Фотографийын тӱнямбал кечыже
| Фотографийын тӱнямбал кечыже | |
|---|---|
 Фотограф пашаште. Паскаль Даньян Бувре, 1879 | |
| Официал | тӱнямбал |
| Ышталтын | 2010 ийыште |
| Кече | 19 сорла |
| Пайремлымаш | ий еда |
| Йӱла | тӱрлӧ ончер, конкурс, лекций-влак эртаралтыт |
| Кылдалтын | фотографийым ыштыме йӧным — дагеротипийым — шонен лукмо дене |
Фотографийын тӱнямбал кечыже (англ. World Photography Day) — ий еда 19 августышто палемдыме тӱнямбал пайрем. Тиде кече фотографий сымыктыш да шанчылан пӧлеклалтын, тыгак пӱтынь тӱня мучко фотографийым ыштыше еҥ-влаклан, кӧн пашаже мемнам кумылаҥда, уверым арала, да тачысе чын илышым умылаш полша.
Историй
19 август кечым тыглай ойырен налме огыл — тиде кечын 1839 ийыште официально, фотографийым ыштен лукшо икымше технологий — дагеротипий — ончыкталтын, тудым француз сӱретче да изобретатель Луи Жак Манде Дагер шонен луктын. Француз виктер фотографийым ыштыме йӧным «тӱнялан пӧлек» семын увертарен, тылеч вара калыклан фотографий дене пайдаланаш сай йӧн лийын[1].
Туге гынат 2010 ийыште гына австралийысе фотограф Корске Ара Фотографийын тӱнямбал кечыж нерген икымше гана ойлен, тыге тудо еҥ-влакым шке коклаште фотографийым ваш ончыкташ темлен да мемнан илышыште фотографийын кӱлешлыкшым палемдаш ӱжын. Тиддеч вара тиде кече фотограф профессионал ден фотографийым йӧратыше-влак коклаште кумдан шарлен[2].
Пайремын кӱлешлыкше да тӱҥ шонымашыже
Фотографийын тӱнямбал кечыже снимкын кӱлешлыкшым, документым да уверым ончыктымын посна йӧнжӧ семын палемдаш полшышаш. Тиде пайрем айдемылан камерын объективше гоч тӱнян тӱрлӧ луклаж гыч шке историйже да тӱвыраж дене пайлалташ йӧным ышта.
Тылеч посна, Фотографийын тӱнямбал кечыже тӱҥалше, тыгак профессионал фотограф-влакым тӱрлӧ стиль да технике йӧн дене пайдаланен шуктымо у пашам ышташ кумылаҥда. Пайрем тыгак фотографийым аралаш кӱлмӧ нерген шарныкта, нуно историйым да тӱвырам умылаш полшышо кугу тат ден событий-влак семын аклалтыт.
Йӱла ден мероприятий-влак
Фотографийын тӱнямбал кечыже пӱтынь тӱня мучко тӱрлӧ мероприятий дене палемдалтеш:
- Онлайн-ончер да конкурс-влак: тиде кечын шуко тӱрлӧ кӱкшытан фотоконкурс эртаралтеш, тушкыжо чыла кӱкшытан фотограф-влак ушнен кертыт. Сеҥыше-влакын пашашт чӱчкыдынак социал вапшеш да фотографийлан пӧлеклалтше лӱмын почмо платформылаште савыкталтыт.
- Ончер ден фотопроект-влак: тоштер, галерей да фотосӱрет-влак палыме фотографий-влакын пашаштым ончыктышо ончерым, тыгак ончыкылык проект-влакым ончыктышо ончерым ыштат.
- Мастарлык класс да лекций-влак: тугай тунемме вашлиймаш-влак эртаралтыт, могайыште профессионал фотограф-влак шке моштымышт дене пайлалтыт, да портрет, пейзаж але документ фотографийым савыкташ тӱрлӧ техникым кучылтмо нерген каласкалат.
- Социал вот: илышкыл вапш дене пайдаланыше-влак шке йӧратыме фотографийыштым ончыктат да профессионал ден фотом ышташ йӧратыше #WorldPhotographyDay хештег йымалне шке глобал тӱшкашке чумыргат.
Фотографийын мер илышыште верже
Фотографий историйым возен кодымаште полша, тӱвыран вашталтмыж нерген уверым шарымаште кумда верым айла. Тудо илышкыл йодышым, экологий катарым да правам аралыше йодышлам тӧрлаш полшышо ӱшанле йӧнлан шотлалтеш.
Тылеч посна, фотографий, модо да рекламе сымыктышыш кугу вашталтышым пурта, тыге пӱтынь тӱня мучко миллион еҥ-влаклан моторлык шӱлышым ешара да утларак пайдаланаш тарата. Цифр фотографий ден социал вапш шочмо дене фотографий дене кажне айдеме пайдаланен кертеш, тиде миллион дене еҥ-влаклан шке усталыкым да шонымым фото гоч ончыкташ эрыкым пуэн[3].
Кумдан палыме фотограф-влак
Историй мучко шуко фотограф-влак тӱвыра да сымыктыш шотышто кугу кышам коденыт. Нунын коклаште:
- Ансель Адамс — кумдан палыме американ фотограф, США-се калыкле парк-влакын шем-ош пейзажышт дене палыме.
- Анри Картье-Брессон — француз фотограф, документысе фотографийым да Magnum Photos фотоагенствым негызлыше.
- Прокудин-Горский Сергей — фотографийым да кинематографийым вияҥдымашке кугу надырым пыштыше руш фотограф. Российыште тӱрлӧ тӱсан фотографийым ыштыше пионер, «Россий империйын сылнывер коллекцийжым» чумырышо.
Палемдымаш
- ↑ Буринский, В.Ф. Дагерр и Ниэпс, их жизнь и открытия в связи с историей развития фотографии : биографические и популярно-научные очерки. - Санкт-Петербург, 1893.
- ↑ Всемирный день фотографии в 2024 году: история и традиции праздника. Семья.Проект КП (13 сорла 2024).
- ↑ 19 февраля 2024. Что значит фотография в жизни человека. Мультифото.