, 2025-04-28, <https://www.interfax.ru/business/1023126>. Тергыме: 25 сорла 2025. 
  5. ↑ Цифровой рубль | Банк России. cbr.ru. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
  6. ↑ 1 2 Социальные выплаты в цифровых рублях. Насколько это реально? Мнения экспертов - Российская газета, 2025-02-10, <https://rg.ru/2025/02/10/cb-i-minfin-obsuzhdaiut-socialnye-vyplaty-cifrovymi-rubliami.html>. Тергыме: 25 сорла 2025. 
  7. ↑ Госдума определила сроки массового внедрения цифрового рубля, 20250715T1513, <https://ria.ru/20250715/gosduma-2029259047.html>. Тергыме: 25 сорла 2025. 
  8. ↑ 1 2 Что такое цифровой рубль, зачем он и как работает, нужно ли заявление на отказ от цифрового рубля. | Банк России. www.cbr.ru. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
  9. ↑ ЦБ и Казначейство РФ намерены осенью протестировать выплату пособий в цифровых рублях, 2025-02-05, <https://www.interfax.ru/russia/1006410>. Тергыме: 25 сорла 2025. 
  10. ↑ Миф 4. Все зарплаты бюджетников и выплаты для пенсионеров переведут на цифровые рубли, как когда-то заставили всех перейти на «Мир». | Банк России. www.cbr.ru. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
  11. ↑ В Госдуме назвали фейком сообщения о переводе пенсий в цифровые рубли, <https://tass.ru/ekonomika/23028809>. Тергыме: 25 сорла 2025. 
  12. ↑ sberbank.ru (руш.). www.sberbank.com. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Цифран_теҥге_дене_оксаполыш_ден_пенсийым_тӱлымаш&oldid=1231303" гыч налме